Thể thao TP.HCM và Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X: Di sản của ngày mai

Đăng cai Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 không đơn thuần là nhiệm vụ tổ chức một sự kiện theo chu kỳ. Đối với TP.HCM, đây là cột mốc của một khởi đầu mới, cơ hội để "đánh thức" tiềm lực, chuyển mình từ trung tâm thành tích thành trung tâm hội tụ nguồn lực, kiến tạo nên những di sản bền vững cho tương lai.

Đây là lần thứ 3 TP.HCM đảm nhận vai trò chủ nhà của Đại hội Thể thao toàn quốc (Đại hội). Tuy nhiên, kỳ Đại hội lần thứ X năm 2026 mang một tâm thế hoàn toàn khác: Đây là lần đầu tiên thành phố đăng cai sự kiện thể thao lớn nhất nước sau những bước ngoặt mở rộng không gian phát triển đô thị và sáp nhập địa giới hành chính.

Sự trùng hợp lịch sử ấy biến kỳ Đại hội này trở thành một khởi đầu mới. Với quy mô diện tích, dân số và tiềm lực kinh tế, cùng kinh nghiệm của trung tâm thể thao hàng đầu quốc gia, việc tổ chức Đại hội thật chỉn chu, hoành tráng có lẽ không nằm ngoài khả năng của TP.HCM.

Chính vì thế, vấn đề của thể thao TP.HCM không phải là lần đăng cai kế tiếp là khi nào. Lần đăng cai này cần được nhìn nhận như một "điểm kích hoạt" để nền thể thao thành phố thực hiện một bước chuyển mình mang tính bản chất, vươn lên trở thành trung tâm hội tụ nguồn lực, nhân tài và tư duy quản trị hiện đại của cả nước.

Nhiều năm qua, thể thao TP.HCM đã phải đối mặt với không ít thách thức, thậm chí trải qua một chu kỳ có phần trì trệ khi hạ tầng cơ sở vật chất chưa theo kịp đà phát triển đô thị, còn cơ chế thu hút tài năng đôi lúc gặp rào cản. Có những thời điểm, "làn sóng" biến mất hoặc xuống cấp mà không có kế hoạch tu sửa của nhiều trung tâm thi đấu khiến người làm nghề tại TP.HCM như "ngồi trên lửa".

Nhưng hiện tại, một làn sóng làm mới đang lan tỏa mạnh mẽ. Hàng loạt sân vận động, nhà thi đấu và trung tâm huấn luyện từ cấp thành phố đến các địa phương được nâng cấp, cải tạo đồng bộ để sẵn sàng phục vụ các cuộc tranh tài đỉnh cao. Nhưng quan trọng, cuộc chuyển mình đi kèm sự đổi mới về chính sách và tư duy quản trị.

Thành phố đã chủ động xây dựng các cơ chế đột phá, điển hình là đề án dự kiến hỗ trợ người có năng khiếu thể thao với mức phí đào tạo lên tới 1,2 tỷ đồng/chương trình. Cùng với đó là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trong huấn luyện, kiến tạo hệ thống quản trị số toàn diện và mở rộng tối đa không gian cho xã hội hóa.

Sức mạnh thể thao TP.HCM như được "đánh thức" một lần nữa, nhưng không phải ở những điểm sáng đơn lẻ, mà trên một quy mô rộng lớn, đa chiều và bài bản.

Đó là "di sản" thú vị nhất, đáng quan tâm nhất mà Đại hội để lại cho thể thao TP.HCM. Việc thành phố sẽ có một khu liên hợp thể thao hiện đại để xứng tầm một siêu đô thị, chỉ là vấn đề về thời gian. Khi đó, TP.HCM có thể sẽ là điểm đến của các sự kiện lớn của thể thao quốc tế. Thành phố sẽ tổ chức SEA Games, hơn nữa, là Asiad trong tương lai không xa. Đó sẽ là câu chuyện của thời cơ, của nguồn lực, của chiến lược toàn diện phát triển thành phố.

Nhưng ở thời điểm hiện tại, giữa những khát vọng vươn xa, Đại hội lần thứ X là dịp để những người làm chính sách và làm thể thao TP.HCM soi rọi lại nền tảng bản sắc. Đó là tinh thần tiên phong, sự năng động, tính cởi mở và nguồn sức mạnh nội tại từng tạo nên thương hiệu của thể thao thành phố. Di sản từ cơ sở vật chất hay công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi nó phụng sự cho con người và thắp sáng lại bản sắc ấy.

Bởi đã từng có lúc, TP.HCM là trung tâm số 1 của thể thao quốc gia, là nơi sản sinh tài năng và cũng là nơi tiên phong trong hàng loạt vấn đề. Từ kinh tế thể thao đến mô hình đầu tư nhân tài. Thành phố cũng đã từng có lúc trở thành điểm đến yêu thích nhất của các sự kiện thể thao quốc tế nhờ có lượng người yêu thể thao đông đảo, sẳn sàng lấp kín các nhà thi đấu, sân vận động…

Nhưng trong một thời gian không dài, thể thao TP.HCM đã đánh mất những lợi thế đó. Thành phố vẫn hoàn thành các mục tiêu về thành tích, nhưng lại "mất" những bản sắc đã từng tạo ra một hệ sinh thái khác biệt. Việc đăng cai Đại hội lần thứ X thành công, là cách đẹp nhất để đánh thức các giá trị ấy.

Một kỳ Đại hội sẽ khép lại sau vài tuần tranh tài, những tấm huy chương rồi sẽ nằm yên trong phòng truyền thống. Nhưng những gì ở lại sau đó, hệ thống sân bãi hiện đại, các quy trình quản trị số tinh gọn, chính sách đãi ngộ nhân tài văn minh và thói quen rèn luyện sức khỏe của cộng đồng, mới chính là di sản của ngày mai.