Chỉ trong vòng vỏn vẹn 72 giờ, một nam bệnh nhân 50 tuổi tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã trải qua liên tiếp 2 ca đại phẫu ghép tim từ hai người hiến chết não. Việc quyết định tái ghép tim tối cấp cứu khi trái tim thứ nhất ngừng hoạt động không chỉ là lựa chọn cân não của các bác sĩ, mà còn tạo nên một kỳ tích y khoa hy hữu lần đầu tiên thực hiện tại Việt Nam.
Cơn khủng hoảng bất ngờ sau ca mổ đầu tiên
Nam bệnh nhân 50 tuổi nhập viện trong tình trạng suy tim giai đoạn cuối do bệnh cơ tim thể giãn, chỉ số phân suất tống máu (EF) vỏn vẹn 22%. Tình trạng khó thở, đau tức ngực diễn ra liên tục, đe dọa trực tiếp tính mạng. Ngày 25/7, niềm hy vọng sống bừng sáng khi ông được ghép tim thành công từ một người hiến chết não.
Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang. Chưa đầy 24 giờ sau mổ, trái tim mới bất ngờ rơi vào tình trạng suy chức năng tạng ghép tiên phát (PGD) mức độ rất nặng, cơ tim gần như mất hoàn toàn khả năng co bóp. Dù ê-kíp đã can thiệp tối đa bằng ECMO, dẫn lưu thất trái và điều trị nội khoa, sau 48 giờ tiếp theo, quả tim vẫn không có dấu hiệu hồi phục. Bệnh nhân rơi vào hôn mê, diễn biến suy đa tạng với tiên lượng tử vong gần như cầm chắc.
Ê-kíp thực hiện ghép tim cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC
Đúng thời điểm kiệt quệ: 2 ngày sau ca ghép đầu tiên (tròn 48 giờ quả tim thứ nhất suy hoàn toàn). Bệnh viện 108 bất ngờ tiếp nhận thông tin về một ca hiến đa tạng chết não hiến đa tạng. Tuy nhiên, đây là trái tim thuộc tiêu chuẩn mở rộng, không phù hợp với tất cả ứng viên ghép tim khác đang chờ đợi do người hiến có tiền sử tăng huyết áp, suy thận và thất trái dày rất nhiều.
Đại tá TS Ngô Vi Hải, Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, trưởng kíp ghép tim cho biết: "Đây là một lựa chọn rất khó khăn vì tim hiến không thật sự lý tưởng, các chỉ số chức năng đáng lo ngại, trong khi bệnh nhân đang suy đa tạng. Tuy nhiên, trong bối cảnh quả tim ghép lần 1 đã suy chức năng hoàn toàn không phục hồi sau 72 giờ, người bệnh chắc chắn sẽ tử vong nếu chúng tôi không hành động."
Hội đồng chuyên môn thống nhất tái ghép tim cho bệnh nhân, một lựa chọn đầy rủi ro nhưng là cơ hội sống duy nhất còn lại. Ảnh: BVCC
Đứng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, cuộc hội chẩn cấp cứu toàn viện do Thiếu tướng, PGS.TS Phạm Thái Giang chủ trì đã nhanh chóng được tiến hành. Không chấp nhận bỏ cuộc, hội đồng chuyên môn thống nhất tái ghép tim cho bệnh nhân, một lựa chọn đầy rủi ro nhưng là cơ hội sống duy nhất còn lại.
Cuộc chiến nghẹt thở trong phòng phẫu thuật
Ngày 28/7 (tròn 3 ngày sau ca ghép đầu), bệnh nhân được đưa vào phòng phẫu thuật lần thứ hai. Áp lực đè nặng lên vai kíp mổ gấp nhiều lần, khi cơ thể người bệnh đã kiệt quệ sau cuộc đại phẫu trước đó. Sau những giờ phút căng thẳng, khi phẫu thuật viên hoàn tất mũi khâu cuối cùng và tháo kẹp, trái tim thứ hai đã cất lên những nhịp đập nhịp nhàng. Huyết động bệnh nhân từng bước ổn định trong sự vỡ òa của cả ê-kíp.
Nói về những thách thức kỹ thuật khi can thiệp trên một phẫu trường vừa mở 3 ngày trước, TS Hải cho biết, “Khi ghép lần 2, các tổ chức phía người nhận không còn nguyên vẹn như lần đầu nên việc ghép nối khó khăn hơn rất nhiều. Chúng tôi phải thực hiện ca mổ với sự tập trung cao nhất, phối hợp chặt chẽ với ê-kíp gây mê hồi sức để đảm bảo không để xảy ra sai sót dù là nhỏ nhất."
Sau mổ, hành trình hồi sức tiếp tục đối mặt với muôn vàn biến chứng nguy hiểm. Nhờ sự theo dõi và điều chỉnh sát sao từng giờ, bệnh nhân lần lượt vượt qua các mốc nguy hiểm: cai ECMO vào ngày thứ 8, rút ống thở vào ngày thứ 10 và ngừng bóng đối xung (IABP) ở ngày thứ 11 sau mổ.
Sau ghép, sức khỏe bệnh nhân có tiến triển tích cực và tiếp tục được theo dõi sát sao. Ảnh: BVCC
Đánh giá về sự hồi phục diệu kỳ này, Đại tá, TS Ngô Đình Trung, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết đến nay bệnh nhân đã hoàn toàn tỉnh táo, tiếp xúc tốt và bắt đầu tập đứng, ngồi ghế cũng như đạp xe phục hồi chức năng. Chức năng các cơ quan đang từng bước hồi phục tốt, cho thấy cơ thể đang thích nghi rất khả quan với trái tim ghép mới.
Khi được trao lại cuộc sống từ hai người hiến tạng vô danh và sự quyết đoán của các bác sĩ, nam bệnh nhân xúc động: "Tôi thấy bản thân cực kỳ may mắn khi có được trái tim thứ hai. Đội ngũ bác sĩ đã rất tận tâm cứu sống tôi, và tôi vô cùng trân trọng tình cảm của những người hiến tạng đã trao cho mình cơ hội sống này."
Ca tái ghép tim khẩn cấp thành công đã giúp bệnh nhân vượt qua tình trạng suy đa tạng kịch tính sau khi trái tim thứ nhất ngưng hoạt động. Đây cũng là ca ghép tim sớm lần 2 đầu tiên tại Việt Nam, mở ra tiền lệ xử trí cho các trường hợp suy tạng ghép tiên phát cấp tính. Thành công này một lần nữa khẳng định năng lực chuyên môn hàng đầu và sự quyết đoán của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong các kỹ thuật ghép tạng phức tạp./.
