Cảnh báo đột tử khi chơi thể thao từ bi kịch của vận động viên 17 tuổi

Tài năng cầu lông trẻ Zhang Zhijie (17 tuổi, Trung Quốc) đã đột tử khi đang thi đấu tại giải vô địch trẻ châu Á 2024 từng gây chấn động dư luận. Sự việc không chỉ để lại nỗi đau lớn mà còn xóa tan quan niệm sai lầm: "Chỉ cần trẻ khỏe và tập luyện thường xuyên là miễn nhiễm với bệnh tim mạch". Theo PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội, đằng sau một cơ thể khỏe mạnh có thể là những tác nhân tiềm ẩn trực chờ bùng phát khi vận động cường độ cao.

Bi kịch trên sân đấu: Khi bệnh lý tiềm ẩn bộc phát

Tại giải vô địch cầu lông trẻ châu Á diễn ra vào năm 2024 ở Indonesia. Khi trận đấu đang diễn ra căng thẳng, tay vợt trẻ Zhang Zhijie của đội tuyển Trung Quốc bất ngờ đổ gục xuống sàn, cơ thể co giật rồi lịm đi. Dù được đội ngũ y tế sơ cứu và đưa đi cấp cứu ngay lập tức nhưng anh đã không qua khỏi và trút hơi thở cuối cùng vào đêm cùng ngày. Các chuyên gia y tế đánh giá khả năng cao đây là một trường hợp rối loạn nhịp tim ác tính, khi vận động viên đột ngột gục ngã kèm theo co giật và nhanh chóng rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn.

Đáng chú ý, Zhang Zhijie là một vận động viên chuyên nghiệp, sở hữu chế độ dinh dưỡng khắt khe và cường độ tập luyện khoa học nhất. Điều này chứng minh một thực tế nghiệt ngã: Ngay cả những vận động viên tập luyện và ăn uống theo chế độ bài bản vẫn có thể mang trong mình những bệnh lý tiềm ẩn về tim mạch mà các đợt kiểm tra sức khỏe thông thường đôi khi bỏ sót.

Những "ngòi nổ" gây đột tử khi vận động mạnh

Nhiều người cho rằng lối sống lành mạnh là đủ để phòng bệnh, nhưng PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền khẳng định quan niệm này chưa toàn diện. Ông chỉ ra hai nguyên nhân chính dẫn đến các ca đột tử trên sân thể thao:
- Rối loạn nhịp tim tiềm ẩn (Chiếm 90%): Các tình trạng như rung thất hoặc vô tâm thu khiến tim đột ngột ngừng hoạt động khi bị kích thích bởi cường độ vận động quá cao. Những rối loạn này thường không rõ ràng và chỉ bùng phát khi trái tim bị đẩy đến giới hạn chịu đựng.

- Nhồi máu cơ tim cấp trên nền bệnh lý: Có những trường hợp mạch vành đã bị hẹp hoặc xơ vữa. Khi chơi thể thao cường độ mạnh, nhu cầu oxy tăng cao đột ngột gây tắc nghẽn, dẫn đến thiếu máu cơ tim cục bộ, rối loạn nhịp và ngừng tim.

PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền nhấn mạnh: "Một số môn thể thao đòi hỏi vận động ở cường độ cao có thể vượt quá khả năng chịu đựng của trái tim, khiến các bệnh lý di truyền hoặc tiềm ẩn dễ bộc phát."

Sàng lọc tim mạch: Chìa khóa bảo vệ tính mạng cho người chơi thể thao

Để tránh những bi kịch tương tự như trường hợp của VĐV Zhang Zhijie, việc tầm soát sớm là vô cùng cấp thiết. Đừng chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám, đặc biệt là với những nhóm đối tượng sau:

- Người có dấu hiệu bất thường: Đã từng có biểu hiện tim đập nhanh không rõ nguyên nhân, đau tức ngực, choáng váng hoặc từng bị ngất xỉu khi vận động.

- Tiền sử gia đình: Nếu trong gia đình có người từng bị đột tử hoặc mắc các bệnh tim bẩm sinh, nguy cơ di truyền là rất cao.

- Độ tuổi "vàng" của nguy cơ: Từ sau 40 tuổi, mỗi người nên khám tim định kỳ ít nhất 1 lần/năm vì đây là giai đoạn nguy cơ mắc bệnh tim mạch tăng cao.

Các phương pháp kiểm tra không nên bỏ qua

Bên cạnh điện tâm đồ (ECG) và siêu âm tim thông thường, PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền khuyến cáo người chơi thể thao nên thực hiện test gắng sức (chạy bộ trên thảm lăn hoặc siêu âm gắng sức). Đây là phương pháp giúp bác sĩ quan sát hoạt động của tim khi đang làm việc ở cường độ cao, thời điểm mà các rối loạn tiềm ẩn dễ bộc lộ nhất.

Chủ động tầm soát sớm các rối loạn tiềm ẩn là yếu tố quyết định giúp ngăn ngừa đột tử. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm mà còn tạo cơ hội can thiệp kịp thời, giảm thiểu tối đa những biến cố nguy hiểm có thể xảy ra.