Tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về nhà ở và kinh doanh bất động sản

Chiều 15/9, tại TP. Hồ Chí Minh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Quốc hội cùng Bộ Xây dựng tổ chức hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi).

Tại hội thảo, các đại biểu nhất trí với tầm quan trọng, cần thiết của việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực này; đáp ứng những yêu cầu cấp thiết của thực tế; thiết lập một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch, khả thi và ổn định để vừa phát triển thị trường bất động sản lành mạnh, vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người dân.

Góp ý với Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Tiến sĩ Trần Du Lịch - chuyên gia kinh tế cho rằng, thị trường bất động sản có hai loại là sơ cấp tạo ra bất động sản và thứ cấp là giao dịch. Trong thị trường sơ cấp, cái khó nhất là vấn đề liên quan đến bất động sản hình thành (trong) tương lai. Để bảo vệ người mua, các nước đã quy định phải có tài khoản chỉ định, nạp tiền vào đó và chịu giám sát chi tiền. Nếu lấy tiền đó làm chuyện khác thì là vi phạm hình sự.

Vì vậy, Tiến sĩ Trần Du Lịch đề xuất ngân hàng đứng ra lập một quỹ cho mỗi dự án và giám sát dòng tiền này để đảm bảo nguồn tiền người mua bất động sản từ dự án không bị chuyển đi làm những việc khác không đúng mục đích. Và điều này cần được chế định hóa trong luật.

Đối với vấn đề "chung cư có thời hạn", ông Trần Du Lịch cho rằng, bất động sản phải gắn với đất. Tài sản mà không gắn với đất thì không gọi là bất động sản. Vì thế tài sản hình thành trên đất thì gắn với quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đất. Vì vậy, cần xác định rõ là đất thời hạn bao nhiêu thì giá trị tài sản có thời hạn bấy nhiêu.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Ngọc Thuận - Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đầu tư và Phát triển công nghiệp Becamex đề nghị miễn tiền thuê đất cho nhà lưu trú công nhân và cho phép bố trí nhà lưu trú công nhân tại các quỹ đất liền kề tại các khu công nghiệp theo quy hoạch, thống nhất với Luật Đầu tư năm 2020. Vì nhiều khu công nghiệp đã thành lập trước năm 2014 không còn đất thương mại, dịch vụ để xây dựng nhà ở lưu trú cho công nhân.

Bên cạnh đó, nghĩa vụ dành quỹ đất nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê trong dự án nhà ở thương mại cần được quyết định ngay khi chấp thuận chủ trương đầu tư theo đề xuất của chủ đầu tư, giữ ổn định và mỗi dự án chỉ thực hiện một trong hai nghĩa vụ là hoặc dành quỹ đất cho nhà ở xã hội, hoặc cho nhà ở cho thuê.

Góp ý vào Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh đề nghị giữ và hoàn thiện lại chính sách phát triển nhà ở giá phù hợp với khả năng chi trả của người có thu nhập trung bình và thu nhập thấp; bổ sung thêm chính sách phát triển nhà ở tại khu vực nông thôn; chính sách nhà ở riêng lẻ có nhiều phòng của cá nhân cho thuê dài hạn; bổ sung chính sách nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước; bổ sung chính sách chỉnh trang, tái thiết đô thị.

Bày tỏ sự quan ngại về quy định cho phép người nước ngoài được phép mua nhà, ông Nguyễn Văn Giàu - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội cho rằng, quy định trong Dự thảo Luật nhà ở cho phép người nước ngoài có quyền mua 30% căn hộ trong chung cư là hợp lý, nhưng quy định cho phép mua tới 250 căn nhà liền kề và do Chủ tịch UBND tỉnh quyết định thì cần được cân nhắc, xem xét cho thấu đáo, tránh phát sinh tình trạng "làng của ông A hay làng của nước B".

Quan tâm đến vấn đề quản lý nhà nước được quy định trong Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), ông Trần Văn - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách Quốc hội dẫn giải Điều 129 (về giải quyết tranh chấp, xử lý vi phạm), phân quyền cho UBND cấp xã giải quyết thì có thể sẽ có trường hợp UBND cấp xã trong quyết định cưỡng chế thu hồi nhà đất hoặc từ chối cấp phép cho công dân trong xây dựng… sẽ vừa là bên bị khiếu nại vừa là người giải quyết tranh chấp về quyết định hành chính của chính mình. Điều này gây nên xung đột về vai trò, cần phải được tách bạch làm rõ.

Ông Trần Văn đề nghị, cả hai dự thảo luật cần bổ sung thêm những nội dung thuộc về trách nhiệm quản lý nhà nước, cân nhắc luật hóa các ngưỡng, tiêu chí cốt lõi thay vì giao cho quy định trong Nghị định; cân nhắc nghĩa vụ báo cáo định kỳ với Quốc hội về tình hình của thị trường nhà ở và kinh doanh bất động sản và làm rõ vai trò bắt buộc của Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính trong các quyết định về điều tiết thị trường giá cả mang tính chất tài chính tín dụng.