Trung Quốc & Snooker: Mối lương duyên thiên định

Khi tay cơ Triệu Tâm Đồng (Zhao Xintong) hoàn tất cú ăn ba lịch sử để khẳng định vị thế ở làng snooker thế giới, điều gây chú ý không chỉ là những cú đi cơ thiên tài hay nỗ lực cá nhân của chàng trai 28 tuổi.

Mà là thành quả của một chiến lược dài hơi, biến Trung Quốc từ một vùng trắng về snooker trở thành trọng tâm mới thúc đẩy sự dịch chuyển toàn bộ trục quay của môn thể thao quý tộc này từ Tây sang Đông.

Cuộc viễn chinh quét sạch bảng xếp hạng

Tại nhà thi đấu Manchester, trận chung kết Tour Championship 2026 không chỉ là một trận đấu snooker thông thường. Đó là một sự áp đảo về mặt chuyên môn mà Triệu Tâm Đồng dành cho tay cơ số 1 thế giới Judd Trump. Với chiến thắng áp đảo 10-3, Triệu Tâm Đồng không chỉ nâng cao chiếc cúp vô địch mà còn thiết lập một kỷ lục: Trở thành cơ thủ đầu tiên trong lịch sử thắng trọn bộ cả ba giải đấu thuộc hệ thống Players Series (World Grand Prix, Players Championship và Tour Championship) trong cùng một mùa giải.

Trước đó, Triệu Tâm Đồng đã khiến cả thế giới sững sờ khi đánh bại huyền thoại John Higgins với tỷ số 10-1 ở bán kết. Đó là thất bại nặng nề nhất trong sự nghiệp kéo dài 34 năm lừng lẫy của "Phù thủy vùng Wishaw". Và chỉ 24 giờ sau, số phận của Judd Trump cũng không khá khẩm hơn là bao. Dù Trump đã nỗ lực gỡ hòa 2-2 và thắng ván thứ 8 để bám đuổi, nhưng sức mạnh hủy diệt của Triệu Tâm Đồng đã dập tắt mọi hy vọng. Triệu Tâm Đồng thắng liền 4 ván đầu của buổi tối để dẫn 9-3, trước khi tung ra cú đánh quyết định để giành khoản tiền thưởng 150.000 bảng Anh.

Chiến thắng tại Manchester giúp Triệu Tâm Đồng gia nhập "câu lạc bộ triệu bảng", trở thành người thứ 3 sau Ronnie O'Sullivan và Judd Trump kiếm được hơn 1 triệu bảng tiền thưởng chỉ trong một mùa giải duy nhất. Đặc biệt hơn, Triệu Tâm Đồng hiện đã toàn thắng trong cả 6 trận chung kết xếp hạng mà anh từng góp mặt, một kỳ tích mà trước đây chỉ có những tượng đài như Steve Davis, Mark Williams và Neil Robertson làm được.

Judd Trump đã phải thừa nhận: "Cậu ấy là một tay cơ vĩ đại và sẽ còn ngự trị ở đỉnh cao rất lâu nữa. Nếu tôi và các tay cơ khác không chơi tốt khi đối đầu với cậu ấy, Triệu Tâm Đồng có thể kết thúc sự nghiệp với hàng trăm danh hiệu".

Triệu Tâm Đồng hiện đã vươn lên vị trí thứ 4 thế giới và đang đe dọa trực tiếp ngôi vị số 1 của chính Trump. Chỉ còn chưa đầy 2 tuần nữa là đến World Championship và phong độ hiện tại của Triệu Tâm Đồng là một lời cảnh báo đanh thép gửi đến bất kỳ ai có ý định truất ngôi của anh tại Crucible.

Trung Quốc & Snooker: Mối lương duyên thiên định

Thành công của Triệu Tâm Đồng không phải là một hiện tượng đơn lẻ. Nó là đỉnh cao của một chiến lược dài hơi, biến snooker từ một trò chơi trong các hộp đêm tại Vương quốc Anh trở thành một ngành công nghiệp thể thao bùng nổ ở Trung Quốc.

Ngược dòng thời gian về năm 2005, chiến thắng của Đinh Tuấn Huy (Ding Junhui) tại UK Championship đã tạo ra một cơn địa chấn tại Trung Quốc. Từ một bộ môn xa lạ, snooker tìm thấy "mảnh đất màu mỡ" ở quốc gia tỷ dân. Ngày nay, con số thống kê thực sự gây choáng ngợp: 210 triệu người Trung Quốc yêu thích và thường xuyên theo dõi snooker, 100.000 doanh nghiệp liên quan đến billiards được đăng ký mới chỉ riêng trong năm 2023, 1/3 số giải đấu xếp hạng chuyên nghiệp mỗi mùa hiện diễn ra tại Trung Quốc, vượt xa bất kỳ quốc gia nào ngoài Vương quốc Anh.

Jason Ferguson, Chủ tịch Hiệp hội Billiards và Snooker chuyên nghiệp Thế giới (WPBSA), đã thốt lên rằng "Trung Quốc và snooker là một mối lương duyên thiên định".

Để snooker thực sự bén rễ, thành công không đến sau một đêm. Sự phát triển này có dấu ấn đậm nét của mối quan hệ đối tác giữa WPBSA và Hiệp hội Billiards Trung Quốc (CBSA). Sự hợp tác này đã hình thành nên các học viện snooker chuyên nghiệp tại Bắc Kinh, Đông Quản và Thành Đô. Snooker thậm chí đã len lỏi vào các trường học, biến các câu lạc bộ và bàn đấu thành một phần của đời sống học đường.

Về chất lượng vận động viên, ông Ferguson nhận định khi các thế lực truyền thống đang dần "lão hóa", nguồn nhân lực trẻ từ Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ. Tại Giải vô địch thế giới năm 2025, có tới 10 cơ thủ Trung Quốc lọt vào vòng đấu chính, trong đó 6 người tiến vào vòng 16 đội. Đặc biệt, Triệu Tâm Đồng ở tuổi 28 đã lên ngôi vô địch thế giới. Hiện có 3 cơ thủ Trung Quốc đang nằm trong Top 10 thế giới.

Người Trung Quốc yêu snooker vì họ tìm thấy trong bộ môn này những giá trị tương đồng với triết học phương Đông: Kỹ thuật cực kỳ tinh xảo (tương đồng với sự khéo léo của nghệ nhân), yêu cầu sự tập trung tinh thần tĩnh lặng (như thiền định), và phong cách lịch lãm, nghi thức truyền thống (phù hợp với văn hóa trọng lễ nghi).

"Quyền lực mềm" và tương lai của đế chế mới

Huyền thoại Stephen Hendry từng nhận định rằng các cơ thủ từ học viện Trung Quốc đôi khi quá chú trọng vào kỹ thuật một cách máy móc, khiến họ thiếu đi sự đột phá "ngẫu hứng" khi trận đấu rơi vào thế bế tắc. Thêm vào đó, việc phải rời xa gia đình hàng vạn dặm để tu nghiệp tại Anh cũng tạo ra những áp lực tâm lý không nhỏ cho các cầu thủ trẻ.

Thế nhưng, "lời nguyền" đó đang dần bị phá bỏ. Với những gương mặt như Triệu Tâm Đồng, Bạch Vũ Lộ (Bai Yulu - nữ cơ thủ số 1 thế giới), hay tài năng trẻ Ngô Nghi Trạch (Wu Yize), người Trung Quốc đã bắt đầu học được cách kết hợp giữa kỷ luật thép và sự sáng tạo.

Các chuyên gia như Nigel Slater hay David Caulfield đều dự báo rằng việc một cơ thủ Trung Quốc thống trị hoàn toàn thế giới chỉ còn là vấn đề thời gian. "Chúng ta có thể nói về 6 tuần hoặc thậm chí 6 năm để có một nhà vô địch thế giới người Trung Quốc tiếp theo, nhưng xu hướng là rõ ràng", Slater nhận định. Với khoảng nửa tỷ người theo dõi snooker trên toàn cầu (một nửa ngoài Trung Quốc), đây rõ ràng là một chiến thắng về truyền thông và quảng bá hình ảnh quốc gia cực kỳ hiệu quả.

Các chuyên gia nhận định, snooker chính là câu chuyện thành công về "quyền lực mềm" của Trung Quốc. Khoảng 20 trong số 100 cơ thủ hàng đầu thế giới hiện nay đến từ Trung Quốc. Những tên tuổi lớn nhất như Ronnie O'Sullivan và Judd Trump vừa chuyển tới định cư tại Hồng Kông, cho thấy trọng tâm của môn thể thao này đang thay đổi.

Sự trỗi dậy của các tài năng trẻ như Ngô Nghi Trạch, Tư Gia Huy, và sự trở lại mạnh mẽ của Triệu Tâm Đồng cho thấy Trung Quốc đã sẵn sàng cho một kỷ nguyên mới. Một kỷ nguyên mà ở đó, snooker không còn là "môn chơi của người Anh được người Trung Quốc mượn tạm", mà đã thực sự trở thành một phần cốt lõi của "đế chế thể thao" mang tên Trung Quốc.