Vở ballet 'GAT': Hàn Quốc mở rộng 'làn sóng văn hóa' bằng nghệ thuật hàn lâm

"GAT" kể câu chuyện văn hóa Hàn Quốc

Không lựa chọn K-pop hay K-drama, những biểu tượng quen thuộc của làn sóng Hallyu, chương trình năm nay mở đầu bằng một vở ballet đương đại mang đậm bản sắc truyền thống Hàn Quốc. Theo bà Park Chan A, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam, việc lựa chọn "GAT" thể hiện mong muốn giới thiệu tới khán giả Việt Nam những sắc màu đa dạng hơn của nghệ thuật Hàn Quốc, vượt ra ngoài lĩnh vực giải trí đại chúng quen thuộc. "Trong những năm gần đây, các tác phẩm múa lấy cảm hứng từ truyền thống phương Đông nhưng được tái diễn giải bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại đang nhận được nhiều sự quan tâm không chỉ tại Hàn Quốc mà còn trên sân khấu quốc tế", bà Park Chan A cho biết.

Lấy cảm hứng từ chiếc mũ gat, biểu tượng gắn với tầng lớp nho sĩ thời Joseon, "GAT" tái hiện vẻ đẹp thẩm mỹ và tinh thần văn hóa Hàn Quốc thông qua ngôn ngữ ballet, loại hình nghệ thuật kinh điển của phương Tây. Tác phẩm đồng thời làm mới hình tượng các loại mũ truyền thống như satgat hay jokduri bằng sân khấu thị giác hiện đại và chuyển động đương đại.

Không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa truyền thống và hiện đại, "GAT" còn cho thấy xu hướng nghệ thuật châu Á hiện nay: dùng ngôn ngữ toàn cầu để kể những câu chuyện bản địa. Qua các chuyển động mềm mại, tiết tấu giàu cảm xúc và thiết kế sân khấu tối giản, tác phẩm khắc họa khí chất của tầng lớp nho sĩ, sự mạnh mẽ của võ nhân cũng như vẻ thanh lịch của người phụ nữ truyền thống Hàn Quốc.

Theo bà Park Chan A, thành công gần đây của các tác phẩm kết hợp giữa mỹ học Á Đông và ngôn ngữ đương đại cho thấy sức hút ngày càng lớn của nghệ thuật hàn lâm châu Á trên sân khấu quốc tế. Bà dẫn chứng, tháng 1 năm nay, tác phẩm múa sáng tạo "Ilmu" của Đoàn Múa Thành phố Seoul đã giành giải Biên đạo/Nhà sáng tạo xuất sắc nhất tại The Bessies ở New York (Mỹ), giải thưởng được ví như "Oscar của giới múa".

Vở diễn "GAT" do Yun Byul Ballet Company dàn dựng, với sự tham gia của đạo diễn nghệ thuật Yoon Byeol và biên đạo múa Park So-yun. Đây được xem là một trong những đại diện tiêu biểu cho thế hệ mới của ballet Hàn Quốc, theo đuổi phong cách kết hợp hài hòa giữa truyền thống và đương đại.

Đạo diễn nghệ thuật Yoon Byeol cho biết ê-kíp lựa chọn hướng tiếp cận tối giản cho toàn bộ vở diễn nhằm thuận tiện cho lưu diễn quốc tế. Phần sân khấu, đạo cụ và thiết kế mỹ thuật được giản lược tối đa, tạo nên không gian hiện đại nhưng vẫn giữ rõ tinh thần truyền thống Hàn Quốc. Theo anh, "GAT" giống như một "vũ trụ gồm 9 phân đoạn", không đi theo cốt truyện tuyến tính nên có thể linh hoạt thay đổi cấu trúc biểu diễn tùy từng không gian sân khấu.

Yoon Byeol cũng cho rằng sức hút của "GAT" đến từ việc kết hợp một biểu tượng rất quen thuộc với người Hàn Quốc là chiếc mũ gat cùng ngôn ngữ ballet đương đại. "Nếu truyền thống được tái sáng tạo bằng ngôn ngữ hiện đại, thì theo thời gian, chính điều đó cũng có thể trở thành một dạng kinh điển mới", anh chia sẻ.

Đáng chú ý, trong chuyến lưu diễn toàn quốc tại Hàn Quốc năm 2025, "GAT" đã có nhiều đêm diễn "cháy vé" và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội. Thành công này cho thấy ballet đương đại, vốn được xem là loại hình nghệ thuật hàn lâm và khá "kén" khán giả, đang dần tiếp cận gần hơn với giới trẻ thông qua cách kể chuyện giàu tính thị giác và kết nối văn hóa truyền thống với hơi thở hiện đại.

Theo đạo diễn Yoon Byeol, giới trẻ Hàn Quốc hiện ngày càng cởi mở với các thử nghiệm nghệ thuật mới, đặc biệt là những tác phẩm mang tính giao thoa giữa truyền thống và đương đại. Đây cũng được xem là một trong những lý do khiến ballet đương đại tại Hàn Quốc thu hút lượng khán giả trẻ ngày càng lớn trong những năm gần đây.

Trước khi đến Hà Nội, "GAT" đã được biểu diễn tại Bangkok (Thái Lan) trong khuôn khổ chuyến lưu diễn Đông Nam Á. Theo bà Park Chan A, dù Việt Nam và Hàn Quốc có khác biệt về ngôn ngữ hay phong tục, nhưng những cảm xúc và tinh thần Á Đông được truyền tải trong tác phẩm đã giúp khán giả cảm thấy gần gũi và kết nối với nhau thông qua nghệ thuật.

Nghệ thuật hàn lâm trở thành nhịp cầu giao lưu Việt – Hàn

Bên cạnh đêm diễn, đoàn nghệ sĩ Hàn Quốc cũng tham gia workshop "Lớp ballet cùng với vũ công" tại Học viện Múa Việt Nam nhằm giao lưu, chia sẻ kỹ thuật và kết nối với các nghệ sĩ trẻ Việt Nam. Ban tổ chức kỳ vọng hoạt động này sẽ mở ra thêm cơ hội hợp tác sáng tạo giữa nghệ sĩ hai nước trong tương lai.

"Mùa Hàn Quốc" là dự án do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc chủ trì, được triển khai thường niên tại các quốc gia đối tác chiến lược nhằm thúc đẩy giao lưu văn hóa quốc tế. Năm 2026, Việt Nam và Thái Lan được lựa chọn là hai điểm nhấn của chương trình tại Đông Nam Á.

Theo kế hoạch, "Mùa Hàn Quốc 2026" sẽ kéo dài xuyên năm với nhiều hoạt động như K-POP LOVERS FESTIVAL tại khu vực Hồ Hoàn Kiếm, chương trình hòa nhạc kết hợp nghệ sĩ Việt Nam – Hàn Quốc, hòa nhạc cổ điển giữa K-pop và Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam tại Nhà hát Hồ Gươm, cùng triển lãm media art tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.

Bà Park Chan A cho biết, năm 2027 cũng sẽ đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hàn Quốc. Vì vậy, nhiều hoạt động hợp tác trong các lĩnh vực nghệ thuật như văn học, múa và mỹ thuật sẽ tiếp tục được triển khai nhằm làm phong phú hơn nữa giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia.