Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử và AI

Đây là chủ đề của Vietnam Security Summit 2026 diễn ra tại Hà Nội, ngày 22/5. Chương trình có sự tham gia của đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an; Hiệp hội An ninh mạng quốc gia; Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng; cùng các chuyên gia công nghệ và doanh nghiệp an ninh mạng trong nước, quốc tế.

Những năm gần đây, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây đang tái định hình toàn bộ nền kinh tế số toàn cầu. Đáng chú ý, AI đang tạo ra "tác động kép" lên bức tranh an toàn thông tin. Một mặt, công nghệ này giúp các tổ chức tăng tốc phát hiện mối đe dọa, tự động hóa vận hành và tối ưu phân tích dữ liệu. Nhưng ở chiều ngược lại, kẻ xấu đang triệt để lợi dụng AI để tạo ra các chiến dịch lừa đảo (phishing), mã độc tống tiền (ransomware) và giả mạo danh tính với mức độ tinh vi chưa từng có. Song song với thách thức từ AI, sự trỗi dậy của điện toán lượng tử đang đặt ra nguy cơ phá vỡ các chuẩn mã hóa truyền thống. Thực tế này đòi hỏi các quốc gia và doanh nghiệp không thể chậm trễ, buộc phải khẩn trương xây dựng chiến lược phòng thủ mới và sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography).

Trong bối cảnh đó, Vietnam Security Summit 2026 được tổ chức nhằm tạo ra diễn đàn kết nối các cơ quan quản lý, tổ chức, doanh nghiệp và chuyên gia công nghệ cùng thảo luận về chiến lược bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an ninh hạ tầng số và nâng cao năng lực chống chịu trước các mối đe dọa an ninh mạng trong kỷ nguyên AI và hậu lượng tử. Qua đó, sự kiện hướng tới thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và cập nhật các xu hướng, giải pháp an ninh mạng tiên tiến, góp phần bảo vệ nền kinh tế số và xây dựng niềm tin số bền vững.

Phát biểu tại sự kiện, Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho biết, chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ và công nghệ số đang trở thành nền tảng vận hành xã hội. Tuy nhiên, đi kèm với đó là hoạt động tấn công mạng ngày càng tinh vi. Thực tiễn hiện nay cho thấy các hoạt động tấn công mạng đang có xu hướng gia tăng cả về quy mô, mức độ tinh vi và tính chất xuyên biên giới. Đáng chú ý, các đối tượng tội phạm mạng đã bắt đầu tận dụng AI để thực hiện các hành vi lừa đảo, giả mạo, phát tán mã độc và tổ chức các cuộc tấn công có chủ đích vào cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân.

Nhiều hình thức tấn công mới như Deepfake, giả mạo giọng nói, đánh cắp dữ liệu, chiếm đoạt tài khoản hay lừa đảo tài chính trên không gian mạng đang gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản, hoạt động sản xuất kinh doanh và niềm tin của xã hội đối với môi trường số.

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ lượng tử trong tương lai gần cũng đang đặt ra những thách thức mới đối với các hệ thống bảo mật truyền thống. Nhiều phương thức mã hóa hiện nay có nguy cơ không còn bảo đảm an toàn trước năng lực xử lý của điện toán lượng tử. Điều đó cho thấy yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là ứng phó với các nguy cơ trước mắt, mà còn phải chủ động chuẩn bị năng lực bảo vệ an ninh mạng cho giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cần nâng cao hơn nữa nhận thức về công tác bảo đảm an ninh mạng; chủ động đầu tư cho công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị rủi ro; đồng thời tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để kịp thời phòng ngừa, phát hiện và xử lý các nguy cơ từ sớm, từ xa. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc xây dựng hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia theo hướng chủ động, đồng bộ và bền vững; trong đó tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng chuyên gia an ninh mạng.

Cũng tại chương trình, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh, Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng chia sẻ, các hình thức tấn công mạng hiện nay đã thay đổi mạnh cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Trong bối cảnh kỷ nguyên của lượng tử và AI, trong đó có những nguy cơ phải đối diện như chiến lược "thu thập trước, giải mã sau" của các quốc gia sở hữu công nghệ như công nghệ về lượng tử. Nếu trước đây các cuộc tấn công chủ yếu nhằm phá hoại đơn lẻ hoặc trục lợi tài chính nhỏ lẻ, thì hiện nay nhiều nhóm tấn công mạng đã sử dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác lỗ hổng zero-day, tấn công chuỗi cung ứng hoặc âm thầm cài mã độc trong thời gian dài trước khi kích hoạt. Đáng chú ý, mục tiêu của nhiều cuộc tấn công không còn chỉ là đánh cắp dữ liệu mà hướng tới làm gián đoạn dịch vụ thiết yếu, chiếm quyền điều khiển hệ thống, phá hoại hạ tầng vận hành và gây mất niềm tin xã hội.

Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, thúc đẩy chia sẻ cảnh báo sớm, chia sẻ thông tin nguy cơ, phối hợp ứng cứu sự cố và tổ chức diễn tập tác chiến thường xuyên. Không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời của chủ quyền quốc gia. Vì vậy, bảo đảm an ninh mạng cho hạ tầng trọng yếu quốc gia không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để bảo vệ ổn định chính trị, phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc gia trong thời đại số.

Chương trình còn có các báo cáo trọng tâm từ các cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ quốc tế xung quanh các vấn đề nổi cộm hiện nay như "Định hình các ưu tiên an ninh mạng: Những xu hướng chủ đạo cho giai đoạn 2026 và các năm tiếp theo", "Làm chủ mọi mối đe dọa an ninh mạng", "AI trên nền tảng đám mây: Cuộc đối đầu mới giữa tấn công và phòng thủ an ninh mạng", "Xây dựng AI đáng tin cậy: Quản trị AI cho kiến trúc hồ dữ liệu trong doanh nghiệp hiện đại", "Đảm bảo an toàn thông tin cho AI agent trong môi trường doanh nghiệp".

Vietnam Security Summit 2026 gồm một phiên toàn thể với chủ đề "Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử và AI" cùng 3 phiên chuyên đề tập trung vào các vấn đề trọng tâm của hạ tầng số Việt Nam. Phiên đầu tiên thảo luận về bảo vệ dữ liệu và định danh số, vấn đề đang trở nên phức tạp khi số lượng thiết bị kết nối và lượng dữ liệu cá nhân lưu trữ trên nền tảng đám mây tại Việt Nam tăng mạnh qua từng năm.

Phiên thứ hai tập trung vào bảo mật hạ tầng trọng yếu, bao gồm các hệ thống điện lực, tài chính ngân hàng, viễn thông và y tế, những lĩnh vực mà một cuộc tấn công mạng có thể gây hệ quả nghiêm trọng vượt ra ngoài phạm vi kỹ thuật.

Phiên thứ ba xoay quanh quản trị rủi ro an ninh mạng theo hướng thể chế hóa, đặt câu hỏi về các quy định pháp luật và quy trình vận hành để các tổ chức ứng phó hiệu quả trước sự cố lớn.

Trong khuôn khổ sự kiện còn diễn ra triển lãm công nghệ an ninh mạng với sự tham gia của hơn 40 nhà cung cấp giải pháp an toàn, an ninh mạng trong nước và quốc tế.