Thúc đẩy ngoại giao văn hóa từ lễ hội có lịch sử hơn 3000 năm

Novruz Bayram là một trong những ngày lễ quan trọng nhất của Azerbaijan, có lịch sử hơn 3000 năm, được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Diễn ra vào thời điểm Xuân phân, lễ hội mang ý nghĩa biểu trưng cho sự tái sinh của vũ trụ, chiến thắng của ánh sáng trước bóng tối, cùng khát vọng về hòa bình, thịnh vượng và sự đoàn kết giữa các dân tộc.

Chiều 21/3, Lễ hội Novruz Bayram 2026 diễn ra tại Hà Nội, do Đại sứ quán Azerbaijan và Đại sứ quán Kazakhstan tại Việt Nam phối hợp cùng trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội tổ chức. Đây là năm thứ 3 liên tiếp sự kiện được tổ chức, mang tới một không gian giao lưu văn hóa quốc tế giàu bản sắc.

Nhiều trải nghiệm văn hóa đặc sắc

Lễ hội Novruz Bayram 2026 tại Hà Nội không chỉ tái hiện sinh động không gian Tết truyền thống của Azerbaijan và Kazakhstan, mà còn gợi mở sự giao thoa văn hóa rõ nét với Tết Nguyên đán Việt Nam, từ tinh thần sum họp gia đình đến những biểu tượng gắn với nền văn minh lúa nước.

Tương tự như Tết cổ truyền của người Việt Nam, Novruz Bayram là dịp để các gia đình đoàn viên, quây quần bên bàn tiệc, trao nhau lời chúc tốt đẹp và cùng tham gia các hoạt động truyền thống mang ý nghĩa cầu chúc một năm mới an lành.

Khách tham dự lễ hội được trực tiếp hòa mình vào nhiều nghi thức độc đáo. Tiêu biểu là trò chơi "đập trứng", biểu tượng của sự sinh sôi, tái sinh. Theo quan niệm dân gian, vũ trụ được khởi nguồn từ một quả trứng, vì vậy việc đập vỡ lớp vỏ tượng trưng cho sự hồi sinh và khởi đầu mới.

Bên cạnh đó là nghi thức thắp lửa Novruz, một trong những điểm nhấn giàu tính biểu tượng. Ngọn lửa không chỉ mang ý nghĩa thanh tẩy, xua tan những điều không may của năm cũ mà còn thể hiện niềm tin vào tương lai tươi sáng, sự ấm áp và tinh thần gắn kết cộng đồng.

Ẩm thực cũng là một điểm nhấn nổi bật tại lễ hội lần này. Không gian lễ hội gây ấn tượng với khay Khoncha, một biểu tượng truyền thống được trang trí bằng mầm lúa mạch xanh (samani), bánh kẹo và trứng nhuộm màu sắc, tượng trưng cho sự no đủ và thịnh vượng. Cùng với đó, người tham dự có cơ hội thưởng thức nhiều món ăn truyền thống của Azerbaijan, với sự kết hợp tinh tế giữa cơm, thịt, trái cây khô và các loại hạt.

Sau phần nghi lễ và trải nghiệm, lửa trại Novruz được thắp lên, các vị khách cùng hòa mình vào những điệu nhảy, tạo nên không gian giao lưu đậm chất lễ hội.

Đáng chú ý, trong khuôn khổ sự kiện còn diễn ra Cuộc thi nướng BBQ với sự tham gia của 6 đội thi là sinh viên, dưới sự hướng dẫn của các giảng viên và đầu bếp chuyên nghiệp. Trong vòng 75 phút, các đội tranh tài qua các tiêu chí về hương vị, kỹ thuật chế biến, trình bày và thời gian hoàn thành.

Tại đây, ông David Israfilov - Chủ tịch Hiệp hội BBQ Thế giới khu vực châu Á và Đông Âu - đã chính thức công bố Nghệ nhân, chuyên gia ẩm thực Đặng Đình Mạnh trở thành đại diện của Hiệp hội tại Việt Nam. Dấu mốc này được kỳ vọng sẽ góp phần đưa các kỹ thuật BBQ quốc tế đến gần hơn với Việt Nam, đặc biệt trong đào tạo thế hệ đầu bếp trẻ.

Cầu nối văn hóa giữa nhiều quốc gia

Không chỉ là một lễ hội truyền thống, Novruz Bayram còn được coi là biểu tượng của các giá trị phổ quát như bình đẳng, đoàn kết, hữu nghị, khoan dung và hòa bình. Lễ hội hiện được tổ chức tại nhiều quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Serbia, Pakistan…

Việc Lễ hội Novruz Bayram được tổ chức thường niên tại Hà Nội trong 3 năm liên tiếp cho thấy rõ vai trò ngày càng nổi bật của sự kiện như một cầu nối ngoại giao văn hóa, góp phần tăng cường hiểu biết và hợp tác giữa các quốc gia.

Điều này được thể hiện qua sự tham dự của nhiều đại sứ và đại diện ngoại giao tại lễ hội năm nay như Đại sứ Azerbaijan tại Việt Nam; Đại sứ Kazakhstan tại Việt Nam; Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Việt Nam; Đại sứ Pakistan tại Việt Nam... cùng sự góp mặt đặc biệt của các công dân Azerbaijan, Kazakhstan tại Việt Nam và các cựu sinh viên Việt Nam đã từng học tập tại hai quốc gia này. Các khách mời đã cùng tham gia trò chơi đập trứng và nghi lễ thắp lửa, lan tỏa tinh thần hữu nghị và gắn kết.

Phát biểu tại sự kiện, ông Shovgi Mehdizada (Đại sứ Azerbaijan tại Việt Nam) cho biết: Việt Nam và Azerbaijan có rất nhiều điểm tương đồng. Hai đất nước đều có những ngày Tết truyền thống cổ truyền với nhiều hoạt động, và tất cả những ý nghĩa đều rất tương đồng với nhau. Đây là thời điểm để tri ân mẹ thiên nhiên, tri ân những giá trị đã được ban tặng, đồng thời cũng là dịp để các gia đình cùng nhau đoàn tụ, sum vầy với nhiều hoạt động ý nghĩa. Những giá trị ẩm thực, những nét văn hóa đặc sắc được giới thiệu để thế hệ trẻ, các thế hệ con cháu được biết tới, được hòa mình và hiểu hơn về những giá trị văn hóa tinh thần.

Còn ông Kanat Tumysh (Đại sứ Kazakhstan tại Việt Nam) tin rằng những lễ hội như Novruz Bayram có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây không phải là một sự kiện mang tính chính trị, mà là một sự kiện về văn hóa, về chia sẻ những giá trị văn hóa, đặc biệt là những giá trị gắn với nông nghiệp – cội nguồn của con người. 

Theo ông, văn hóa luôn có một giá trị rất đặc biệt, bởi đó là sợi dây kết nối giữa con người với con người, giữa quốc gia với quốc gia và giữa các vùng miền với nhau. Khi ngôn ngữ không thể diễn đạt hết, thì văn hóa cất tiếng. 

Trong khi đó, TS Trịnh Thị Thu Hà (Hiệu trưởng trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội) nhấn mạnh: Lễ hội Novruz Bayram không chỉ là một lễ hội văn hóa, mà còn là không gian hội tụ của tình hữu nghị - nơi các nền văn hóa gặp gỡ, giao thoa và cùng tỏa sáng; đồng thời khơi gợi những giá trị đẹp đẽ của một đất nước giàu truyền thống, nghĩa tình, qua đó tiếp tục vun đắp và lan tỏa mối quan hệ hữu nghị bền chặt giữa các dân tộc.

Ở góc độ giáo dục, sự kiện còn mang đến cho sinh viên cơ hội tiếp cận trực tiếp với văn hóa quốc tế, từ đó nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng trong môi trường đa văn hóa, đồng thời thể hiện định hướng hội nhập sâu rộng trong đào tạo nguồn nhân lực ngành du lịch - dịch vụ.

TS Trịnh Thị Thu Hà cho rằng, việc tổ chức thường niên Lễ hội Novruz Bayram không chỉ đơn thuần là một hoạt động ngoại giao văn hóa. Đây là minh chứng rõ nét cho triết lý đào tạo: Một mặt tôn trọng và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam, mặt khác không ngừng đẩy mạnh các hoạt động hợp tác để tiệm cận với những tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế khắt khe. Sự kết hợp này giúp sinh viên không chỉ giỏi về kỹ năng chuyên môn mà còn có thế giới quan rộng mở, sẵn sàng hội nhập và làm việc trong môi trường đa văn hóa.