Cuộc thi "Huyền thoại Việt qua lăng kính AI": Ghi dấu bản sắc Việt trên bản đồ số thế giới

Ngày 18/5, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam phối hợp cùng Quỹ Hỗ trợ sáng tạo Văn học Nghệ thuật Việt Nam phát động cuộc thi phim ngắn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chủ đề "Huyền thoại Việt qua lăng kính AI" lần thứ nhất năm 2026.

Đây là một bước đi đột phá nhằm kết hợp sức mạnh công nghệ hiện đại với dòng chảy văn hóa ngàn năm của dân tộc.

Theo ông Lại Minh Tú, Trưởng Chi nhánh Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, sự ra đời của cuộc thi là kết quả từ những trăn trở và sự chuẩn bị nghiêm túc của tập thể những người làm chuyên môn, văn hóa và lịch sử. Trong kỷ nguyên số, khi ranh giới địa lý và khoảng cách thời gian dần bị xóa nhòa bởi công nghệ, việc bảo tồn và lan tỏa văn hóa đòi hỏi những phương thức tiếp cận hoàn toàn mới.

Ông Lại Minh Tú chia sẻ: "Với mong muốn ghi dấu bản sắc Việt Nam trên bản đồ số thế giới, chúng tôi dùng AI để mọi người dân, dù ở nơi đâu hay độ tuổi nào đều có thể cùng nhau kể một câu chuyện - đó là câu chuyện Việt Nam. Sẽ không còn rào cản để một em bé hay một người lớn tuổi thể hiện tình yêu, sự trân quý lịch sử hào hùng và niềm tự hào về cảnh đẹp đất nước qua lăng kính công nghệ".

Cuộc thi không chỉ là sân chơi kỹ thuật mà còn là hành trình tìm về cội nguồn. Ban tổ chức khuyến khích người tham gia ứng dụng AI để tái hiện các anh hùng dân tộc, trận chiến lịch sử, khám phá những nền văn minh cổ của Việt Nam, hay quảng bá vẻ đẹp danh lam thắng cảnh và du lịch. Thông qua đó, những giá trị truyền thống vốn được lưu giữ trong bảo tàng hay sử sách sẽ trở nên sống động, gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ gen Z và gen Alpha.

Điểm độc đáo của "Huyền thoại Việt qua lăng kính AI" chính là tính đại chúng và khả năng phổ cập. Cuộc thi dành cho mọi đối tượng từ các nhà làm phim, nhà thiết kế chuyên nghiệp đến học sinh, sinh viên và những người yêu công nghệ. Thậm chí, những người chưa có kỹ năng về AI hay làm phim vẫn có thể tham gia thông qua các khóa học, chương trình tư vấn hỗ trợ từ Ban tổ chức.

"Dù bạn không phải nhà sử học, chưa thể trở thành đạo diễn xuất sắc hay chưa giỏi về AI, điều đó cũng không thể cản trở bạn thể hiện tình yêu quê hương. Ban tổ chức dành thời lượng đầy đủ cho các khóa học miễn phí và có phí để tiếp sức cho bất kỳ ai mong muốn thực hiện một thước phim ngắn 5 phút kể về vẻ đẹp Việt Nam", ông Lại Minh Tú chia sẻ thêm.

Cuộc thi được kỳ vọng thu hút hàng nghìn tác phẩm tham gia, tạo tiền đề để xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo nội dung bằng AI tại Việt Nam. Đây không chỉ là một cuộc thi ngắn hạn mà là bước đi đầu tiên trong chiến lược dài hạn nhằm kết nối cộng đồng AI và điện ảnh, từng bước hình thành thương hiệu điện ảnh AI mang đậm bản sắc Việt trên trường quốc tế.

Liên quan đến việc bảo hộ quyền tác giả, vấn đề sở hữu trí tuệ tại cuộc thi, Tiến sỹ Ngô Đắc Thuần, CEO Tập đoàn IP cho biết, nếu AI là công cụ đột phá, sở hữu trí tuệ (IP) chính là "xương sống" để bảo vệ và định giá các ý tưởng sáng tạo thành tài sản hữu hình. Chiến lược phát triển đặt mục tiêu ngành công nghiệp văn hóa sẽ đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 và lên tới 9% vào năm 2045. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là tình trạng vi phạm bản quyền số phức tạp. Doanh nghiệp và nhà sáng tạo cần thực hiện quản trị tài sản trí tuệ bài bản theo quy trình 5 bước: Nhận diện, ghi nhận, lưu trữ, bảo hộ và cuối cùng là đóng gói, định giá để thương mại hóa. Chỉ khi tài sản hóa được bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, chúng ta mới thực sự tạo ra sức mạnh cạnh tranh quốc tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc thi sáng tạo nội dung AI, Tiến sỹ Ngô Đắc Thuần lưu ý về hành lang pháp lý mới (Nghị định 134/2026/NĐ-CP). Theo đó, pháp luật Việt Nam chỉ bảo hộ tác phẩm do con người trực tiếp sáng tạo. Để đảm bảo tính sáng tạo gốc, các sản phẩm AI-generated trong cuộc thi chỉ được phép chiếm tối đa 20% thời lượng nhằm khẳng định vai trò chủ đạo của trí tuệ con người.

Theo lộ trình, cuộc thi bắt đầu nhận bài dự thi từ tháng 6 - 8/2026. Công tác chấm thi và bình chọn cộng đồng sẽ diễn ra trong tháng 8 trước khi bước vào đêm Gala trao giải và công chiếu vào tháng 9/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh.