Lần đầu tiên, ba loại hình sân khấu truyền thống tuồng – chèo – cải lương hội tụ trong chương trình biểu diễn mang tên "Bí ẩn triều đại phép thuật". Thử nghiệm táo bạo cho thấy nỗ lực tìm mô hình công nghiệp văn hóa cho sân khấu truyền thống của Nhà hát sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam.
Lần đầu tiên, tuồng - chèo - cải lương hội tụ trên cùng sân khấu
Thử nghiệm nghệ thuật dưới dạng chuỗi "Chương trình tạp kỹ" với chủ đề của mùa đầu tiên "Bí ẩn triều đại phép thuật" đang được các nghệ sĩ ba đoàn tuồng, chèo, cải lương của Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam gấp rút tập luyện, để kịp cho ra mắt vào cuối tháng 5.
Đây là lần đầu tiên, ba loại hình sân khấu truyền thống tuồng – chèo – cải lương hội tụ trong một đêm biểu diễn. Trong chương trình, vẻ đẹp đa dạng của di sản sân khấu truyền thống Việt Nam với không khí sân khấu sử thi, kịch tính, đậm tính ước lệ đặc trưng của tuồng qua trích đoạn "Ôn Đình chém Tá" (vở "Sơn Hậu"), sắc thái dân gian dí dỏm qua trích đoạn chèo "Phù thủy sợ ma"; hay thế giới huyền ảo, làn điệu cải lương da diết trong trích đoạn "Khát vọng Đát Kỷ" sẽ được các nghệ sĩ thể hiện trên cùng một sân khấu.
NSND Lê Tuấn Cường - Phó Giám đốc phụ trách Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam chia sẻ: "Tuồng, chèo, cải lương kết hợp nhưng chúng tôi giới thiệu những cái tinh hoa của từng thể loại sân khấu riêng biệt kết hợp trên một sân khấu. Vì theo dòng chảy văn hóa của dân tộc, nghệ thuật truyền thống luôn luôn có sức sống mãnh liệt bền bỉ, cùng đồng hành với người dân Việt Nam rất nhiều thế hệ. Nghị quyết 80 của Trung ương của Bộ Chính trị và Nghị quyết 28 của Quốc hội vừa rồi rất quan tâm đến văn hóa, sự phát triển của văn hóa Việt Nam".
Lần đầu tiên, tuồng - chèo - cải lương hội tụ trên sân khấu Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam
Những người thực hiện chương trình cho biết, một trong những mục tiêu của dự án là giúp công chúng hiểu rõ sự khác biệt giữa tuồng, chèo và cải lương, từ đó thấy được vẻ đẹp đa dạng của di sản sân khấu Việt Nam.
Việc đưa ba loại hình vốn có ngôn ngữ biểu đạt, nhịp điệu và phong cách kể chuyện khác nhau lên cùng một sân khấu được xem là thử thách lớn. Tuy nhiên, với ê kíp sáng tạo, đây cũng chính là cơ hội để tạo ra một mô hình sân khấu mới.
Nghệ sĩ Tuấn Thanh, Đoàn Cải lương, Nhà hát Sân khấu nghệ thuật truyền thống Việt Nam cho biết: "Cách diễn của tuồng hay thể hiện thần thái của nhân vật đó nhiều hơn. Còn cách thể hiện của chèo có mang tính dân dã hơn. Cải lương thì nằm giữa hai cái này, nó tả thực nhiều hơn nhưng không hẳn là như kịch. Nghe âm nhạc thì nghe kỹ thì sẽ phát hiện ra là ba cái dòng đó nó khác nhau".
Nghệ sĩ Nguyễn Văn Phương, Đoàn Chèo, Nhà hát Sân khấu nghệ thuật truyền thống Việt Nam nói: Cùng một lúc trên sân khấu diễn ra 3 loại hình nghệ thuật như vậy rất hay, bởi khi khán giả đến xem, được tiếp xúc, được xem, được thưởng thức 3 bộ môn nghệ thuật khác nhau trong cùng thời điểm. Điều đó cũng rất tuyệt vời, khiến khán giả nhận biết được sự khác biệt giữa nghệ thuật chèo, tuồng, cải lương chỉ trong một không gian duy nhất.
Không chỉ biểu diễn, chương trình còn là một thử nghiệm nghệ thuật, nhằm tìm hướng đi mới cho sân khấu truyền thống trong bối cảnh hiện đại. Theo Nhà hát, tín hiệu đáng mừng là buổi công diễn tối 30/5 tới đây, rạp gần như đã kín chỗ. Điều này chính là minh chứng cho thấy sức hút trở lại mạnh mẽ của nghệ thuật dân tộc.
Nghệ sĩ Vũ Mạnh Linh, Đoàn Tuồng, Nhà hát Sân khấu nghệ thuật truyền thống Việt Nam đánh giá: "Một thử nghiệm rất hay, nên làm. Nhà hát của chúng tôi có 3 loại hình, làm cách nào để cùng một lúc cả 3 loại hình đều có thể cùng nhau biểu diễn trên một sân khấu chung. Mỗi một loại hình đều có đặc trưng riêng thì phải giữ được cái riêng của từng loại hình, nhưng khi chúng ta biểu diễn cùng với nhau trên một sân khấu thì chúng ta phải tìm ra phương án nào đó để cho nó phù hợp nhất và hiệu quả nhất, chứ không phải là các loại hình hòa nhập vào nhau, bị trộn vào nhau mà mỗi một loại vẫn giữ được cái đặc trưng riêng".
NSND Lê Tuấn Cường chia sẻ: "Cái tinh hoa của nghệ thuật sân khấu truyền thống phải được hòa đồng chảy cùng với sự phát triển của đất nước của dân tộc. Tuồng chèo cải lương kết hợp có một cái mấu nối, cái khớp nối, cái quan trọng nhất là nhà quản lý. Chúng ta phải nhìn làm sao tính tương tác vì xã hội thay đổi thì hành động phải thay đổi để cho tương tác phù hợp với khán giả ngày hôm nay và khán giả họ đến với sân khấu. Cái điều quan trọng nhất của tôi là sân khấu vẫn giữ được hồn cốt, bản sắc, những cái tinh hoa, nét đẹp nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn phải có khán giả đồng hành cùng, đấy là cái chúng tôi hướng tới".
Chương trình "Bí ẩn triều đại phép thuật" sẽ diễn ra trong 4 đêm vào các tối thứ bảy từ ngày 30-5 đến 20-6 tại rạp Hồng Hà (Hà Nội). Việc lựa chọn ra mắt đúng dịp Quốc tế Thiếu nhi 2026 cũng cho thấy mong muốn của Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam là đưa nghệ thuật truyền thống đến với thế hệ trẻ bằng những lăng kính gần gũi hơn. Đồng thời, "Bí ẩn triều đại phép thuật" cũng đang mở ra khát vọng lớn hơn, đó là tạo dựng mô hình công nghiệp văn hóa cho sân khấu truyền thống Việt Nam trong thời gian tới../.
