Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam – nơi lưu giữ bộ sưu tập mẫu vật quốc gia

Bộ sưu tập mẫu vật của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam hiện có hơn 100 nghìn mẫu vật phục vụ trưng bày và nghiên cứu khoa học; trong đó, có nhiều mẫu quý, hiếm cùng nhiều mẫu chuẩn của các loài mới cho khoa học bao gồm cả cơ sở dữ liệu lớn (Big Data). 

Thông tin trên được Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Minh, Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam cho biết tại sự kiện kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam (18/5/2006 – 18/5/2026) diễn ra ngày 18/5, tại Hà Nội. 

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Minh cho biết thêm, trong 20 năm qua, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã công bố hơn 1.000 bài báo khoa học trên các tạp chí khoa học quốc gia và quốc tế có uy tín. Đặc biệt, trong 10 sự kiện Khoa học và Công nghệ quốc gia nổi bật trong năm 2018 có sự đóng góp về phát hiện khảo cổ học quan trọng của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tại hang động núi lửa Krông Nô, Đắk Nông, di tích tiền sử đầu tiên tại Tây Nguyên được phát hiện trong hang động núi lửa và là hiếm gặp trên thế giới, đã làm thay đổi quan điểm của giới khảo cổ học về nguồn gốc người Tây Nguyên. Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam cũng là Cơ quan khoa học CITES Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc thực thi Công ước CITES (Công ước về buôn bán các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp). 

Hiện Bảo tàng có đội ngũ hơn 50 cán bộ khoa học, được đầu tư về cơ sở vật chất. Ngoài cơ sở chính tại Nhà A20, Viện Hàn lâm, số 18 Hoàng Quốc Việt (Hà Nội), Bảo tàng còn có cơ sở tại thành phố Huế và tỉnh Quảng Trị, cùng nhiều trang, thiết bị hiện đại phục vụ nghiên cứu khoa học, phân tích, giám định, bảo quản và chế tác mẫu vật, bảo tồn và cứu hộ động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm ở Việt Nam.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam với xã hội và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, là Phòng trưng bày Tiến hóa sinh giới của Bảo tàng, mỗi năm đón 50-70 nghìn lượt khách tham quan. Phòng trưng bày đã được công chúng đón nhận tích cực, rất hữu ích đối với xã hội, góp phần phổ biến kiến thức về khoa học tự nhiên đối với học sinh, sinh viên. Sau 20 năm, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã có được bộ sưu tập hơn 100 nghìn mẫu vật, kèm theo dữ liệu trên 2 terabyte. Bảo tàng cũng thực hiện tốt việc chế tác mẫu vật, tiêu biểu là mẫu rùa hồ gươm năm 2019.

Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, thời gian tới, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tiếp tục phát huy những thành quả đạt được trong 20 năm qua, sử dụng một cách có hiệu quả cơ sở hạ tầng hiện có, phát huy tối đa các không gian trưng bày phục vụ công chúng; lưu giữ và bảo quản nguyên vẹn bộ sưu tập mẫu vật, xây dựng dữ liệu mẫu vật góp phần xây dựng dữ liệu lớn (Big Data) của Viện Hàn lâm và quốc gia, xứng đáng là bảo tàng cấp quốc gia và đầu hệ của Hệ thống Bảo tàng thiên nhiên ở Việt Nam. Đơn vị tiếp tục tích cực tham gia nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ, phổ biến kiến thức, khoa học góp phần xây dựng và phát triển Viện Hàn lâm trở thành trụ cột, hạt nhân của nền khoa học và công nghệ Việt Nam, trung tâm nghiên cứu hàng đầu của đất nước và ngang tầm quốc tế.

Cùng ngày, tại Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam đã diễn ra Hội nghị toàn quốc lần thứ 4 hệ thống Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam năm 2026 được tổ chức với sự tham dự của các nhà khoa học, bảo tàng học, giáo dục và quản lý liên quan đến các lĩnh vực Bảo tàng học, Sinh học và Khoa học Trái đất; Liên ngành khoa học trái đất và khoa học sự sống.

Tại hội nghị, các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước đã cùng trao đổi những kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp đột phá trong công tác bảo tàng, bảo tồn đa dạng sinh học, hướng tới khai thác hiệu quả và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của Việt Nam. 

Hội nghị đã lựa chọn 13 báo cáo khoa học tiêu biểu về các lĩnh vực Bảo tàng học, Địa chất và Sinh học để trình bày, trong đó đặc biệt nhấn mạnh vào quá trình hoạt động của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam trong 20 năm hình thành và phát triển; Báo cáo công tác hoạt động của các bảo tàng trong hệ thống Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và những đóng góp của các tập thể cá nhân cũng như hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo tàng.

Dịp này, Viện Hàn lâm tổ chức triển lãm với chủ đề "Dấu ấn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam". Sự kiện nằm trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026), chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18/5) và hướng tới kỷ niệm 51 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (20/5/1975-20/5/2026).

Không gian triển lãm khắc họa hành trình 51 năm xây dựng và phát triển của Viện Hàn lâm, giới thiệu 8 khối nghiên cứu đặc trưng gồm: Nghiên cứu cơ bản và đào tạo; Khoa học Trái đất; Khoa học sự sống; Khoa học vật liệu; Năng lượng và môi trường; Robot; Công nghệ vũ trụ; Hợp tác và phát triển; đồng thời tôn vinh các giải thưởng lớn, thành tựu tiêu biểu và giới thiệu bộ sưu tập ảnh tư liệu ghi dấu những cột mốc nổi bật trong quá trình hình thành và phát triển của Viện Hàn lâm.

Đây cũng là dịp tôn vinh các nhà khoa học, tăng cường kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các địa phương; qua đó lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo và khẳng định vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới. Triển lãm diễn ra tại Viện Hàn lâm – số 18 Hoàng Quốc Việt, phường Nghĩa Đô (Hà Nội) từ nay đến hết ngày 25/5/2026.