Chuẩn hóa kỳ thi năng lực tiếng Việt – Dấu mốc đưa tiếng Việt bay xa

Lần đầu tiên một kỳ thi năng lực tiếng Việt dành cho người học ở nước ngoài theo tiêu chuẩn thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam được công bố tại Nhật Bản.

Lễ công bố kỳ thi và trao quyết định thành lập Hội đồng thi năng lực tiếng Việt tại Nhật Bản đã diễn ra tại Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa hoạt động giảng dạy, đánh giá và lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng quốc tế.

Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh Thông tư số 09/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa có hiệu lực từ tháng 4/2026, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai kỳ thi năng lực tiếng Việt theo một hệ thống tiêu chuẩn thống nhất đối với người học tiếng Việt ở nước ngoài. Đây không chỉ là dấu mốc có ý nghĩa về mặt giáo dục, mà còn thể hiện nỗ lực đưa tiếng Việt trở thành một ngôn ngữ có vị thế rõ ràng hơn trong môi trường học thuật, nghề nghiệp và giao lưu quốc tế.

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Osaka, ông Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh, tiếng Việt là sợi dây bền chặt gắn kết cộng đồng người Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới với quê hương, đồng thời là phương tiện lưu giữ văn hóa, lịch sử, tâm hồn và bản sắc dân tộc. Theo ông, các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đều đặc biệt coi trọng việc gìn giữ và phát triển tiếng Việt, nhất là đối với thế hệ thứ hai, thứ ba trong cộng đồng kiều bào.

Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Nhật Bản ngày càng phát triển sâu rộng, nhu cầu học tiếng Việt tại Nhật Bản cũng tăng lên, không chỉ trong cộng đồng người Việt mà còn trong các trường đại học, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và những người Nhật Bản quan tâm đến Việt Nam. Vì vậy, việc tổ chức một kỳ thi năng lực tiếng Việt có tính chuẩn hóa được xem là công cụ cần thiết để đánh giá năng lực ngôn ngữ một cách chính thức, minh bạch và có giá trị sử dụng rộng rãi.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Việt Nam hiện đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để từng bước đưa tiếng Việt ra nước ngoài thông qua hoạt động giảng dạy, kết nối văn hóa và đặc biệt là hệ thống kiểm tra, đánh giá năng lực tiếng Việt. GS.TS. Huỳnh Văn Chương, cho biết kỳ thi hướng tới nhiều nhóm đối tượng, bao gồm con em cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, người nước ngoài đã học hoặc yêu thích tiếng Việt, cũng như những giáo viên, chuyên gia có nhu cầu sử dụng chứng chỉ tiếng Việt trong học tập và công việc liên quan đến Việt Nam.

Giáo sư Huỳnh Văn Chương cho biết việc lựa chọn Osaka làm điểm khởi động đầu tiên cho kỳ thi tại nước ngoài mang ý nghĩa thực tiễn lớn. Đây được kỳ vọng sẽ là mô hình mẫu để mở rộng sang các khu vực khác như Mỹ, châu Âu, ASEAN và những nơi có đông người học tiếng Việt trong tương lai.

Về chuyên môn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội là đơn vị được Bộ Giáo dục và Đào tạo giao trách nhiệm tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt và cấp chứng chỉ tiếng Việt. PGS.TS. Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho biết chứng chỉ tiếng Việt do nhà trường cấp nằm trong hệ thống văn bằng quốc gia. Người nước ngoài đạt chứng chỉ trình độ B1 và có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông có thể được xét tuyển vào nhiều trường đại học tại Việt Nam, trong đó có Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Đại diện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng khẳng định nhà trường sẽ chịu trách nhiệm toàn diện về nội dung chuyên môn, quy trình tổ chức kỳ thi và cấp chứng chỉ theo đúng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như pháp luật nước sở tại. Các đơn vị tại Nhật Bản sẽ đóng vai trò phối hợp tổ chức và hỗ trợ triển khai, qua đó bảo đảm tính chính danh, minh bạch và uy tín của kỳ thi.

Từ góc độ học thuật, GS. Shimizu Masaaki, đại diện Trung tâm Việt Nam học tại Nhật Bản, đánh giá việc tổ chức kỳ thi năng lực tiếng Việt đầu tiên được Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam công nhận có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của ngành Việt Nam học và giáo dục tiếng Việt ở nước ngoài. Theo ông, kỳ thi góp phần xây dựng một chuẩn đánh giá khách quan về năng lực tiếng Việt, đặc biệt trong bối cảnh số lượng người học tiếng Việt tại Nhật Bản đang tăng nhanh cùng với sự phát triển của giao lưu nhân lực giữa hai nước.

Giáo sư Shimizu cho rằng ý nghĩa sâu xa hơn của kỳ thi nằm ở việc tiếng Việt đang từng bước được quốc tế hóa như một ngôn ngữ học thuật, nghề nghiệp và giao lưu quốc tế. Đây là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao vị thế của tiếng Việt trên thế giới, đồng thời mở thêm cơ hội cho những người học tiếng Việt tiếp cận các chương trình giáo dục, việc làm và nghiên cứu liên quan đến Việt Nam.

Tại sự kiện, PGS.TS. Nguyễn Đức Sơn đã trao quyết định thành lập Hội đồng thi năng lực tiếng Việt tại Nhật Bản cho bà Lê Thương, Giám đốc Trung tâm Việt Nam học, Chủ tịch Hiệp hội người Việt vùng Kansai. Việc thành lập Hội đồng thi được xem là bước đi cụ thể để đưa kỳ thi vào vận hành bài bản, đồng thời tạo nền tảng cho việc tổ chức thường xuyên trong thời gian tới.

Việc công bố tại Nhật Bản quyết định tổ chức kỳ thi năng lực tiếng Việt theo tiêu chuẩn thống nhất không chỉ là một sự kiện giáo dục đơn thuần. Đây còn là bước đi có ý nghĩa trong chiến lược gìn giữ tiếng Việt cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời quảng bá ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Cùng ngày, trong khuôn khổ sự kiện, lễ dâng hương kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã được tổ chức tại Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka. Buổi lễ có sự tham dự của Tổng Lãnh sự Nguyễn Trường Sơn, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam cùng đông đảo kiều bào, phụ huynh và học sinh tại Osaka. Hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm mà còn góp phần kết nối các thế hệ người Việt xa quê với cội nguồn dân tộc.