Những ngày qua, các hình ảnh trong lễ hội chém lợn ở Bắc Ninh được cập nhật trên mạng khiến nhiều người tiếp tục phản đối. Thậm chí, cộng đồng mạng còn lập hẳn một địa chỉ Facebook kêu gọi nghiêm cấm lễ hội chém lợn tế thần.
Ồng Ỉn (lợn được chọn tế thần) được đưa rước cho người dân chiêm ngưỡng khắp làng tại hội chém lợn ở làng Ném Thượng, xã Khắc Niệm, huyện Tiên Du, Bắc Ninh - Ảnh: Việt Hưng
Trang Facebook kêu gọi nghiêm cấm lễ hội “Chém lợn tế thần” ở Tiên Du, Bắc Ninh đến thời điểm này đã thu hút gần 500 cư dân mạng, với nhiều ý kiến bày tỏ sự bất bình về tính dã man của lễ hội. Các hành vi “đâm, chém, chọi” nhận được sự hò reo cổ vũ của đám đông tham dự càng tạo nên nhiều phản ứng không tán thành trong dư luận: “Dã man quá!”, “Một nghi lễ tàn ác cần loại bỏ”... Tuy nhiên nhìn nhận lễ hội này cũng như các lễ hội hiến sinh khác ở góc nhìn văn hóa, các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian lại có cách lý giải khác.
Dấu vết của văn hóa nguyên thủy
Nhìn nhận lễ hội dưới con mắt tín ngưỡng của cộng đồng, giáo sư Nguyễn Văn Huy - nhà nghiên cứu dân tộc học - nói: “Việc tồn tại những lễ hội đã có hàng ngàn năm trước như chém lợn ở Bắc Ninh hay chọi trâu Đồ Sơn, đâm trâu của bà con Tây nguyên không chỉ là tập tục được duy trì qua nhiều đời mà còn là tín ngưỡng của một cộng đồng cụ thể. Không nên nhìn dưới góc độ đó là hành động dã man đối với vật nuôi”.
Giáo sư Ngô Đức Thịnh, nhà nghiên cứu văn hóa tín ngưỡng dân gian, lại cho rằng: “Việc tế thần bằng vật nuôi diễn ra tại nhiều địa phương. Chỉ khác là có nơi mổ thịt mới tế, có nơi lại chém, đâm. Tại những địa phương tế vật nuôi bằng cách đâm, chém thì thần được tế là những vị tướng quân liên quan đến trận mạc. Hành vi chém lợn cũng chỉ là tái hiện một phần cảnh trận mạc ấy. Và tôi nghĩ các phong tục này không phương hại đến ai nếu phạm vi của nó chỉ có trong cộng đồng làng xã”.
Về nhiều nghi lễ bảo lưu tín ngưỡng dân gian mang tính chất hiến sinh như tục chém lợn, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Bùi Trọng Hiền nhận định: “Đó là dấu vết của nét văn hóa nguyên thủy và phù hợp, linh thiêng với cư dân vùng đó, phù hợp với tín ngưỡng của cộng đồng ấy. Theo tôi, cái khó là việc cấm lễ hội sẽ đi ngược với chủ trương chung của chính sách bảo tồn đa văn hóa, nên người thời nay cũng buộc phải chấp nhận cả những hành vi hiến sinh mà nhiều người cho là ghê rợn đó”. Sự ghê rợn cũng là lý do để nhiều người thấy phản cảm và đề nghị phải loại bỏ các lễ hội dạng này trong cuộc sống hiện đại.
Có nên bỏ?
Đề cập việc nên để hay hủy bỏ những tập tục, lễ hội này, phản biện ý kiến của cộng đồng cho rằng đó là những hủ tục lạc hậu, nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Huy nhắc đến lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn (Hải Phòng) vẫn tồn tại và thu hút hàng ngàn lượt người xem mỗi năm. Ông cho biết: “Người ta chăm chút, tìm kiếm những con trâu tốt nhất và khỏe nhất để chọi, các chú trâu đánh nhau máu me be bét, mà cuối cùng cả trâu thắng, trâu thua đều bị làm thịt hết. Đó là dấu vết một nền văn hóa lâu đời của chính cộng đồng ấy. Nếu anh không nằm trong cộng đồng ấy sẽ không hiểu được tâm tư hay nguyện vọng của chính bản thân họ”.
Nhà nghiên cứu Lê Hồng Lý (Viện Văn hóa dân gian) nhìn nhận về lễ hội như một tập tục: “Tôi chưa được trực tiếp xem tục chém lợn nhưng tôi đã đọc về tục này trong tác phẩm của Nguyễn Toan Ánh. Đó là một tập tục được giữ gìn qua nhiều đời ở Bắc Ninh. Về lý thuyết là đã tồn tại một lễ hội tế thần như vậy. Việc giữ gìn và duy trì qua nhiều đời là sự tiếp nối văn hóa của người dân địa phương, tuy nhiên mỗi thời đại có một cách ứng xử khác nhau đối với những phong tục ấy”.
Trong khi đó, bày tỏ sự đồng cảm với dư luận xã hội, nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền nói: “Bản thân cộng đồng cư dân bảo lưu tục hiến sinh cũng cần phải cảm thông. Bởi việc sát sinh để phục vụ nhu cầu thực phẩm sẽ hoàn toàn khác với việc phơi bày sự chém giết con vật, lại được tôn vinh, cổ súy dưới sự hò la cổ vũ của đám đông. Thế hệ trẻ thơ sẽ bị tác động thế nào trước cảnh tượng đó, rồi chưa kể việc đám đông chen lấn giằng xé nhau bôi máu con lợn bị chém đứt đôi đó để cầu may... Tất cả cảnh tượng đó đương nhiên sẽ tạo những hệ lụy không mấy tốt đẹp trong thời đại văn minh hiện nay!”.
Nêu ý kiến chỉ nên giữ lễ hội hiến sinh trong phạm vi cộng đồng nhỏ chịu ảnh hưởng của phong tục, tập quán ấy, ông Hiền nhấn mạnh: “Nên tránh tuyên truyền nhiều về những tục lệ này, bởi những hình ảnh đó có ảnh hưởng không tốt đến trẻ em. Những hoạt động này ban đầu chỉ nằm trong phạm vi làng xã, nhưng sau này được mở rộng hơn khiến nhiều người tìm đến bởi tò mò chứ không do tín ngưỡng”.
Thất bại lịch sử trước Grimsby Town tại vòng 2 Carabao Cup đã đẩy MU vào một cuộc khủng hoảng mới. Hình ảnh HLV Ruben Amorim co ro trong khu kỹ thuật, gần như bất lực khi các học trò thất bại 12-11 trong loạt sút luân lưu, đã trở thành biểu tượng cho giai đoạn khó khăn của Quỷ đỏ.
Tin chuyển nhượng 29/8: Garnacho tạo nên thương vụ lịch sử cho MU. Tottenham "nẫng tay trên" thành công mục tiêu của Chelsea. Rasmus Hojlund cập bến đội bóng Serie A...
Trong những ngày này trên khắp các nẻo đường, khu dân cư, góc phố, quán xá, trường học, công sở, khu vực công cộng… ở TP. Hồ Chí Minh đều được trang hoàng rực rỡ cờ đỏ sao vàng.
U23 Yemen – đối thủ cạnh tranh trực tiếp tấm vé dự VCK U23 châu Á 2026 với U23 Việt Nam đã chính thức công bố danh sách 23 cầu thủ tham dự vòng loại diễn ra tại Việt Trì (Phú Thọ). Đáng chú ý, cả ba tiền đạo mà đội bóng Tây Á đăng ký đều là tuyển thủ quốc gia.
Hòa Bình FC sẽ rời giải hạng Nhất quốc gia, hay còn gọi là V-League 2, mùa giải 2025/26, đó là thông tin không mấy lạc quan với BTC giải, khi chỉ còn hơn 2 tuần nữa giải đấu sẽ khởi tranh.
Trong không khí chào mừng kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, dự án phim Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh đã có màn ra mắt ấn tượng tại Triển lãm Quốc gia. Đặc biệt, thông tin NSND Tự Long sẽ đảm nhận một vai diễn mang nhiều bí ẩn đã gây sự chú ý lớn từ công chúng.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hồi 7 giờ ngày 29/8, vị trí tâm áp thấp nhiệt đới ở vào khoảng 15,8 độ Vĩ Bắc; 113,5 độ Kinh Đông trên vùng biển phía Đông Nam đặc khu Hoàng Sa.
Theo số liệu mới công bố của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), doanh thu của hãng xe điện Mỹ Tesla tại thị trường châu Âu trong tháng 7 giảm tới 40% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng thứ 7 liên tiếp sụt giảm.
HLV Ruben Amorim sẽ có cuộc trao đổi với lãnh đạo MU vào tuần tới sau khi đội bóng chủ sân Old Trafford tiếp tục gây thất vọng. Dù đã chi 200 triệu bảng mua sắm, MU vẫn thua đội hạng 4 ở Cúp Liên đoàn Anh.
Ba vòng đấu đầu tiên của V-League 2025/26 khép lại với những kết quả không như ý cho hai đội bóng có 8 lần vô địch V-League là Hà Nội FC và HAGL. Cả hai đội cùng ngụp lặn ở nhóm cuối bảng với chỉ 1 điểm.
Giá vàng thế giới đã chạm mức cao nhất trong 5 tuần trong phiên 28/8, nhờ đồng USD suy yếu và dòng vốn trú ẩn an toàn trước những lo ngại kéo dài về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Đoàn Công Vinh vừa được công bố sẽ tham dự cuộc thi Mr International 2025 (Nam vương quốc tế 2025). Đêm chung kết cuộc thi dự kiến vào ngày 26/9 tại Thái Lan.
XSMB 29/8: Kết quả Xổ số miền Bắc hôm nay thứ Sáu ngày 29/8/2025 quay thưởng lúc 18h10 được trực tiếp cập nhật nhanh nhất, chính xác nhất trên Thethaovanhoa.vn.
XSTV 29/8: Xổ số Trà Vinh được phát hành bởi công ty xổ số kiến thiết Trà Vinh quay thưởng vào lúc 16h20 ngày thứ Sáu hàng tuần. Trực tiếp kết quả XSMN cập nhật nhanh nhất trên Thethaovanhoa.vn.