Một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội trong phiên chất vấn tại Hội trường Quốc hội ở lĩnh vực khoa học công nghệ là việc sử dụng AI với đối tượng trẻ em, học sinh.
Về vấn đề này, nhiều đại biểu đã đặt câu hỏi chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân. Quan tâm đến nội dung khai thác lợi ích của AI, đại biểu Sí Thị Mai Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, phòng ngừa sự lệ thuộc của học sinh.
Tuy nhiên, ngoài phạm vi hướng dẫn của nhà trường, học sinh vẫn có thể tự sử dụng nền tảng AI tạo sinh để nhận ngay lời giải hay viết bài hoàn chỉnh, làm giảm cơ hội tự suy nghĩ, rèn luyện phát triển năng lực của học sinh.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội tại Hội trường. Ảnh: Quốc hội
Đại biểu Sí Thị Mai Anh đặt câu hỏi: "Trong phạm vi quản lý nhà nước về trí tuệ nhân tạo, Bộ có giải pháp cụ thể như thế nào để chỉ đạo các đơn vị chức năng trong công tác phối hợp cung cấp dịch vụ này để vừa bảo vệ người dùng trẻ tuổi, nhất là các em học sinh không bị lệ thuộc vào công nghệ?"
Đại biểu Sí Thị Mai Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đặt câu hỏi tại Hội trường. Ảnh: Quốc hội
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chia sẻ, ông đã và đang tham gia giảng dạy nên hiểu những lo ngại về tác động của AI đối với quá trình học tập. Theo ông, lạm dụng AI trong giáo dục là vấn đề cần được quan tâm. Nếu quá lạm dụng, đây là vấn đề nhức nhối.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói: "Về vai trò quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ, hiện đã tiến hành phân loại mức độ rủi ro của AI theo các cấp độ: rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp; đồng thời đưa ra các cơ chế nhằm đảm bảo an toàn cho việc sử dụng AI. Tuy nhiên, nếu hỏi quan điểm dưới góc độ cá nhân chứ không phải trên cương vị Bộ trưởng, tôi thấy gần đây một số nước tiên tiến đã bắt đầu hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI, đặc biệt là ở các cấp học thấp. Tôi đồng tình với cách làm này. Có lẽ chúng ta cũng nên ngăn chặn, hạn chế bớt việc sử dụng AI, nhất là ở bậc học thấp. Khi các em đã trưởng thành, việc phát huy sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt, nhưng khi còn nhỏ thì nên cân nhắc kỹ lưỡng câu chuyện này."
Cùng với đó, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp đặt câu hỏi về giải pháp khắc phục hiện tượng học sinh, sinh viên dùng AI giải bài tập cũng như giải pháp ngăn ngừa việc lợi dụng AI tạo nên những hành vi sai phạm, giả mạo.
Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, "hiện tượng sử dụng AI để giả mạo chữ ký, hình ảnh, giọng nói, chữ viết nhằm lừa đảo, tống tiền đã diễn ra. Bên cạnh đó, tình trạng học sinh, sinh viên dùng công nghệ AI để giải đề thi, bài tập cũng xuất hiện; thậm chí có các đối tượng sử dụng AI làm ảnh hưởng đến vấn đề bảo hộ quyền tác giả". Đại biểu đặt câu hỏi cho Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về giải pháp để ngăn ngừa các hành vi sai phạm này và khắc phục những hiện tượng trên.
Đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp đặt câu hỏi tại Hội trường. Ảnh: Quốc hội
Về vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ: Nội dung do AI tạo ra bắt buộc phải được gắn nhãn để người dùng nhận biết; không thực hiện nghĩa vụ gắn nhãn theo quy định sẽ bị coi là vi phạm pháp luật.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết các hành vi giả mạo hình ảnh, giọng nói bằng AI đã được pháp luật điều chỉnh. Việc quản lý liên quan ba nhóm đối tượng, gồm: nhà cung cấp AI (nơi tạo ra các nền tảng AI), tổ chức triển khai, tức là đưa nền tảng đó vào Việt Nam hoặc trực tiếp làm và đối tượng sử dụng. Ba bộ phận này có mối quan hệ hữu cơ với nhau và phải cùng nhau làm.
Trả lời câu hỏi của đại biểu, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nói: "Điều tôi muốn nhấn mạnh sâu hơn ở đây là AI có thể tạo ra, làm giả được gương mặt, giọng nói, nhưng không thể làm giả được mối quan hệ tình cảm, trí tuệ hay nhân cách của con người. Cho nên, đối với trường hợp học sinh bị lừa đảo như đại biểu đã nêu, nếu cha mẹ dành nhiều thời gian cho con cái hơn, quan tâm và trò chuyện với con nhiều hơn thì AI sẽ rất khó để lừa đảo được con em mình. Mặt tích cực của AI là rất rõ, nhưng từ những mặt trái của nó, tôi rất mong muốn mối quan hệ tình cảm trong mỗi gia đình sẽ gắn bó và chia sẻ với nhau nhiều hơn nữa. Có như vậy mới giúp con em chúng ta tự bảo vệ được chính mình trước những tác động của AI".
Tại phiên chất vấn, đại biểu Ma Thị Thúy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm rõ giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo đi đôi với kiểm soát rủi ro, bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư khi phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh yêu cầu sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm và phù hợp độ tuổi, nhất là với trẻ em. Ông cho biết Việt Nam đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo nhằm quản lý rủi ro, nghiêm cấm cán bộ đưa dữ liệu mật lên các nền tảng AI. Đồng thời, Bộ đã xây dựng khung đạo đức AI và phân loại rủi ro giúp doanh nghiệp cân bằng giữa bảo mật thông tin với phát triển công nghệ./.
