Cà phê đầu tuần: Yamal cần chậm lại, để trở thành… Messi

Phút 10 trên sân La Cartuja, Lamine Yamal nhận bóng bên phải, kéo vào trong rồi cứa chân trái lên góc cao. Hàng thủ Betis biết trước động tác ấy nhưng vẫn không ngăn được.

Sang hiệp 2, cậu lại xuống cùng hành lang và căng ngang cho Gabriel Jesus ghi bàn thứ 3. Sau đó là cuộc xô xát khiến Yamal nhận thẻ vàng, còn Facundo Bernal bị đuổi.

1. Barcelona thắng 5-2. Yamal lại ghi bàn, kiến tạo và tạo cảm giác rằng cậu không có giới hạn nào cả.

Barca cũng có dữ liệu củng cố góc nhìn này. Trước trận gặp Betis, Yamal đã chơi gần 90% tổng số phút có thể của CLB mùa này và xuất hiện ở mọi trận. Theo số liệu được truyền thông Tây Ban Nha dẫn lại, Yamal đi bộ khoảng 45% thời gian, chạy chậm 32% và chỉ di chuyển khoảng 9km mỗi trận.

Cách giải thích là Yamal biết tự điều tiết, nghỉ ngơi ngay trong trận đấu, chỉ tăng tốc khi cần nên không nhất thiết phải nghỉ trọn 1 trận. Nghe hợp lý. Có thể là quá hợp lý. Nhưng sự thật có phải thế không?

Một phân tích tổng hợp từ 11 nghiên cứu trên cầu thủ bóng đá cho thấy tổng quãng đường không có quan hệ rõ ràng với các chỉ dấu mệt mỏi sau trận. Biến nhạy hơn là quãng đường chạy tốc độ cao. Một nghiên cứu theo dõi 45 trận đỉnh cao cũng cảnh báo rằng cách đo bằng quãng đường còn bỏ sót tải trọng từ tăng tốc, phanh gấp và đổi hướng.

Đó lại chính là thứ làm nên Yamal. Để ghi bàn vào lưới Betis, cậu chỉ chạy một đoạn ngắn vài mét, nhưng thực hiện một tổ hợp động tác rất phức tạp và đầy rủi ro với cơ bắp: Kéo bóng, đổi hướng, hãm thân người rồi sút. Đi bộ là cách phân phối năng lượng trong 90 phút. Nó không chứng minh cơ thể đã hồi phục giữa 2 trận.

2. Barcelona từng mất nhiều năm mới hiểu sự khác biệt đó với Lionel Messi. Tháng 3/2008, Messi mới 20 tuổi khi rách cơ đùi sau trong trận gặp Celtic và phải nghỉ 6 tuần. Hai năm trước đó, một chấn thương cơ đã khiến anh nghỉ hết mùa, gồm cả chung kết Champions League tại Paris.

Pep Guardiola tới Barca mùa Hè 2008. Một trong những thay đổi quan trọng nhất không nằm trên bảng chiến thuật. Cuối tháng 11 năm ấy, Barcelona tiếp Getafe và tìm kiếm chiến thắng La Liga thứ 10 liên tiếp. Messi có dấu hiệu khó chịu ở cơ. Guardiola không xếp anh đá chính, cũng không để anh dự bị. Ông đưa Messi lên khán đài. Barca hòa 1-1. Quyết định ấy trả giá ngay lập tức: Họ không thắng.

Trước chung kết Champions Laegue 2009 với MU, Guardiola lại cho Messi nghỉ trận gặp Osasuna. Báo chí khi đó ghi nhận rằng nhờ được xoay vòng cẩn thận, Messi đã khỏe mạnh suốt một mùa giải lần đầu tiên trong sự nghiệp. Anh kết thúc mùa 2008-09 với 51 trận, 38 bàn, không dính chấn thương đáng kể và cùng Barca giành cú ăn ba.

Hai mùa kế tiếp, Messi ra sân 53 rồi 55 trận, số bàn thắng tăng từ 38 lên 47 rồi 53. Chậm lại đúng lúc không khiến anh xuất hiện ít hơn. Nó giúp anh có mặt nhiều hơn.

Không thể khẳng định xoay vòng là nguyên nhân duy nhất. Messi còn thay đổi chế độ chăm sóc cơ thể, tập luyện và vị trí thi đấu. Nhưng các con số không cho thấy muốn khai thác tối đa cầu thủ hay nhất thì phải sử dụng anh ta trong mọi trận đấu. Messi không bắt đầu bền hơn vì chịu đựng giỏi hơn. Barcelona bắt đầu quản lý thời điểm không sử dụng anh.

Yamal hiện ở đúng nơi Messi từng đứng. Cậu trẻ, đạt hiệu suất cao và luôn khao khát ra sân. Mỗi trận đều có một lý do hợp lý để điền tên cậu vào đội hình chính: Betis đang đứng thứ 3, tiếp theo là PSG, sau đó là Real Madrid. Nghỉ ngơi luôn có thể đợi đến sau trận quan trọng kế tiếp. Nhưng bóng đá không bao giờ hết trận quan trọng.

Mùa trước, các vấn đề ở háng và chấn thương gân khoeo khiến cậu nghỉ 6 trận cuối mùa. Sau đó là World Cup, mùa giải mới và các đợt tập trung đội tuyển.

3. Juanjo Brau, chuyên gia vật lý trị liệu từng làm việc nhiều năm với Messi, vừa chỉ ra một điểm quan trọng trong kế hoạch thi đấu của một cầu thủ: Thời gian nghỉ phải được ban huấn luyện lên kế hoạch, không thể để cầu thủ quyết định trong lúc thi đấu. Cầu thủ nhìn vào trận trước mặt. HLV phải nhìn đến tháng 3 và tháng 5.

Yêu cầu Yamal "chậm lại" vì thế không có nghĩa bắt cậu rê bóng ít hơn hoặc biến một cầu thủ bản năng thành người chơi an toàn. Phần cần chậm lại là tần suất Barcelona sử dụng cậu. Đôi khi, cách bảo vệ một pha tăng tốc vào tháng 4 là bỏ nó khỏi một trận đấu trong tháng 10.

Ngày 23/11/2008, Barcelona hòa Getafe khi Messi ngồi trên khán đài. 6 tháng sau, anh có mặt tại Rome và đánh đầu ghi bàn trong chung kết Champions League. Không ai chứng minh hai điểm bị mất hôm ấy đã đổi lấy cú ăn ba. Điều có thể thấy là Guardiola chấp nhận trả một cái giá hiện hữu để tránh một rủi ro chưa xuất hiện. Muốn Yamal bền như Messi, Barcelona không chỉ phải dạy cậu cách đi bộ trong một trận đấu. Họ phải đủ can đảm để trải qua một trận đấu không có cậu. Muốn nhanh hơn, thì Yamal phải đi… chậm lại, và mùa giải này có thể là thời điểm quyết định để đưa ra lựa chọn.