Trọng tài người Somalia, Omar Abdulkadir Artan đã bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ để làm nhiệm vụ tại World Cup 2026. Tuy nhiên chính Artan sau đó lại nhận vinh dự từ UEFA khi được chọn để cầm còi ở trận Siêu Cúp châu Âu.
Artan chưa cầm còi trận nào ở World Cup 2026 nhưng tới giờ, vị vua áo đen này lại là người được biết tới nhiều nhất trong số các trọng tài làm việc ở Bắc Mỹ mùa Hè này.
Niềm tự hào của bóng đá Somalia
Sinh ra tại Mogadishu (Somalia) vào năm 1992, Omar Abdulkadir Artan đã trở thành niềm tự hào của những người hâm mộ bóng đá Somalia. Sự thăng tiến của vị trọng tài diễn ra trong bối cảnh suốt nhiều thập kỷ qua, các đội tuyển quốc gia và các nhân vật thể thao của Somalia phần lớn đều vắng bóng tại các đấu trường quốc tế lớn.
Sự nghiệp trọng tài của Artan bắt đầu tại Mogadishu trên các sân bóng phủi ở khu phố, sau khi một chấn thương chân đã đặt dấu chấm hết cho quãng đời cầu thủ của ông.
Artan tình cờ cầm còi lần đầu tiên trong một trận đấu địa phương, khi một cuộc tranh chấp về trọng tài nổ ra khiến cầu thủ cả hai đội đều yêu cầu anh đứng ra điều hành trận đấu.
Artan tiếp tục cầm còi ở các giải đấu có tổ chức hơn trong thành phố. Có thể nói, phần lớn quá trình phát triển ban đầu của ông là nhờ việc điều hành các trận đấu phong trào và bán chuyên nghiệp.
Một người có ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp thuở ban đầu của ông là Osman Jama Dirac, cựu trưởng ban trọng tài Somalia. Ông Dirac đã đưa ra những hướng dẫn chuyên môn và hỗ trợ cá nhân cho Artan trong giai đoạn bóng đá Somalia còn hoạt động với cơ cấu tổ chức hạn chế và ít được tiếp cận với môi trường quốc tế.
Sau khi cầm còi các giải đấu quốc nội của Somalia, Artan đã được FIFA cấp bằng trọng tài quốc tế vào năm 2018. Artan nhanh chóng trở thành một cái tên uy tín hàng đầu tại châu Phi, thường xuyên bắt chính tại CAF Champions League.
Trọng tài Omar Abdulkadir Artan được chào đón nồng nhiệt khi trở về quê nhà. Ảnh AFP
Trong một cuộc phỏng vấn năm 2018 với truyền thông địa phương khi đang làm nhiệm vụ tại giải vô địch quốc gia Somalia, Artan đã chia sẻ về tham vọng được thổi còi ở cấp độ cao nhất và quảng bá hình ảnh Somalia ra thế giới.
"Tôi có khát khao và sự tự tin, và với sự giúp đỡ của Đấng Allah, một ngày nào đó tôi sẽ điều hành tại các giải đấu lớn nhất và nâng tầm Somalia trên đấu trường quốc tế", Artan nói.
Artan đã có màn ra mắt tại một giải đấu lớn ở Cúp bóng đá châu Phi 2023 (AFCON). Tại đây, phong cách điều khiển trận đấu quyết đoán và sự tự tin, đĩnh đạc của Artan đã nhận được nhiều lời khen ngợi. Quan trọng hơn, điều đó đã làm nức lòng các cổ động viên Somalia, những người từ lâu đã khao khát được thấy đại diện của đất nước mình góp mặt tại các sân chơi bóng đá lớn nhất.
Tờ báo Đông Phi, The Eastleigh Voice, đã mô tả sự hiện diện của Artan tại AFCON là một "khoảnh khắc mang tính bước ngoặt cho bóng đá Somalia" khi anh trở thành trọng tài người Somalia đầu tiên tham gia giải đấu này.
Trận đấu AFCON đầu tiên mà Artan cầm còi là cuộc đối đầu giữa Namibia và Tunisia. Theo tờ Al Jazeera, trận đấu này đã được theo dõi bởi "hàng ngàn người Somalia, những người háo hức muốn xem đại diện của họ sẽ xử lý áp lực như thế nào".
Artan, người được vinh danh là Trọng tài xuất sắc nhất năm của châu Phi vào năm 2025, sau đó đã được lựa chọn để làm nhiệm vụ tại World Cup 2026.
Tờ Sportnews Africa cho rằng đây là một sự bổ nhiệm mang tính lịch sử, vừa biểu trưng cho sự tiến bộ cá nhân của vị vua áo đen này, vừa đánh dấu sự xuất hiện của Somalia trên bản đồ trọng tài quốc tế.
Sự lựa chọn này đã khơi dậy niềm tự hào mạnh mẽ tại quê nhà của anh. Tổng thống Somalia, Hassan Sheikh Mohamud, đã ca ngợi đây là "nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ Somalia", đồng thời tán dương "những nỗ lực, sự chuyên nghiệp và tính chính trực" của một trọng tài đã trở thành hình mẫu quốc gia. Đối với một đất nước chưa từng vượt qua vòng loại World Cup, việc thấy một trong những đại diện của mình bước lên sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới là một sự kiện trọng đại.
Vẫn còn cơ hội cho Artan
Tuy nhiên, mọi thứ đã không diễn ra thuận lợi với Artan. Dù Artan sở hữu hộ chiếu và thị thực nhập cảnh Mỹ hợp lệ, vị trọng tài 34 tuổi vẫn bị cấm nhập cảnh tại sân bay Quốc tế Miami vào thứ Bảy tuần trước. Artan bị lực lượng kiểm soát biên giới từ chối cho nhập cảnh vì những lý do liên quan đến quá trình thẩm tra an ninh.
Tờ New York Post cho biết vị trọng tài này bị từ chối nhập cảnh do các cáo buộc liên quan đến khủng bố. Artan sau đó đã buộc phải trở về quê nhà và không thể làm nhiệm vụ ở World Cup 2026.
Sau vụ việc, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino ngụ ý rằng tổ chức của ông bất lực trong việc ngăn chặn tình huống của Artan. Nói riêng về trường hợp của Artan, Infantino chia sẻ: "Thật không may cho những gì đã xảy ra với Omar, trọng tài đến từ Somalia. Nhưng một lần nữa phải khẳng định, chúng tôi không thể kiểm soát được mọi thứ".
Artan và Thủ tướng Somalia (phải)
Tại sân bay quốc tế Aden Adde, đại diện Liên đoàn Bóng đá Somalia, báo chí, các trọng tài và người hâm mộ đã có mặt để thể hiện sự ủng hộ đối với Artan. Dù trải qua hành trình khó khăn, Artan vẫn không mất niềm tin. "Tôi không thất vọng vì không thể vào Mỹ. Tuy nhiên, tôi hứa rằng ở kỳ World Cup tiếp theo, tôi sẽ còn tiến xa hơn và làm nên lịch sử", vị trọng tài người Somalia thổ lộ.
Tuy nhiên, mọi thứ vẫn chưa dừng lại ở đó. UEFA, cơ quan quản lý bóng đá châu Âu, đã quyết định bổ nhiệm Artan cầm còi ở trận Siêu cúp châu Âu giữa PSG và Aston Villa tại Salzburg (Áo) vào ngày 12/8. Đây là tin vui bất ngờ với Artan khi vị vua áo đen này lại có cơ hội góp mặt ở một trận đấu danh giá của châu Âu.
Theo UEFA, quyết định bổ nhiệm được đưa ra sau các cuộc trao đổi với Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF). Chủ tịch UEFA, Aleksander Ceferin, cho biết: "Bóng đá sinh ra để kết nối con người. UEFA muốn thể hiện sự tôn trọng đối với Omar cùng năng lực cầm còi xuất sắc của anh ấy, điều đã giúp anh nhận được đề cử danh giá trước đó. Tôi cũng cảm ơn Chủ tịch CAF Patrice Motsepe vì đã nhiệt tình ủng hộ sáng kiến này".
Về phần mình, Chủ tịch CAF, Patrice Motsepe, khẳng định Artan đã khiến cả châu Phi tự hào. Ông nhấn mạnh việc được giao bắt trận Siêu cúp châu Âu là vinh dự lớn không chỉ với cá nhân Omar Artan mà còn với toàn bộ giới trọng tài châu Phi. "Đây là minh chứng tuyệt vời cho sức mạnh của bóng đá trong việc kết nối và đoàn kết con người từ châu Phi, châu Âu cũng như trên toàn thế giới", Motsepe nói.
Trước đó, tờ The Mirror US cho biết các quan chức Canada hiện đang tích cực vào cuộc để trao cho ông cơ hội làm nhiệm vụ ở World Cup 2026. Artan đã nhận được sự ủng hộ từ Thị trưởng Toronto Olivia Chow và Thủ hiến bang British Columbia David Eby. Cả hai đang nỗ lực thúc đẩy để ông được bắt chính các trận đấu World Cup 2026 tại Canada. Dù danh sách tổ trọng tài đã được chốt từ trước, cả ông Eby và bà Chow đều quyết tâm tìm ra giải pháp cho trường hợp của Artan.
Rõ ràng với Artan, mọi thứ chưa phải là dấu chấm hết. Vị trọng tài này vẫn còn nguyên cơ hội góp mặt ở các trận đấu lớn đỉnh cao trong tương lai và đứng phía sau ông là sự ủng hộ của những người dân Somalia và rất nhiều người yêu bóng đá khác.
Được gặp Thủ tướng Somalia
Artan đã nhận được vô số lời động viên và ủng hộ từ cả trong nước lẫn quốc tế kể từ khi bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ. Ngay khi trở về, Artan đã có cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Somalia Hamza Abdi Barre và Tổng thống Hassan Sheikh Mohamud.
Artan đã xuất hiện với tư cách khách mời đặc biệt tại một trận đấu bóng đá địa phương, nơi ông được chào đón bởi hàng nghìn người hâm mộ cuồng nhiệt đang cầm ảnh của ông và vẫy cao lá cờ Somalia. "Tôi sẽ luôn nhớ mãi khoảnh khắc này. Đây là một vinh dự đặc biệt đối với tôi khi các bạn đã lặn lội từ khắp Mogadishu và mọi miền đất nước đến đây vì tôi", Artan xúc động nói.
