Thông tin từ tỉnh Ninh Bình cho biết: Thời gian qua, địa phương này đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn xây dựng hồ sơ đề cử UNESCO công nhận ma nhai núi Non Nước là Di sản tư liệu thế giới. Hiện, hồ sơ đã được trình và đang trong giai đoạn chờ xem xét.
Thực tế, giới chuyên môn vốn không xa lạ với hệ thống 43 bia ma nhai (văn bia cổ, khắc trực tiếp trên vách đá) tại núi Non Nước. Có niên đại ước chừng từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 20, di sản độc đáo này gắn với những bản thơ văn, ký sự, sắc chỉ, ngự bút… phản ánh đời sống chính trị, văn hóa, tư tưởng qua nhiều giai đoạn lịch sử. Xa hơn, giá trị của ma nhai Non Nước cũng vượt ra ngoài phạm vi một địa phương khi lưu giữ những dấu ấn giao thoa giữa Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng bản địa trong quá trình hình thành bản sắc văn hóa Việt Nam.
Đáng nói, ma nhai núi Non Nước được lên kế hoạch đề cử trong bối cảnh Ninh Bình đã sở hữu một hệ thống danh hiệu cấp thế giới khá phong phú. Tại đây, quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 2014, còn một phần diện tích tỉnh thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng, được UNESCO công nhận năm 2004. Rồi, Ninh Bình cũng là một trong những địa bàn gắn với Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh năm 2016.
Trên núi Non Nước hiện nay có 43 văn bia ma nhai là bia được khắc trên vách núi tự nhiên. Ảnh: Thùy Dung/TTXVN
Như thế, nếu được công nhận, ma nhai núi Non Nước sẽ bổ sung thêm một mảnh ghép quan trọng góp phần hoàn thiện "hệ sinh thái di sản" mà địa phương này đang từng bước xây dựng, nơi thiên nhiên, văn hóa, lịch sử và tri thức cùng hiện diện trong một không gian phát triển thống nhất.
Nhìn lại, hệ sinh thái ấy không hình thành trong một sớm một chiều. Đằng sau những danh hiệu quốc tế và các giá trị được nhận diện hôm nay là cả một quá trình thay đổi trong tư duy phát triển của Ninh Bình. Trước những năm 2000, công nghiệp xi măng từng là dấu ấn nổi bật của địa phương nhờ nguồn nguyên liệu dồi dào từ các dãy núi đá vôi. Tuy nhiên, cùng với thời gian, Ninh Bình ngày càng nhận diện rõ hơn những lợi thế khác của vùng đất này, từ cảnh quan karst (núi đá vôi) đặc sắc, sông nước, hang động đến các lớp trầm tích văn hóa, lịch sử được bồi đắp qua nhiều thế kỷ.
Để rồi, những năm gần đây, các ngành kinh tế gắn với di sản, cảnh quan và dịch vụ tại Ninh Bình ngày càng khẳng định vai trò, phù hợp với định hướng phát triển xanh và bền vững. Danh thắng Tràng An là minh chứng điển hình cho quá trình đó. Từ nền tảng thiên nhiên và văn hóa sẵn có, quần thể Di sản thế giới này đã trở thành điểm đến quan trọng của du lịch Việt Nam, góp phần tạo việc làm, mở rộng sinh kế và nâng cao vị thế của địa phương trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.
Từ góc nhìn ấy, hồ sơ đề cử ma nhai núi Non Nước là bước tiếp theo trong hành trình phát huy giá trị di sản của Ninh Bình. Tất nhiên, từ những giá trị sẵn có đến một danh hiệu quốc tế luôn là một quãng đường dài. Nhưng với kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm trong bảo tồn, quảng bá và khai thác tài nguyên văn hóa, đây là bước đi hợp lý. Nhất là khi, hành trình ấy cũng là minh chứng cho tinh thần của Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam - với nhiệm vụ, giải pháp "phát huy giá trị di sản văn hóa lồng ghép vào mục tiêu phát triển bền vững về môi trường, văn hóa, kinh tế, xã hội gắn với sinh kế cộng đồng".
