Các đại biểu cho rằng cần rà soát kỹ lưỡng, bổ sung các chế tài đủ mạnh, đủ sức răn đe đối với các hành vi xâm phạm bản quyền, đặc biệt là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sao chép và tạo ra các sản phẩm vi phạm.
Trong chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp Tổ thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, nhiều đại biểu đề cập đến việc vi phạm bản quyền và chế tài xử phạt vi phạm bản quyền trong lĩnh vực xuất bản.
Theo đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi, Đoàn thành phố Hà Nội, thời gian gần đây, tình trạng in lậu, vi phạm bản quyền, đặc biệt là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để sao chép, tạo ra các sản phẩm vi phạm trên môi trường số diễn ra rất phức tạp, gây thiệt hại nặng nề cho các nhà xuất bản và tác giả.
Đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn Thành phố Hà Nội nói: "Chúng tôi cho rằng đối với nội dung này, chúng ta cần rà soát kỹ lưỡng, bổ sung các chế tài đủ mạnh, đủ sức răn đe đối với các hành vi xâm phạm bản quyền, đặc biệt là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sao chép và tạo ra các sản phẩm vi phạm. Hiện nay, dựa trên nền tảng tác phẩm cũ, nếu sử dụng trí tuệ nhân tạo để sáng tạo ra các giá trị mới, sản phẩm mới thì diễn biến rất phức tạp."
Đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi, Đoàn thành phố Hà Nội phát biểu tại phiên họp Tổ
Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn Hưng Yên, "trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, nguy cơ phát tán nhanh các nội dung vi phạm ngày càng gia tăng. Do đó, yêu cầu đặt ra là không phải thu hẹp phạm vi điều chỉnh của Luật Xuất bản, mà phải hoàn thiện các quy định cấm theo hướng rõ ràng, minh bạch, thống nhất và phù hợp với những thách thức mới. Qua đó, chúng ta nâng cao hiệu quả phòng ngừa ngay từ khâu xuất bản, thay vì chỉ chờ xử lý khi hậu quả đã xảy ra".
Về phát hành xuất bản phẩm trên môi trường mạng, đại biểu Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho rằng nội dung liên quan đến Khoản 19 Điều 1 của dự thảo luật quy định về điều kiện đối với các sàn thương mại điện tử mới chỉ chung chung, cần được luật hóa rõ ràng hơn.
Đại biểu Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị phát biểu: "Bản thân tôi cũng từng trải nghiệm mua hàng trên một sàn thương mại điện tử rất lớn, tôi đặt câu hỏi không biết mình có mua phải tác phẩm lậu không khi không thấy quyết định giấy phép xuất bản, hay số liệu in bao nhiêu, nộp lưu chiểu ngày tháng nào không thấy... Từ thực tế mà tôi vừa trình bày, tôi nghĩ rằng trong dự thảo luật nên có điều khoản làm rõ, quy định bắt buộc các sàn thương mại điện tử phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với việc kinh doanh các sản phẩm không đủ điều kiện trên nền tảng của mình".
Đại biểu Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị phát biểu tại phiên họp Tổ
Tán thành việc chuyển dịch sang cơ chế hậu kiểm để đơn giản hóa thủ tục, song nhiều đại biểu nhấn mạnh phải chú trọng công tác bảo vệ an ninh tư tưởng để bảo đảm môi trường xuất bản lành mạnh.
Theo đại biểu Phạm Nam Tiến, Đoàn Lâm Đồng, "khi chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tôi đề nghị phải quy định rất rõ ràng về trách nhiệm của cơ quan chủ quản, cơ quan quản lý nhà nước đối với công tác thẩm định các tác phẩm, nội dung; đặc biệt là những nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng của dân tộc. Vì vậy, rất cần đội ngũ cán bộ thẩm định phải đảm bảo được trách nhiệm, trình độ chuyên môn, năng lực cũng như bản lĩnh chính trị để thực hiện nhiệm vụ này.
Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn Hưng Yên đề nghị "bổ sung vào Khoản 1 Điều 10 quy định về việc: cấm xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm có nội dung kích động hận thù, kỳ thị, phân biệt đối xử hoặc chia rẽ giữa các vùng, miền, địa phương và các cộng đồng dân cư. Trong khi đó, các quy định hiện hành chủ yếu mới chỉ điều chỉnh hành vi phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc theo nghĩa khái quát, chưa bao quát đầy đủ các hình thức chia rẽ xã hội mới phát sinh. Tôi cho rằng việc bổ sung quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc để phòng ngừa, xử lý các hành vi lợi dụng hoạt động xuất bản nhằm gieo rắc định kiến, kích động chia rẽ xã hội; qua đó bảo đảm môi trường xuất bản lành mạnh và giữ gìn khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Liên quan đến các nội dung, các đại biểu nhấn mạnh, cần có những quy định điều chỉnh những hành vi đưa ra những nội dung mang tính miệt thị, định kiến, kích động làm suy giảm khối đại đoàn kết dân tộc trên không gian mạng hay đối với các nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng, dân tộc, lãnh tụ và lãnh đạo, cần có danh mục thẩm định cụ thể./.
