Thời tiết nóng ẩm tại miền Bắc hiện nay là điều kiện lý tưởng cho bọ chét phát triển. Theo thông tin từ Bệnh viện Da liễu Trung ương, thời gian gần đây đơn vị này tiếp nhận nhiều ca bệnh sẩn ngứa do bọ chét ở cả người lớn và trẻ em, trong đó không ít trường hợp gặp biến chứng do tự điều trị sai cách.
Những ca biến chứng điển hình do tự điều trị sai cách
Theo Ts. BSCKII. Quách Thị Hà Giang, Trưởng khoa Điều trị bệnh da nam giới (Bệnh viện Da liễu Trung ương), các trường hợp nhập viện thường có triệu chứng điển hình là dát, sẩn đỏ kích thước 1-2mm, bề mặt gờ cao hơn mặt da và đỉnh chóp có mụn nước nhỏ. Thực tế lâm sàng ghi nhận nhiều ca bệnh diễn biến phức tạp, phát sinh biến chứng do thói quen tự điều trị tại nhà.
Những ca sẩn ngứa do bọ chét gặp biến chứng do tự điều trị sai cách. Ảnh: BVCC
Điển hình là trường hợp nam thanh niên 20 tuổi xuất hiện thương tổn sẩn đỏ, mụn nước ngứa nhiều ở tay chân. Do bệnh nhân tự tắm và đắp lá đã khiến thương tổn không giảm mà còn xuất hiện thêm bọng nước trên nền sẩn đỏ. Một bệnh nhân nữ 50 tuổi khác cũng bị ngứa kéo dài 2 tuần, dù nhà nuôi 2 con chó nhưng không nhận diện được căn nguyên. Vì thế, chị đã tự ra hiệu thuốc mua thuốc bôi không rõ loại khiến số lượng thương tổn tăng dần, lan từ cẳng tay, chân đến vùng thắt lưng bụng. Tương tự, một bệnh nhi 7 tuổi được gia đình tự bôi thuốc giúp giảm ngứa tạm thời, song các nốt sẩn mới vẫn liên tục xuất hiện ở mông và thân mình do nguồn lây từ chó, mèo trong nhà chưa được xử lý triệt để.
Bác sĩ cảnh báo ở những bệnh nhân có phản ứng mạnh, vùng da quanh sẩn có thể bị viêm tấy đỏ lan tỏa, thậm chí hình thành các bọng nước trên nền da đỏ. Các thương tổn này thường tập trung ở những vùng da hở như tay, chân, đôi khi lan rộng ra toàn thân trong những trường hợp nặng, gây cảm giác ngứa ngáy, châm chích và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Đặc điểm và khả năng gây bệnh của bọ chét
Bọ chét là loài ký sinh trùng không cánh, có chu trình biến thái hoàn toàn với vòng đời kéo dài từ 20 đến 35 ngày. Chúng phát triển mạnh nhất trong điều kiện nóng ẩm, lý tưởng ở nhiệt độ 21–35°C và độ ẩm 70–85%. Tại miền Bắc, loài này thường bùng phát vào tháng 2 và tháng 3, ẩn náu phổ biến trong sàn nhà, thảm, ga giường hoặc ký sinh trên vật nuôi.
Ảnh minh hoạ
Về hình thái, bọ chét trưởng thành dài khoảng 1,5–3,3mm, có màu đỏ thẫm hoặc đen. Thân của chúng dẹt hai bên với hệ thống gai hướng về phía sau, kết hợp cùng đôi chân sau khỏe giúp chúng di chuyển tiến lên trong lông tóc và nhảy xa tới 33cm. Tại Việt Nam, bọ chét chó (Ctenocephalides canis) và bọ chét mèo (Ctenocephalides felis) là những loài phổ biến nhất.
Đáng chú ý, bọ chét còn là vật chủ trung gian truyền nhiều bệnh nguy hiểm. Điển hình là loài bọ chét phương Đông (Xenopsylla cheopis) truyền bệnh dịch và sốt từ chuột sang người, trong khi bọ chét chó, mèo có thể truyền bệnh sán dây giữa các vật chủ.
Lời khuyên từ chuyên gia
Việc tự ý điều trị bằng các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc phương pháp dân gian có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da khu trú hoặc lan tỏa. Ts. BSCKII. Quách Thị Hà Giang đưa ra các khuyến cáo cho người dân:
1. Thăm khám chuyên khoa: Khi xuất hiện triệu chứng ngứa nhiều, nổi sẩn đỏ, mụn nước, đặc biệt ở vùng da hở và có xu hướng kéo dài, người dân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán đúng.
2. Tuyệt đối không tự điều trị: Không tắm lá, đắp lá hoặc tự ý bôi thuốc (đặc biệt là corticoid kéo dài) khi chưa có chỉ định. Điều trị sai có thể gây nhiễm trùng, để lại sẹo hoặc thâm da.
3. Kiểm soát môi trường: Chú ý vệ sinh môi trường sống và chăm sóc vật nuôi. Hiệu quả điều trị chỉ bền vững khi kết hợp giữa chăm sóc y tế và loại trừ triệt để bọ chét trong không gian sống.
Viêm da sẩn ngứa do bọ chét hoàn toàn có thể điều trị ổn định nếu được phát hiện sớm và xử lý căn nguyên đúng cách.
