Tranh màu nước – vẻ đẹp trong trẻo của chất liệu giàu biểu đạt

Tranh màu nước chinh phục người xem nhờ vẻ đẹp trong trẻo và tinh tế. Chất liệu giấy trong tranh màu nước rất đa dạng, mang lại cảm giác và hiệu ứng khác nhau. 

Bên cạnh đó, các kỹ thuật vẽ phong phú, từ loang màu, chồng lớp đến tạo nét, giúp người vẽ khai thác tối đa đặc tính của màu nước. Sự kết hợp giữa chất giấy và kỹ thuật đã mở ra một thế giới nghệ thuật giàu sắc thái, vừa hấp dẫn vừa cuốn hút.

"Chuyện màu nước" - cuộc hội ngộ của 9 cá tính sáng tạo

Diễn ra từ ngày 24/1 - 1/2 tại Art Space (42 Yết Kiêu, Hà Nội), triển lãm "Chuyện màu nước" là cuộc hội ngộ của 9 họa sĩ thuộc Nhóm Vietnam Watercolor Artists, gồm: Bùi Duy Khánh, Đinh Quang Hải, Đinh Minh Thiện, Nguyễn Phương Bắc, Dương Tôn Quốc Thụy, Chu Quốc Bình, Nguyễn Thu Hà, Bảo Huỳnh và Hoàng Quốc Đạt. 100 tác phẩm được giới thiệu tại triển lãm với đề tài phong phú: phong cảnh, phố thị, tĩnh vật, thuyền và biển, chân dung… thể hiện qua nhiều phong cách khác nhau như hiện thực, biểu hiện, trừu tượng và siêu thực. Ở đó, người xem có thể bắt gặp những lớp màu trong trẻo, những khoảng loang đầy ngẫu hứng hay những đối thoại nội tâm sâu sắc.

Triển lãm cũng cho thấy sự đa dạng và dấu ấn riêng của từng cá tính sáng tạo. Họa sĩ Bùi Duy Khánh, với nền tảng học thuật vững chắc, mang đến tinh thần của một người vừa dẫn dắt vừa đồng hành, thể hiện sự điềm tĩnh trong cấu trúc, khả năng kiểm soát màu sắc và không gian, nhưng vẫn giữ được sự phóng khoáng đặc trưng của màu nước. Chu Quốc Bình đem đến cảm giác chững chạc, điềm đạm, thể hiện sự cân bằng giữa kỹ thuật vững vàng và cảm xúc tự nhiên qua các đề tài phố xá, hoa lá, thuyền và biển. Nguyễn Phương Bắc mang theo tinh thần của một họa sĩ gắn bó với hoạt động mỹ thuật nhiều vùng miền, trong khi Dương Tôn Quốc Thụy mở rộng biên độ của màu nước sang những biểu hiện nội tâm giàu suy tưởng...

Theo họa sĩ Đinh Quang Hải, ý tưởng tổ chức triển lãm đã được nhóm ấp ủ từ lâu, với mong muốn mang đến cho công chúng những sáng tác mới nhất nhân dịp đầu năm mới. Lần hội ngộ này được xem là một cơ duyên đặc biệt khi cả 9 họa sĩ cùng có điều kiện về thời gian, tác phẩm và tinh thần sáng tạo để chia sẻ thành quả lao động nghệ thuật của mình.

Lý giải về tên gọi "Chuyện màu nước", họa sĩ Đinh Quang Hải cho rằng mỗi nghệ sĩ giống như một gam màu khác nhau, mang cá tính và ngôn ngữ tạo hình riêng. Điểm chung duy nhất kết nối họ chính là chất liệu màu nước. Những tác phẩm trưng bày vì thế tạo nên nhiều cung bậc cảm xúc, như các "nốt nhạc" trong một bản nhạc về thiên nhiên, cuộc sống và những vẻ đẹp bình dị quanh ta.

Tác phẩm của họa sĩ Đinh Quang Hải tham gia triển lãm xoay quanh chủ đề "Những ngày đẹp trời", với những câu chuyện nhẹ nhàng, dễ thương về con người, cảnh sắc. Gam màu chủ đạo thường là "sắc vàng" được gợi lên từ những "ngày đẹp trời", dù là ngày hè rực rỡ hay mùa đông lạnh lẽo. Anh chia sẻ, khi vẽ bằng niềm vui, anh mong muốn niềm vui ấy có thể lan tỏa và được người xem cảm nhận.

Những tìm tòi mới của tranh màu nước

Trong dòng chảy hội họa Việt Nam, màu nước từng chủ yếu được sử dụng như một chất liệu phác thảo. Tuy nhiên, cùng với quá trình hội nhập và tiếp cận vật liệu, kỹ thuật theo chuẩn quốc tế, tranh màu nước Việt Nam đã có sự tìm tòi, thể hiện đa dạng hơn. Màu nước đặc biệt phù hợp với vẽ ngoài trời, vẽ nhanh, vẽ trực họa, song không hề bị giới hạn về đề tài hay phong cách. Từ trừu tượng, biểu hiện đến ấn tượng, nhiều khuynh hướng nghệ thuật đều có thể khai thác hiệu quả chất liệu này.

Với đặc tính "mong manh", khi màu đã đặt xuống giấy thì rất khó chỉnh sửa, quá trình sáng tác màu nước đòi hỏi sự hòa quyện chặt chẽ giữa người vẽ, màu, bút và giấy. Tuy nhiên, chính sự mong manh đó lại nên tính biến ảo, khiến màu nước vừa là chất liệu khó, nhưng cũng rất dễ để nghệ sĩ thăng hoa.

Bên cạnh truyền thống, một số họa sĩ đã mở rộng thử nghiệm màu nước trên các chất liệu khác. Họa sĩ Hoàng Quốc Đạt cho biết, anh bắt đầu đến với hội họa từ năm 2017, ban đầu chủ yếu vẽ chì và bút sắt. Quá trình tham gia nhóm ký họa đô thị Hà Nội, thường xuyên đi vẽ thực địa đã giúp anh nhận ra màu nước là chất liệu đặc biệt phù hợp cho ký họa nhanh, vẽ ngoài trời. Không chỉ thuận tiện trong thao tác, màu nước còn mang những đặc tính biểu đạt khiến anh thực sự yêu thích và quyết định theo đuổi lâu dài.

Theo họa sĩ, cùng với sự lan tỏa của phong trào vẽ màu nước và việc ngày càng nhiều nghệ sĩ đào sâu, tìm tòi kỹ thuật, thị trường tranh màu nước cũng đang từng bước hình thành, phát triển tích cực hơn.

Trong giai đoạn đầu, vẽ màu nước trên giấy vẫn là phương thức phổ biến, được nhiều họa sĩ lựa chọn, bởi giấy là bề mặt đã được nghiên cứu và hoàn thiện qua thời gian, phù hợp với đặc tính của chất liệu này. Xuất phát từ niềm yêu thích các sản phẩm thủ công, họa sĩ Hoàng Quốc Đạt đã nảy sinh ý tưởng thử nghiệm màu nước trên gỗ. Ban đầu, anh gặp không ít khó khăn do gỗ vốn không phải là bề mặt thân thiện với màu nước. Tuy nhiên, quá trình thử nghiệm lại mang đến những hiệu ứng thị giác thú vị, mộc mạc và gần gũi; từ đó, anh tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh phương thức xử lý bề mặt. Dù không tránh khỏi thất bại, quá trình tìm tòi này vẫn ghi nhận nhiều bước tiến đáng kể. Đến nay, họa sĩ đã chủ động kiểm soát chất liệu, hình thành phong cách sáng tác riêng, mở ra những khả năng biểu đạt mới cho hội họa màu nước.

Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Lương Xuân Đoàn cho rằng, sự xuất hiện của các triển lãm màu nước tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh nhân dịp đầu năm mới có thể xem như một "món quà" dành cho công chúng yêu mỹ thuật. Điều này chứng tỏ, nghệ thuật màu nước Việt Nam đang có dấu hiệu hồi sinh sau một thời gian dài khá trầm lắng.

Ông phân tích, màu nước là chất liệu có tính phóng khoáng, đòi hỏi người vẽ phải làm việc nhanh, dứt khoát nhưng vẫn bảo đảm sự chặt chẽ về kỹ thuật. Chính sự kết hợp giữa tốc độ, cảm xúc và khả năng tiết chế đã tạo nên vẻ đẹp riêng của màu nước, đặc biệt trong các tác phẩm khai thác đề tài thiên nhiên như sóng nước, bầu trời, đá núi… Với màu nước, sắc độ và lượng nước gần như đã được "chuẩn bị sẵn" trong cảm xúc của người vẽ; dòng chảy của màu diễn ra liên tục, không chồng lớp như sơn dầu, tạo nên hiệu quả thị giác rất riêng. Đáng chú ý, việc xuất hiện các tác phẩm tranh màu nước trên gỗ tại triển lãm "Chuyện màu nước" cũng cho thấy những tìm tòi kỹ thuật mới. Nghệ sĩ xử lý màu theo hướng vẽ khô, mở ra một không gian thẩm mỹ khác, rất đáng trân trọng.

Từ những chuyển động đó, họa sĩ Lương Xuân Đoàn bày tỏ tin tưởng rằng trong một đến hai năm tới, nghệ thuật màu nước Việt Nam sẽ dần khẳng định vị thế, "sánh vai" cùng các chất liệu khác như sơn dầu, sơn mài. Đặc biệt, lực lượng nghệ sĩ trẻ, nhất là thế hệ 7x, 8x, 9x đang có cách tiếp cận mới, giàu năng lượng sáng tạo, hứa hẹn tạo nên một cuộc "lật trang" ngoạn mục cho tranh màu nước Việt Nam trong thời gian tới.