Teqball là môn thể thao trẻ, ra đời ở Hungary chưa đầy một thập kỷ, lần đầu tranh huy chương chính thức tại một kỳ Á vận hội. Năm trước, cũng là lần đầu môn thể thao "lai" giữa bóng bàn và bóng đá với một số kỹ thuật cầu mây, được đưa vào chính thức ở SEA Games 33. Điều này cho thấy Đông Nam Á đã nhìn ra được khả năng tiếp cận và phát triển môn thể thao mới mẻ này.
Đây chính là điểm mấu chốt: một sân chơi mới tinh, nơi thứ hạng cũ của các nền thể thao truyền thống không còn ý nghĩa, và cơ hội chia đều cho quốc gia nào biết chọn đúng thời điểm để nhập cuộc.
Việt Nam, cụ thể là TP.HCM, đã nhìn ra điều đó sớm. Năm 2024, TP.HCM đăng cai giải vô địch Teqball thế giới, giao Trung tâm TDTT Hoa Lư xây dựng lực lượng, đưa bàn thi đấu đến tận các trung tâm phường, xã. Phó Giám đốc Sở VH&TT TPHCM Nguyễn Nam Nhân lý giải logic của quyết định ấy: người Việt Nam "không vượt trội ở yếu tố thể hình, nhưng có lợi thế về sự nhanh nhẹn, khéo léo và tư duy chiến thuật", những phẩm chất mà teqball đòi hỏi. Kết quả bước đầu là tấm HCĐ SEA Games 33, rồi tấm HCĐ ASIAD 20.
Câu chuyện teqball không phải là một hiện tượng đơn lẻ. Nó nằm trong một làn sóng lớn hơn: thế giới thể thao đỉnh cao đang dịch chuyển từ những môn truyền thống sang các môn mới, đặc biệt là nhóm "thể thao đô thị" (urban sports), leo núi, ván trượt, breaking, 3x3 bóng rổ, street dance, padel hay pickleball. Nhiều môn đã được Olympic và ASIAD đưa vào chương trình để thu hút khán giả trẻ. Và ở mảng này, Đông Nam Á đã có những minh chứng đi trước rất xa so với Việt Nam.
Indonesia là ví dụ rõ nhất. Tại Olympic Paris 2024, Veddriq Leonardo giành HCV nội dung leo núi tốc độ, đánh bại đối thủ Trung Quốc chỉ trong gang tấc 0,02 giây, tấm HCV đầu tiên trong lịch sử Olympic của Indonesia đến từ một môn thể thao không phải cầu lông. Đây không phải là may mắn nhất thời.
Teqball đã mang về tấm huy chương đầu tiên cho thể thao Việt Nam ở ASIAD 20. Ảnh: Bùi Lượng/Cục TDTT
Philippines còn đi trước cả Indonesia. Margielyn Didal, cô gái từng bị bảo vệ trung tâm thương mại đuổi ra ngoài chỉ vì mang theo ván trượt, trở thành nhà vô địch ván trượt nữ đầu tiên tại ASIAD 2018, ngay trong lần đầu môn này góp mặt ở Đại hội châu lục. Cô sau đó có mặt ở Olympic Tokyo 2020, kỳ Thế vận hội đầu tiên đưa skateboarding vào chương trình thi đấu.
Vì vậy, thành tích của teqball Việt Nam vừa đáng mừng vừa đáng suy ngẫm. Vui vì chúng ta đã thành công ở một môn chơi mới để có huy chương ASIAD, nhưng hãy nhớ, Đông Nam Á đang tăng tốc. Tại SEA Games 33, Thái Lan thâu tóm 5 HCV nhưng tại nội dung đơn nữ ở ASIAD, Myanmar và Indonesia lại vào chung kết. Myanmar thì có thể hiểu, vì họ có truyền thống về cầu mây. Nhưng câu chuyện của Indonesia, và nhất là ở một nội dung thể thao nữ, lại là điều đáng để duy ngẫm.
Nhìn thấy và có tiềm năng ở các môn thể thao mới, đó là con đường tắt để vươn đến đỉnh cao. Nhưng trong thế giới thể thao đầy cạnh tranh, có là con đường tắt thì chiến thắng cũng không dành cho người chậm chân hay ngủ quên trên lợi thế người tiên phong.
