(TT&VH) - Với việc Thủ tướng Chính phủ đồng ý với đề xuất hoàn táng di hài vua Lê Dụ Tông, thì việc đưa Ngài từ Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (LSVN) về Thanh Hóa chôn cất chỉ còn là vấn đề thời gian. Theo nhận định của các chuyên gia bảo tàng, rồi đây chắc chắn chúng ta sẽ… vĩnh biệt “mặt rồng” mãi mãi, bởi hầu như không thể xây dựng một lăng mộ bằng… kính để có thể tiếp tục chiêm ngưỡng “long nhan” Ngài.
Vì thế, trước khi “vĩnh biệt”, một việc làm rất cần thiết cho khoa học là phải tiến hành “tài liệu hóa” thật đầy đủ về di hài vua. Đồng thời cũng phải “trả lại” những gì Ngài đã mang theo (đồ tùy táng)
Quá trình nghiên cứu thi hài vua
Sau khi mộ vua Lê Dụ Tông được phát hiện tại thôn Bái Trạch, xã Xuân Giang, Thọ Xuân, Thanh Hóa và được khai quật, ngày 2/4/1964, trước sự chứng kiến của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, các nhà khoa học tổ chức mở quan tài. Quá trình mở có mời Xưởng phim tài liệu đến ghi hình và một số báo đến đưa tin.
Di hài vua Lê Dụ Tông. Ảnh Tư liệu
Như vậy quá trình phát hiện và khai quật mộ vua đã được tiến hành khá bài bản chứ không phải là “chữa cháy” như một số thông tin trước đây. Và cũng chính nhờ sự “trở lại” gần như nguyên vẹn của nhà vua sau 250 năm mà nhiều vấn đề về lịch sử, văn hóa thời Ngài sống (thời Lê Trung hưng) đã được làm sáng tỏ, bổ sung thêm những bằng chứng sống động về một loại hình mộ táng đặc biệt là mộ xác ướp!
Sau khi quan tài được mở, ngày 18/4/ 1964, Bảo tàng LSVN đã công bố báo cáo kết quả khai quật và nghiên cứu mộ cổ và qua đó khẳng định đây là mộ vua, cùng bảng thống kê khảo tả 33 hiện vật tùy táng.
7 năm sau, một chuyên đề nghiên cứu về mộ hợp chất thời Lê Trung hưng (trong đó có mộ vua) đã được công bố. Chuyên đề đã tập trung nghiên cứu các vấn đề như: Xác trong các ngôi mộ này được giữ lại là một hiện tượng ngẫu nhiên nằm ngoài ý thức người chôn cất hay do người xưa đã nắm được kỹ thuật ướp xác? Căn cứ vào cách thức chôn không cải táng và định nghĩa ướp xác, nhiều ý kiến mới thống nhất gọi đây là những xác ướp.
Thứ nữa, những nhân tố làm cho xác chôn trong mộ và đồ tùy táng không bị tiêu hủy. Được chú ý và gây tranh luận và các nhân tố về chất liệu, kết cấu quan tài và quách mộ, về cách thức khâm liệm, về các chất thơm sử dụng... Tuy nhiên, nhân tố nào giữ vai trò tiên quyết thì có nhiều điểm chưa thống nhất. Có ý kiến thì cho rằng do chất liệu gỗ quan tài, có ý kiến lại cho rằng do yếu tố thời gian. Người này thì cho rằng do quan tài được gắn kín, không bị ảnh hưởng bởi môi trường và khí hậu bên ngoài. Người khác thì cho rằng sự bảo tồn của xác là kết quả tác dụng tổng hợp của tất cả các yếu tố trên.
Riêng về mộ vua Lê Dụ Tông, tác giả Đỗ Xuân Hợp đã phân tích kỹ về các nhân tố giữ cho thi hài nhà vua không bị tiêu hủy, đặc biệt là hiệu quả các chất thơm dùng để ướp xác.
Giữ gìn “hành trang” của vua
Trong hơn 40 năm bảo quản tại Bảo tàng LSVN, di hài vua chỉ có một thời gian ngắn được trưng bày rộng rãi tới công chúng. Còn phần lớn thời gian vua nằm lặng lẽ trong một chiếc quan tài kính, bên cạnh vẫn là chiếc quan tài cũ bằng gỗ san mộc; còn mũ, áo, giày, khăn thì để ở nơi khác - trong kho hữu cơ.
Nên phục chế mới quần áo vua để Ngài tiếp tục mang theo
Những dấu hiệu về sự xuống cấp di hài vua là có thật, nhưng đó là tất yếu theo thời gian, chứ không thể đổ cho sự “chăm sóc” thiếu chu đáo về mặt khoa học của Bảo tàng. Cách đây hơn 20 năm, trong 2 ngày, 22 và 23/8/1987, Bảo tàng LSVN đã tổ chức họp bàn về các phương pháp nghiên cứu và bảo quản thi hài nhà vua. Thành phần tham gia gồm có lãnh đạo, cán bộ chuyên môn của Bảo tàng và các chuyên gia của Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Viện Pháp y và Viện Khảo cổ học. Trong buổi họp, có nhiều ý kiến đề xuất các biện pháp bảo quản trước mắt và lâu dài nhằm không làm hủy hoại thêm và kéo dài tuổi thọ cho những hiện vật tùy táng. Việc nghiên cứu, tìm hiểu, khai thác những giá trị khoa học, lịch sử, văn hóa, phong tục cũng được đề cập đến.
Một cán bộ bảo tàng tâm sự: “Lý tưởng nhất là đưa cụ vào quan tài chân không và bảo quản bằng các loại hóa chất đặc biệt, tốt nhất. Nhưng quanh đi quẩn lại thì vẫn là điều kiện Việt Nam chỉ có được như vậy, và Bảo tàng đã làm hết sức để lo cho cụ có phòng điều hòa riêng biệt”.
Cùng với di hài, Bảo tàng LSVN hiện vẫn đang bảo quản quan tài và đồ tùy táng của vua. Nhiều thông tin cho rằng quan tài vua làm bằng gỗ ngọc am, tức gỗ pơmu. Tuy nhiên, sau một thời gian nghiên cứu và tham khảo ý kiến của các chuyên gia lâm nghiệp, các nhà nghiên cứu cho rằng gỗ ngọc am là gỗ samu (san mộc) khác với pơmu (bách mộc) và khẳng định, những xác chôn trong mộ hợp chất chỉ bảo quản được với quan tài bằng gỗ san mộc.
Khi mới khai quật, gỗ quan tài vẫn còn tỏa ra mùi thơm thoang thoảng. Hiện nay, quan tài được bảo quản trong phòng lạnh với chế độ nhiệt độ, độ ẩm được theo dõi sát sao. Tuy gỗ quan tài không còn tỏa ra mùi thơm nữa, và màu đỏ cũng không còn tươi như sau khi khai quật, nhưng chất lượng gỗ thì vẫn còn rất chắc chắn.
Nhà vua mang theo nhiều hành trang về cõi vĩnh hằng, với 3 chiếc áo long bào, 1 áo phượng, gần chục chiếc áo gấm, áo sa, áo vóc, áo lụa... tất cả đều đã được lập hồ sơ khoa học. Nhưng do chủ yếu bằng gấm và lụa, nên có thể trước khi đưa ra khỏi quan tài, những thứ đồ vải này đã ở trong tình trạng bở, mục rồi. Đến nay, sau mấy chục năm, dù được bảo quản trong kho có điều hòa nhiệt độ, nhưng hầu hết đều bị mủn, rách... thậm chí dính thành cục. Kể từ năm 2005, nhóm hiện vật này đã được bảo quản trong tủ khí Nitơ. Môi trường khí trơ này sẽ giữ cho hiện vật không bị hủy hoại thêm do vi sinh vật và vi khuẩn gây hại không có điều kiện để sinh sống và phát triển.
Nhà vua còn mang theo túi đựng bút, bút và sách... Cây bút lông của vua bằng trúc, nhưng đầu bút đã bị mất. Quyển sách của vua vẫn còn với bìa được bọc gấm thêu rồng, nhưng ruột sách thì trắng không có chữ nào, và đến nay đã bạc màu. Không khỏi “cảm khái” khi nhìn những đồ “ngự dụng” của Ngài, nhưng qua hơn 250 năm giữ được như vậy cũng là hết sức may mắn rồi.
Cần tư liệu hóa về di hài và phục chế đồ tùy táng
Trong các vua chúa phong kiến Việt Nam, cho đến nay chỉ duy nhất có vua Lê Dụ Tông là chúng ta được chiêm ngưỡng di hài. Việc đưa di hài vua về hoàn táng là một quyết định đúng đắn không chỉ về mặt tâm linh mà cả về mặt khoa học, vì chúng ta đều biết rằng, việc tiếp tục lưu giữ di hài này là hết sức khó khăn.
Nhưng trước khi “vĩnh biệt” vua, nên chăng cần làm tư liệu thật tốt về di hài này. Ví dụ chụp hình, quay phim, làm tư liệu 3D... tóm lại là tài liệu hóa tốt nhất để phục vụ trưng bày, nghiên cứu sau này.
“Chúng tôi đã có công văn đề xuất việc này và đang chờ - một cán bộ bảo tàng tiết lộ - theo cán bộ này, thì cho đến nay, dù đã lưu giữ di hài vua hơn 40 năm, nhưng nhiều mặt “tư liệu hóa” vẫn chưa làm được.
Đưa vua về “hoàn táng”, vậy 33 đồ tùy táng có gửi theo Ngài không? Nhiều người đề xuất nên phục chế (làm phiên bản mới) các đồ tùy táng này (có thể “đặt hàng” các làng dệt truyền thống của Việt Nam). Được như vậy, chúng ta sẽ trả lại cho Ngài các quần áo mới theo đúng mẫu các đồ “ngự dụng” cũ, để Ngài được thong dong nơi chín suối. Còn các đồ tùy táng gốc thì nên giữ lại làm tài liệu.
"Đối với tôi, hành trình 80 năm độc lập của Việt Nam là một câu chuyện đầy cảm hứng về bản lĩnh và khát vọng vươn lên", đó là chia sẻ của Luật sư Đỗ Gia Thắng - thành viên sáng lập tổ hợp Luật sư đa quốc gia Viozi Legal - Nguyen Do Lawyers có trụ sở tại thành phố Melbourne.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hiện qua theo dõi trên ảnh vệ tinh và ảnh ra đa thời tiết cho thấy mây đối lưu đang gây mưa cho khu vực các phường Bồ Đề, Phúc Lợi, Long Biên, Hồng Hà, Lĩnh Nam, Vĩnh Hưng, Vĩnh Tuy, Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Ba Đình...
Sau thành công của Công diễn 1 với sự góp mặt của 8TURN, Tân binh toàn năng tiếp tục gây bất ngờ khi công bố hai nhóm nhạc quốc tế tiếp theo sẽ xuất hiện tại Công diễn 2: JUSTB đến từ Hàn Quốc và KID PHENOMENON đến từ Nhật Bản.
Trong những ngày hợp luyện, sơ duyệt Diễu binh, diễu hành chuẩn bị cho Lễ Kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, rất đông người dân từ nhiều địa phương đổ về Hà Nội để được chứng kiến những khoảnh khắc tuyệt đẹp của những đoàn quân ưu tú.
Thất bại lịch sử trước Grimsby Town tại vòng 2 Carabao Cup đã đẩy MU vào một cuộc khủng hoảng mới. Hình ảnh HLV Ruben Amorim co ro trong khu kỹ thuật, gần như bất lực khi các học trò thất bại 12-11 trong loạt sút luân lưu, đã trở thành biểu tượng cho giai đoạn khó khăn của Quỷ đỏ.
Triển lãm thành tựu Đất nước với chủ đề "80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc" diễn ra từ ngày 28/8 - 5/9 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (Đông Anh, Hà Nội) nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9.
Tin chuyển nhượng 29/8: Garnacho tạo nên thương vụ lịch sử cho MU. Tottenham "nẫng tay trên" thành công mục tiêu của Chelsea. Rasmus Hojlund cập bến đội bóng Serie A...
Trong những ngày này trên khắp các nẻo đường, khu dân cư, góc phố, quán xá, trường học, công sở, khu vực công cộng… ở TP. Hồ Chí Minh đều được trang hoàng rực rỡ cờ đỏ sao vàng.
U23 Yemen – đối thủ cạnh tranh trực tiếp tấm vé dự VCK U23 châu Á 2026 với U23 Việt Nam đã chính thức công bố danh sách 23 cầu thủ tham dự vòng loại diễn ra tại Việt Trì (Phú Thọ). Đáng chú ý, cả ba tiền đạo mà đội bóng Tây Á đăng ký đều là tuyển thủ quốc gia.
Hòa Bình FC sẽ rời giải hạng Nhất quốc gia, hay còn gọi là V-League 2, mùa giải 2025/26, đó là thông tin không mấy lạc quan với BTC giải, khi chỉ còn hơn 2 tuần nữa giải đấu sẽ khởi tranh.
Trong không khí chào mừng kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, dự án phim Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh đã có màn ra mắt ấn tượng tại Triển lãm Quốc gia. Đặc biệt, thông tin NSND Tự Long sẽ đảm nhận một vai diễn mang nhiều bí ẩn đã gây sự chú ý lớn từ công chúng.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hồi 7 giờ ngày 29/8, vị trí tâm áp thấp nhiệt đới ở vào khoảng 15,8 độ Vĩ Bắc; 113,5 độ Kinh Đông trên vùng biển phía Đông Nam đặc khu Hoàng Sa.
Theo số liệu mới công bố của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), doanh thu của hãng xe điện Mỹ Tesla tại thị trường châu Âu trong tháng 7 giảm tới 40% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng thứ 7 liên tiếp sụt giảm.
HLV Ruben Amorim sẽ có cuộc trao đổi với lãnh đạo MU vào tuần tới sau khi đội bóng chủ sân Old Trafford tiếp tục gây thất vọng. Dù đã chi 200 triệu bảng mua sắm, MU vẫn thua đội hạng 4 ở Cúp Liên đoàn Anh.