Chấn thương thể thao phong trào: Nhận diện rủi ro và giải pháp y khoa giúp phục hồi nhanh chóng

Mùa hè đang đến gần, kéo theo sự bùng nổ mạnh mẽ của các hoạt động thể thao phong trào. Xu hướng vận động để nâng cao sức khỏe hiện nay ngày càng được cộng đồng chú trọng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tuyệt vời về thể chất và tinh thần, nguy cơ chấn thương luôn rình rập, đặc biệt là với những người chơi không chuyên. Làm thế nào để thỏa mãn đam mê một cách an toàn, và nếu lỡ gặp chấn thương, đâu là giải pháp y khoa giúp chúng ta nhanh chóng quay trở lại với thể thao?

Hệ quả chấn thương từ sự "dễ dãi" với bản thân

Theo ghi nhận trong thực tế, các bộ môn như bóng rổ, bơi lội, gym và đặc biệt là Pickleball đang trở nên vô cùng thịnh hành vào mùa hè. Tuy nhiên, sự lên ngôi của các phong trào này cũng kéo theo tỷ lệ chấn thương gia tăng. ThS.BS Đỗ Vũ Anh, Khoa Phẫu thuật Chi trên và Y học thể thao, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, chia sẻ rằng thường xuyên tiếp nhận các trường hợp chấn thương thể thao ở mọi thời điểm trong năm, chủ yếu liên quan đến tình trạng bong gân và tổn thương dây chằng. 

ThS.BS Đỗ Vũ Anh chia sẻ rằng thường xuyên tiếp nhận các trường hợp chấn thương thể thao.

Điển hình cho xu hướng chấn thương hiện nay là bộ môn Pickleball. Đây là một môn thể thao rất thu hút vì sự vui vẻ và tính chất dễ tiếp cận. Nó thu hút được một lượng lớn người chơi mà trước đây có thể họ chưa từng tập luyện thể thao nhiều. Chính vì quá vui và dễ chơi, nhiều người đã cầm vợt lên sân ngay mà hoàn toàn bỏ qua các bài tập bổ trợ thiết yếu. Việc thiếu khởi động, không có tập bổ trợ, thiếu thư giãn sau tập và không duy trì chế độ dinh dưỡng tốt khiến việc chấn thương trở thành chuyện rất bình thường.

Cụ thể, người chơi Pickleball thường phải di chuyển ngang nhiều, dẫn đến các chấn thương ở khớp gối hoặc bị hội chứng Tennis Elbow (đau khuỷu tay) do sử dụng vợt. Việc vào chơi ngay khi cơ thể chưa sẵn sàng sẽ gây quá tải, và khi tình trạng quá tải tích tụ dần theo thời gian, chấn thương là điều tất yếu dễ dàng xảy ra.

Bài học phòng tránh chấn thương từ những ngôi sao 

Nhiều người lầm tưởng rằng muốn chơi thể thao xuất sắc như Messi, Ronaldo hay Erling Haaland thì phải ra sân tập luyện cả ngày. Thực tế hoàn toàn trái ngược. Các vận động viên chuyên nghiệp chỉ chơi bóng vài tiếng đồng hồ. Phần lớn thời gian còn lại, họ miệt mài trong phòng gym, sử dụng các liệu pháp massage, ngâm mình ở bể bơi và tuân thủ chặt chẽ một chế độ dinh dưỡng khoa học. Nhờ những biện pháp bổ trợ đó, họ mới có thể duy trì được phong độ đỉnh cao và phòng tránh chấn thương.

Theo Bác sĩ Đỗ Vũ Anh, các bài tập bổ trợ đóng vai trò vô cùng thiết yếu. Khi cơ lực được tăng cường và biên độ vận động của các khớp được duy trì ở mức tốt, cơ thể mới tránh được chấn thương. Bởi lẽ, bản chất của chấn thương dây chằng thường xuất phát từ việc vận động sai tư thế, vượt quá tầm vận động bình thường khiến khớp bị trật ra ngoài. Khi cơ bắp yếu, không đủ sức giữ vững khớp, kết hợp với dây chằng lỏng lẻo và thể trạng kém, nguy cơ gặp chấn thương sẽ cao hơn rất nhiều.

Để phòng tránh chấn thương, phòng bệnh hơn chữa bệnh luôn là tôn chỉ hàng đầu. Bác sĩ Đỗ Vũ Anh tiết lộ bí quyết cá nhân của anh: Thay vì chỉ khởi động tại chỗ từ 5 đến 10 phút, anh chọn cách đạp xe đến sân bóng. Quá trình đạp xe này đóng vai trò làm nóng tự nhiên, giúp tăng biên độ vận động cho các khớp quan trọng như khớp háng, khớp gối và khớp cổ chân. Sau khi đến sân, anh khởi động thêm 15 phút nữa rồi mới vào thi đấu. Đặc biệt, sau khi kết thúc trận đấu, việc đạp xe từ tốn trở về nhà đóng vai trò như một bài tập thả lỏng, giúp gân cơ được thư giãn.

Dù cuộc sống hiện tại rất bận rộn và mỗi người có một thời gian biểu khác nhau, nhưng nếu chúng ta hiểu được nguyên lý vận động, chúng ta sẽ biết cách sắp xếp thời gian để tập luyện các động tác bổ trợ một cách khoa học nhất.

Công nghệ y học ít xâm lấn: Xóa tan nỗi sợ "dao kéo"

Dù đã chuẩn bị kỹ lưỡng, rủi ro chấn thương đôi khi vẫn khó tránh khỏi. Rất nhiều người, đặc biệt là dân văn phòng chơi thể thao, mang tâm lý vô cùng sợ hãi khi nghe đến việc phải mổ do lo ngại đau đớn và thời gian nghỉ dưỡng kéo dài.

Tuy nhiên, với sự phát triển của y học, đặc biệt là công nghệ phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, người bệnh đã có thể an tâm hơn rất nhiều. Bác sĩ Vũ Anh và đội ngũ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã ứng dụng thành công kỹ thuật phẫu thuật nội soi cho nhiều loại chấn thương phức tạp. Cụ thể, trong phẫu thuật khớp gối, kỹ thuật nội soi được dùng để tái tạo dây chằng chéo trước, chéo sau và khâu bảo tồn sụn chêm. Đối với khớp vai, phẫu thuật nội soi giúp điều trị rách chóp xoay, trật khớp vai hay hẹp khoang dưới mỏm cùng vai. Thậm chí, với các bệnh lý như hội chứng ống cổ tay hay ngón tay lò xo, bệnh nhân có thể được phẫu thuật trong ngày với việc ứng dụng keo dán sinh học thay cho các mũi khâu truyền thống.

 Người bệnh hội chứng ống cổ tay có thể được phẫu thuật trong ngày với việc ứng dụng keo dán sinh học.

Cá thể hóa điều trị - Chìa khóa để trở lại sau chấn thương

Một ca phẫu thuật tốt chỉ là một nửa của chặng đường. Bác sĩ Vũ Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa trong y học, điều này phải được thể hiện xuyên suốt từ trước, trong và sau khi mổ.

Mỗi bệnh nhân có một tình trạng tổn thương khác nhau, ví dụ có người chỉ tổn thương một dây chằng, nhưng có người lại bị tổn thương đến hai, ba dây chằng kèm theo rách sụn chêm. Do đó, bác sĩ cần phải thăm khám cực kỳ kỹ lưỡng để đưa ra một chiến lược điều trị chuyên biệt cho từng cá nhân.

Công tác tư vấn kỹ lưỡng cho bệnh nhân về phương pháp phẫu thuật và kế hoạch tập phục hồi chức năng sau mổ là điều cốt lõi.

Quá trình phục hồi chức năng cũng cần sự linh hoạt bởi ngưỡng chịu đau và tính tự giác của mỗi người là khác nhau.

Những bệnh nhân nhạy cảm, sợ đau hoặc sợ tập sẽ đòi hỏi bác sĩ phải dành nhiều thời gian hơn để sát sao và động viên so với những bệnh nhân khác.

Thể thao là liều thuốc vàng cho sức khỏe, nhưng chỉ khi chúng ta tham gia bằng sự hiểu biết và trân trọng cơ thể mình. Nếu không may gặp rủi ro, sự tiến bộ của y học thể thao cùng phương pháp điều trị cá thể hóa tận tâm chính là phép màu giúp bạn sớm lấy lại phong độ, mạnh mẽ trở lại với đam mê.