Cuộc bầu cử Quốc hội khóa III và Dấu ấn nhiệm kỳ (1964-1971)

Ngày 26/4/1964, hơn 8,58 triệu cử tri miền Bắc tham gia bầu cử Quốc hội Việt Nam khóa III, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go. Quốc hội khóa III là hiện thân của ý chí thống nhất non sông, đồng thời đảm đương trọng trách hoàn thiện pháp luật, quyết sách thời chiến và động viên toàn dân cho sự nghiệp chống Mỹ cứu nước.

Bầu cử Quốc hội khóa III (ngày 26/4/1964)

Ngày 26/4/1964, cuộc bầu cử Quốc hội khóa III được tiến hành trên toàn miền Bắc. Hơn 8,58 triệu cử tri thuộc 31 tỉnh, khu, thành phố ở miền Bắc đã đi bỏ phiếu.

Tổng số đại biểu Quốc hội khóa III là 453 người, trong đó 366 đại biểu được bầu và 87 đại biểu khóa I của miền Nam lưu nhiệm. Kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội khóa III tỏ rõ sự nhất trí về chính trị và tinh thần của xã hội miền Bắc, sự tín nhiệm của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Dấu ấn nhiệm kỳ (1964-1971)

Quốc hội khóa III được tổ chức theo Hiến pháp năm 1959, là Quốc hội của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam, sự ủng hộ và giám sát thường xuyên của cử tri, trên cơ sở Hiến pháp, Quốc hội khóa III đã có những quyết sách phù hợp với tình hình thời chiến, nhằm đẩy mạnh cuộc kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam, chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc, ra sức phấn đấu để xây dựng một nước Việt Nam độc lập, thống nhất, hòa bình, dân chủ và giàu mạnh.

Bổ sung, sửa đổi và ban hành văn bản pháp luật

Trước yêu cầu của sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Quốc hội khóa III đã bổ sung, sửa đổi một số văn bản pháp luật quan trọng. Ngày 10/4/1965, Quốc hội thông qua Nghị quyết giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện một số quyền hạn của Quốc hội nhằm đáp ứng tình hình thực tiễn. Các văn bản pháp luật được thông qua trong giai đoạn này không chỉ góp phần củng cố bộ máy nhà nước, bảo vệ quyền lợi của Nhân dân, mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công cuộc huy động sức người, sức của chi viện tiền tuyến lớn và giữ vững hậu phương vững mạnh.

Thông qua các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội thời chiến

Quốc hội khóa III đã lần lượt thông qua kế hoạch xây dựng và phát triển kinh tế hai năm 1966-1967 và kế hoạch nhà nước hằng năm từ năm 1966 đến năm 1971, nhằm thực hiện ba yêu cầu chủ yếu là:

1. Động viên cao độ lực lượng về mọi mặt để chiến đấu và chiến thắng, bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam.

2. Giữ vững và phát triển sản xuất phù hợp với hoàn cảnh chiến tranh, nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt, đồng thời chuẩn bị lâu dài cho mai sau.

3. Bảo đảm những nhu cầu thiết yếu của đời sống về ăn, mặc, ở, đi lại, bảo vệ sức khỏe và học hành.

Chống chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất, chi viện miền Nam đánh Mỹ

Từ đầu năm 1965 với tinh thần "Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược", Quốc hội đã động viên nhân dân miền Bắc ra sức thi đua thực hiện tốt nhất các kế hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, chi viện tích cực cho miền Nam đánh Mỹ.

Đại hội đại biểu Quốc dân miền Nam và sự ra đời chính quyền cách mạng

Đại hội đại biểu Quốc dân miền Nam được triệu tập ngày 6/6/1969, gồm đại biểu Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam cùng đại biểu của các lực lượng yêu nước khác ở miền Nam Việt Nam. Đại hội tuyên bố lập chính thể Cộng hòa miền Nam Việt Nam, bầu Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Hội đồng Cố vấn bên cạnh Chính phủ.

Thực hiện di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta bước vào giai đoạn quyết liệt, một tổn thất vô cùng to lớn đối với dân tộc ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (2/9/1969).

Biến đau thương thành hành động cách mạng, cả dân tộc Việt Nam đứng lên đoàn kết chung quanh Đảng, thực hiện Di chúc thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quyết tâm hoàn thành sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, đấu tranh thống nhất nước nhà.

Tại Kỳ họp thứ năm, Quốc hội khóa III (22-23/9/1969), Quốc hội đã bầu hai chiến sĩ lão thành cách mạng của Việt Nam là Tôn Đức Thắng và Nguyễn Lương Bằng làm Chủ tịch và Phó Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Hoạt động giám sát góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật

Thông qua việc xem xét các báo cáo của Chính phủ, thảo luận và thông qua những nghị quyết quan trọng về quốc phòng, kinh tế, xã hội, Quốc hội khóa III đã kịp thời điều chỉnh chủ trương, chính sách phù hợp với yêu cầu của thực tiễn. Hoạt động chất vấn, giám sát việc thi hành pháp luật tuy chưa rộng về quy mô nhưng mang tính trọng tâm, hiệu quả, góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý nhà nước. Quốc hội khóa III đã khẳng định vai trò là trung tâm đoàn kết toàn dân, cùng cả nước hướng tới mục tiêu độc lập, thống nhất và phát triển.

Không ngừng mở rộng hoạt động đối ngoại

Hoạt động đối ngoại của Quốc hội khóa III không ngừng được mở rộng, góp phần hình thành và phát triển một mặt trận nhân dân thế giới ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam bao gồm: các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa, mặt trận nhân dân Đông Dương, phong trào giải phóng dân tộc, giai cấp của công nhân các nước tư bản chủ nghĩa, nhân dân tiến bộ Mỹ và tất cả những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới.

Hoạt động đối ngoại Quốc hội giai đoạn này có ý nghĩa chiến lược quan trọng, đã phối hợp với các mặt trận quân sự, chính trị tạo thành sức mạnh tổng hợp để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

Trong những năm tháng khốc liệt 1964-1971, Quốc hội Việt Nam khóa III đã phát huy vai trò cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, kịp thời ban hành quyết sách phù hợp với yêu cầu kháng chiến và kiến quốc. Từ củng cố pháp lý thời chiến, thông qua các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, đến mở rộng mặt trận đối ngoại nhân dân, Quốc hội đã góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc, phối hợp cùng tiền tuyến làm nên những bước chuyển quan trọng trên hành trình đi tới độc lập, thống nhất đất nước.