Từ cuộc sắp xếp bộ máy đến thay đổi phương thức quản trị ​

Ngày 1/7/2025, Hà Nội chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã và tổ chức sắp xếp 526 xã, phường, thị trấn thành 126 xã, phường.

Cho đến nay, bộ máy mới cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt. Nhiều nhiệm vụ được giải quyết trực tiếp tại cơ sở, tạo điều kiện để thành phố tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại

Là địa phương có quy mô lớn nhất cả nước với hơn 8,8 triệu dân, hơn 508.000 đảng viên và khối lượng công việc rất lớn, Hà Nội cũng nhiều áp lực trong quá trình chuyển đổi mô hình. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp diễn ra trong bối cảnh thành phố đồng thời thực hiện Luật Thủ đô sửa đổi, Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm; tổ chức thực hiện mô hình phát triển mới theo định hướng "3 trụ cột, 5 động lực phát triển, 4 không gian phát triển" (3 trụ cột gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi; 4 không gian phát triển là không gian xây dựng (thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại), không gian ngầm, không gian số và không gian xanh/công cộng; 5 động lực phát triển bao gồm các định hướng lớn về thể chế, hạ tầng kết nối, kinh tế đô thị, nguồn nhân lực chất lượng cao, và văn hóa - di sản), đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; triển khai nhiều công trình, dự án chiến lược quốc gia, thành phố với khối lượng giải phóng mặt bằng lớn nhất từ trước tới nay.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính là chủ trương đặc biệt quan trọng của Đảng và Nhà nước, hướng tới xây dựng nền hành chính hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; hình thành phương thức quản trị hiện đại, gần dân, sát dân và vì nhân dân phục vụ. Để chuẩn bị cho quá trình vận hành mô hình mới, thành phố đã rà soát, chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình công việc; tổ chức các hội nghị quán triệt, tập huấn cho cán bộ các cấp; đồng thời hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và hệ thống điều hành trên môi trường số. Nhiều nhiệm vụ trước đây phải thực hiện qua cấp huyện nay được giải quyết trực tiếp tại xã, phường. Hệ thống chính trị của thành phố đang chuyển dần từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ; từ điều hành bằng quy trình sang điều hành bằng dữ liệu; từ phối hợp qua nhiều tầng nấc sang kết nối trực tiếp đến xã, phường. Kết quả khảo sát dư luận xã hội cho thấy đa số cán bộ, đảng viên và nhân dân đánh giá bộ máy vận hành ổn định, phát huy hiệu quả sau sắp xếp.

Cấp xã trở thành trung tâm phục vụ người dân

Một điểm đáng chú ý của mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Hà Nội là việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ sở. Thành phố đã tập trung rà soát, phân định thẩm quyền và đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền các nhiệm vụ quản lý nhà nước theo hướng tăng cường trách nhiệm, tính chủ động của cấp cơ sở. Đến nay, cấp xã thực hiện 917 nhiệm vụ quản lý nhà nước, tăng 149 nhiệm vụ so với trước khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tại nhiều địa phương, cấp xã đã chủ động hơn trong giải quyết công việc liên quan trực tiếp đến người dân, trong đó xã Minh Châu là một điển hình. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến cho biết, trước đây Minh Châu là địa phương còn nhiều khó khăn do nằm biệt lập giữa sông Hồng. Sau gần một năm vận hành, địa phương đã triển khai nhiều mô hình mới trong lĩnh vực an sinh xã hội, y tế và cải cách hành chính. Minh Châu là xã đầu tiên trong cả nước tổ chức khám sức khỏe toàn dân và lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho 100% người dân. Địa phương dành gần 4 tỷ đồng hỗ trợ các đối tượng chính sách và người dân có hoàn cảnh khó khăn. Việc đưa tuyến xe buýt 20ATC vào hoạt động đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân đi lại, học tập và giao thương. Khu vực chợ Minh Châu sau cải tạo trở thành điểm kết nối thương mại, dịch vụ của địa phương. Địa phương cũng triển khai mô hình "Chính quyền 2 phục vụ". Ngoài thời gian làm việc tại trụ sở, cán bộ xã trực tiếp xuống địa bàn vào buổi tối để tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và hỗ trợ người dân giải quyết các thủ tục hành chính.

Không chỉ tại Minh Châu, nhiều xã, phường ở Hà Nội đang đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính. Thông qua nền tảng iHanoi, thành phố đã tiếp nhận và xử lý hơn 107.000 phản ánh, kiến nghị của người dân và doanh nghiệp. Nhiều vụ việc được giải quyết ngay từ cơ sở.

Tiếp tục hoàn thiện mô hình

Bên cạnh kết quả bước đầu, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện.

Theo báo cáo sơ kết 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp ở Hà Nội của Thành ủy Hà Nội, giữa các xã, phường vẫn còn sự khác biệt về quy mô dân số, diện tích, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và năng lực đội ngũ cán bộ. Một số khó khăn liên quan đến hạ tầng dữ liệu và quá trình tổ chức thực hiện tiếp tục được rà soát, hoàn thiện.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp cho biết, qua theo dõi thực tiễn, nghiên cứu báo cáo, các tham luận và trực tiếp khảo sát quá trình vận hành, có thể khẳng định đến nay Hà Nội đã cơ bản ổn định hệ thống chính trị và mô hình chính quyền hai cấp trên toàn địa bàn. Bộ máy cấp xã cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn, thể hiện qua việc triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng, nhiệm vụ đặc biệt và những công việc chưa từng có tiền lệ. Ông cũng đánh giá cao những bài học kinh nghiệm mà Hà Nội đã tổng kết sau một năm vận hành mô hình mới, đồng thời cho rằng Hà Nội cần tiếp tục chú trọng công tác kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện những mô hình hiệu quả và tháo gỡ khó khăn phát sinh từ cơ sở.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, những kết quả đạt được sau một năm mới chỉ là bước đầu. Thành phố sẽ tiếp tục đánh giá thực chất hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống chính trị; rà soát các "điểm nghẽn" trong quản lý, điều hành trên cả bốn trục Đảng, HĐND, UBND và Mặt trận Tổ quốc để có giải pháp xử lý phù hợp. Cùng với đó, Hà Nội tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao năng lực thực thi của cấp xã; đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, quản trị số; hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành. Thành phố cũng tiếp tục đổi mới công tác cán bộ theo hướng đánh giá bằng kết quả công việc; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Hà Nội cơ bản hoạt động ổn định. Những kết quả đạt được và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn đang tiếp tục được thành phố tổng kết, hoàn thiện, góp phần cung cấp cơ sở thực tiễn cho quá trình hoàn thiện mô hình trong thời gian tới…