HLV Didier Deschamps mang 9 tiền đạo tới World Cup 2026. Cả 9 người đều đã ghi bàn cho đội tuyển Pháp. Một con số khủng khiếp.

1. Danh sách ấy có Kylian Mbappe, Ousmane Dembele và Michael Olise. Phía sau họ là Bradley Barcola, Desire Doue, Rayan Cherki, Maghnes Akliouche, Marcus Thuram và Jean-Philippe Mateta.

Ông Deschamps có thể thay một cầu thủ giỏi bằng một cầu thủ… giỏi theo cách hoàn toàn khác: Barcola chạy thẳng vào khoảng trống, Cherki thích giữ bóng và tìm đường chuyền không ai chờ đợi, Doué có thể xuất hiện ở nhiều vị trí, còn Mateta mang vào sân chiều cao 192cm cùng khả năng làm tường.

Ở nhiều đội tuyển, HLV tìm một người đủ tốt để lấp vào chỗ trống. Ở Pháp, vấn đề thường là phải… loại ai ra khỏi đội hình xuất phát bây giờ? Eduardo Camavinga không có tên tại World Cup này. Hugo Ekitiké cũng vắng mặt vì chấn thương. Những sự thiếu hụt có thể tạo ra khoảng trống lớn ở một đội tuyển khác lại gần như được hấp thụ hoàn toàn ở đội tuyển Pháp.

Ông Deschamps vẫn có 5 tiền vệ, 9 hậu vệ và 9 tiền đạo đến từ Real Madrid, Bayern Munich, PSG, Arsenal, Liverpool, Chelsea, Aston Villa, Monaco cùng nhiều CLB khác. Câu hỏi vì thế không còn là Pháp có nhiều cầu thủ giỏi hay không. Câu hỏi là vì sao họ có thể liên tục sản xuất cầu thủ ở quy mô lớn mà những cầu thủ ấy không trở thành các bản sao.

Câu trả lời có thể nằm trong một cảnh quen thuộc diễn ra vào mỗi chiều thứ Sáu hàng tuần trong nhiều năm qua: Tại Clairefontaine và các Pôle Espoirs (vườn ươm bóng đá) của Liên đoàn Bóng đá Pháp, những cầu thủ 13, 14 tuổi chỉ tập 5 buổi trong tuần, và cứ đến cuối tuần, họ thu gọn quần áo, bỏ giày vào túi rồi rời trung tâm. Họ trở về với gia đình và quay lại thi đấu cho CLB địa phương của mình.

Hệ thống tuyển chọn những đứa trẻ tốt nhất nhưng không giữ chúng lại để tạo thành một đội bóng đại diện cho trung tâm. Nó gửi chúng trở về Bondy, Nanterre, Sarcelles hoặc những CLB nhỏ nơi chúng đã bắt đầu chơi bóng.

2. Chiếc túi giày được mang về nhà mỗi thứ Sáu giải thích một phần quan trọng trong cách Pháp đào tạo cầu thủ. Clairefontaine không làm tất cả. Đứa trẻ vẫn thuộc về CLB của khu phố. Nó còn HLV cũ, đồng đội cũ, những trận đấu thật và một môi trường không được thiết kế hoàn toàn bởi Liên đoàn.

Trong tuần, một cầu thủ nhí Pháp được chỉnh từng bước chạy, tư thế nhận bóng, cách quan sát trước khi đường chuyền đến. Cuối tuần, nó phải mang những điều ấy trở lại một trận đấu có tỷ số, đối thủ và sức ép giữ vị trí.

Pháp đặt giáo án bên cạnh đời sống thay vì dùng giáo án để thay đời sống. Trước khi được các tuyển trạch viên tìm thấy, nhiều cầu thủ vùng Paris đã chơi trên những sân nhỏ giữa các khu chung cư. Ở đó không có HLV liên tục thổi còi để sửa vị trí. Trẻ nhỏ có thể phải đá với trẻ lớn. Một cầu thủ giữ bóng chậm sẽ bị ba người vây. Khoảng trống ít đến mức người nhận bóng phải biết mình sẽ làm gì trước khi bóng tới.

Những sân ấy không đào tạo một tiền vệ trụ hay một tiền đạo cánh theo giáo trình. Chúng dạy đứa trẻ một việc đơn giản hơn: Tìm cách không để mất bóng.

Tại ES Nanterre, một CLB nghiệp dư ở ngoại ô Paris, đội U17 từng phải tập buổi tối khi một cột đèn đã hỏng nhiều tuần. Một góc sân chìm trong bóng tối nhưng các cầu thủ vẫn cạnh tranh để được giữ lại. Nanterre không sở hữu học viện chuyên nghiệp, nhưng đội U17 của họ vẫn chơi ở cấp độ cao nhất nước Pháp dành cho lứa tuổi ấy.

Đó là tầng đầu tiên của hệ thống: Số lượng trẻ chơi bóng lớn, cạnh tranh dày đặc và các CLB địa phương đủ gần để tài năng không phải chờ một học viện lớn mở cửa.

Tầng thứ 2 là mạng lưới tìm kiếm. Liên đoàn Bóng đá Pháp hiện vận hành 16 Pôle Espoirs (vườn ươm) dành cho nam, đào tạo khoảng 450 cầu thủ mỗi mùa. Cầu thủ được tuyển từ cấp U13, học văn hóa song song với 5 buổi tập mỗi tuần và tiếp tục khoác áo CLB gần nhà vào cuối tuần.

Hệ thống không chỉ có Clairefontaine nổi tiếng nằm trong rừng Rambouillet. Nó trải qua nhiều vùng, nhiều giải địa phương và hàng nghìn người làm công việc quan sát trẻ em chơi bóng.

Tầng thứ 3 nằm ở các CLB chuyên nghiệp. Ligue 1 không đủ tiền để mua mọi cầu thủ hoàn chỉnh từ nước ngoài. Nhiều CLB buộc phải dùng cầu thủ trẻ từ rất sớm, phát triển họ rồi bán sang Ngoại hạng Anh, La Liga hoặc Bundesliga. Cầu thủ Pháp vì vậy không chỉ được phát hiện và huấn luyện. Họ còn có cơ hội mắc lỗi trên sân bóng chuyên nghiệp khi mới 18, 19 hoặc 20 tuổi.

3. Pháp cũng có giáo án, dữ liệu, phân tích video và các HLV được đào tạo bài bản. Nhưng trước khi bước vào những căn phòng ấy, nhiều cầu thủ Pháp đã mang theo thứ hình thành tại khu phố: Một động tác riêng, một nhịp rê bóng không đúng sách, một cơ thể khác biệt hoặc cách xử lý được tìm ra để sống sót trên sân chật.

Hệ thống không tạo ra toàn bộ phẩm chất. Nó tìm thấy phẩm chất rồi giúp cầu thủ sử dụng chúng ở tốc độ cao hơn. Vì vậy Mbappe không chơi giống Dembele. Olise không giống Cherki. Barcola không giống Doue. Tchouaméni và N'Golo Kante cùng có thể đứng ở trung tâm hàng tiền vệ nhưng giải quyết trận đấu bằng những bộ kỹ năng khác nhau.

Trước bán kết, Deschamps lại phải chọn 11 người từ một đội hình mà gần như mọi vị trí đều có cạnh tranh. Một vài cầu thủ sẽ ngồi ghế dự bị. Một vài người không được vào sân. Ngoài danh sách còn có những cầu thủ đủ khả năng dự World Cup nhưng không được gọi. Một sự vượt trội kỳ lạ trong bối cảnh nhiều nền bóng đá giàu truyền thống khác đang cạn kiệt những tài năng có phẩm chất cá nhân.

Nguồn cung ấy không bắt đầu ở Clairefontaine. Nó bắt đầu trên sân bóng của khu phố, đi qua CLB địa phương, được mạng lưới Liên đoàn phát hiện, được các trung tâm sửa những điểm yếu rồi được Ligue 1 trao cơ hội chơi bóng thật. Và mỗi chiều thứ Sáu, hệ thống lại làm một việc tưởng như ngược đời: Nó gửi đứa trẻ trở về nơi mình đã tìm thấy nó. 

Xem tin tức mới nhất World Cup 2026

Xem lịch thi đấu World Cup 2026

Xem bảng xếp hạng World Cup 2026

Xem kết quả World Cup 2026

Xem dự đoán bóng đá World Cup 2026

Phạm An