Từ Monchi đến Murtough: Sự gia tăng quyền lực của tầng lớp điều hành bóng đá

Trong thời đại của LinkedIn, của Hiệu suất cao… đã đến lúc chúng ta tôn vinh văn hóa công ty đang phát triển của bóng đá, đó là những vị trí như giám đốc thể thao, giám đốc bóng đá, giám đốc hoạt động bóng đá, giám đốc kỹ thuật và những biến thể khác. Vâng, họ là những người thông minh nhất trong bóng đá.

Không phải tất cả các vị trí này đều giống nhau; một giám đốc kỹ thuật có thể giám sát huấn luyện ở mọi cấp độ, trong khi một giám đốc bóng đá có thể chỉ tập trung vào việc tuyển dụng ở đội một. Trong khi đó, các trưởng phòng bóng đá giám sát toàn bộ các trận đấu và báo cáo trực tiếp cho chủ sở hữu, tương tự như một giám đốc tài chính hoặc giám đốc bán hàng có thể làm.

Ảnh hưởng ngày càng lớn của tầng lớp điều hành bóng đá

Trong mùa hè không có các giải đấu quốc tế lớn, khi người hâm mộ thèm khát tìm hiểu chi tiết, các vụ chuyển nhượng trở thành tâm điểm của tin tức. Do đó, nhà điều hành bóng đá trở thành những người rất quan trọng. Bản thân tầng lớp điều hành bóng đá cũng đang di chuyển; một loại thị trường chuyển nhượng riêng cho những nhân vật đặc biệt của bóng đá.

Tim Steidten, mới gia nhập West Ham, đã làm việc tại Werder Bremen và trước đây đã tham gia vào những dự án thú vị tại Leverkusen. Jörg Schmadtke, một giám đốc kỳ cựu khác của Bundesliga hiện đang làm việc tạm thời tại Liverpool, bên cạnh đồng đội cũ Jürgen Klopp cho đến tháng 9. Monchi, người đứng đầu mới về bóng đá tại Aston Villa, được coi là bộ óc siêu phàm đằng sau thành công của Sevilla, một nhà tuyển dụng cầu thủ siêu đẳng.

Đây là những con người của bóng đá hiện đại, gửi tin nhắn WhatsApp, thỏa thuận với luật sư, tính toán khấu hao, kéo vali xách qua lối đi sân bay, uống cà phê không giới hạn. Và giống như hình ảnh Billy Beane của Brad Pitt trong bộ phim Moneyball của Michael Lewis, nguyên tác về giám đốc thể thao trong thể thao toàn cầu, có lẽ họ không thực sự xem các trận đấu.

John Murtough, làm việc tại Old Trafford từ năm 2013, giám đốc bóng đá từ năm 2021, gần đây đã được Manchester United đẩy lên hàng đầu trong các hoạt động của CLB, được trích dẫn trong các thông cáo báo chí. Trong khi đó, khi Manchester City tung video Pep Guardiola trao cúp Champions League cho Sheikh Mansour trong cung điện Abu Dhabi, Txiki Begiristain, giám đốc bóng đá của City, cùng với giám đốc điều hành Ferran Soriano và chủ tịch Khaldoon al-Mubarak cũng có mặt.

Cấu trúc của Manchester City hiện tại ghép một huấn luyện viên thiên tài với những nhân vật có đủ độ quyết đoán để kiềm chế bản năng của huấn luyện viên đó. Ngay trước khi giành cú ăn ba năm 2023, bộ phận quản lý bóng đá của Manchester City đã được coi là "tốt nhất" và xứng đáng là hình mẫu cho tất cả noi theo, như Gary Neville đã mô tả. Những nhà quản lý theo kiểu cũ, điều hành câu lạc bộ từ trên xuống dưới, đã trở thành một giống loài tuyệt chủng trong hai hạng đấu cao nhất của bóng đá Anh.

Ý tưởng về việc một huấn luyện viên phải làm việc với một nhà điều hành có quyền kiểm soát chuyển nhượng và có thể thậm chí là tương lai của chính huấn luyện viên đã bị bỏ lại phía sau. "Người quan trọng nhất trong câu lạc bộ bóng đá luôn là huấn luyện viên", như Alex Ferguson đã nói đi nói lại, và ông có lý, nhưng ngay cả Ferguson cũng phải chấp nhận những cấu trúc hiện đại như vậy. Những ngày mà ý kiến của một huấn luyện viên về cầu thủ được ghi trên những tờ giấy nhỏ trong báo Daily Express và mạng lưới đội ngũ săn tài năng của ông được tin tưởng nhờ bạn bè thân thiết đã được đưa vào viện bảo tàng.

Trong khi châu Âu từ lâu đã áp dụng mô hình này, từ Carles Rexach làm việc sau lưng Johan Cruyff ở Barcelona, đến Juni Calafat, được ca ngợi là người thầy sau thành công hiện tại của Real Madrid với những cầu thủ Brazil như Vinícius Júnior, Éder Militão và Rodrygo, cho đến việc Bayern Munich trong tháng 5 sa thải Giám đốc điều hành Oliver Kahn và Giám đốc thể thao Hasan Salihamidzic ngay cả khi câu lạc bộ giành được chức vô địch liên tiếp thứ 11, bóng đá Anh chỉ gần đây mới chấp nhận sự phổ biến này.

Giám đốc thể thao nổi tiếng nhất trong bóng đá Anh có lẽ là Michael Edwards, người đã rời bỏ Liverpool vào cuối mùa 2021-2022. Edwards, người đã tốt nghiệp kỹ sư thông tin học từ Đại học Sheffield, không đủ điều kiện để trở thành một người quản lý bóng đá cổ điển, nhưng qua phân tích dữ liệu tại Portsmouth và Tottenham, ông được bổ nhiệm làm giám đốc thể thao ngay khi Klopp đến Anfield. Một câu lạc bộ trước đây gặp khó khăn trong việc tuyển mộ đã trở nên khác biệt. Liverpool, thông qua những tân binh như Mohamed Salah và Sadio Mané, có thể cạnh tranh với việc chi tiêu hàng tỷ USD của Abu Dhabi ở Man City.

Trong khi Klopp đã trở thành vị thần, một số người khôn ngoan đã tôn vinh thiên tài của Edwards. Người thay thế và cựu cấp dưới của ông, Julian Ward đã gây ra đủ loại đồn đoán về sự dễ dàng trong việc làm việc với Klopp. Ai đã đứng sau những lỗi như Darwin Núñez và Arthur Melo, mượn từ Juventus ở phút chót nhưng chỉ chơi được 13 phút?

 Giám đốc cũng có thể bị chỉ trích

Việc Liverpool trượt dốc sau khi Edwards ra đi có thể chỉ là một sự trùng hợp. Mặc dù liên tục có tin đồn cho rằng Edwards sẽ trở lại bóng đá, ông vẫn chưa thể hiện khả năng "chạm tay vào là thành vàng" của mình ở nơi khác. Giống như huấn luyện viên và cầu thủ, giám đốc thể thao chỉ phù hợp với một số câu lạc bộ và Monchi - người được thần thánh tại Seville - đã có một thời gian không ấn tượng tại Roma từ năm 2017 đến 2019, không thể hoạt động trong văn hóa câu lạc bộ, với Francesco Totti luôn gần bên. Việc biến đổi liên tục đội ngũ cầu thủ của Monchi không giúp đội bóng chiến thắng trước khi ông trở lại Seville và giành thêm hai chiếc cúp Europa League.

Ngành giám đốc thể thao của bóng đá đến từ đâu? Trong khi Edwards đến từ giới học thuật, một trong những giám đốc bóng đá Premier League thành công nhất là Dougie Freedman ở Crystal Palace là một cựu cầu thủ nổi tiếng, đã mang những tài năng như Michael Olise và Eberechi Eze đến câu lạc bộ. Khi Leicester giành chức vô địch Premier League năm 2016, Steve Walsh là nhà tìm kiếm tài năng được ghi công với việc khám phá Jamie Vardy và N'Golo Kanté, và sau đó được mời làm giám đốc bóng đá của Everton, nhưng lại chịu phần trách nhiệm cho việc chi tiêu sai lầm 150 triệu bảng.

Ở Seville, Monchi đã được thay thế bởi Victor Orta, được coi là rất đáng kính trọng trong nghề, từng được ca ngợi vì đã đưa Marcelo Bielsa đến Leeds, nhưng không được đánh giá cao khi thay thế Bielsa bằng Jesse Marsch. Sự sụp đổ của Orta, bị sa thải vào tháng 5 sau khi bị các cổ động viên Leeds chế giễu trong trận thua Fulham, đặt ra một ví dụ về việc làm giám đốc thể thao cũng mong manh như HLV bóng đá.

Mùa giải trước, Ngoại hạng Anh đã có một xu hướng phổ biến là những giám đốc thể thao bắt đầu bị nhắm đến. Orta, Fabio Paratici ở Tottenham, Laurence Stewart, cùng là giám đốc thể thao của Chelsea với Paul Winstanley, Ward ở Liverpool, Rasmus Ankersen ở Southampton: Tất cả đều là những cái tên bị nhắm đến không chỉ trên khán đài mà còn trên mạng xã hội. Ngay cả những người thông minh nhất cũng gặp khó khăn để tránh trở thành tâm điểm của sự trách móc. Chuyển nhượng đã trở thành một sự phân loại đơn giản giữa thành công và thất bại. Trong khi cầu thủ và huấn luyện viên có thể tự ảnh hưởng đến số phận của mình thông qua màn trình diễn trên sân cỏ, những người chỉ có máy tính xách tay và sổ địa chỉ không có cách nào để làm điều đó.

Vũ Mạnh