Thể thao - 'Động cơ mềm'cho kinh tế đêm

Khi những ánh đèn bắt đầu phủ lên, nhiều thành phố trên thế giới không còn bước vào trạng thái nghỉ ngơi như trước đây. Trái lại, đó là lúc một "nhịp sống thứ hai" bắt đầu vận hành. Người ta ra đường không chỉ để ăn uống, giải trí hay mua sắm, mà còn để chạy bộ, đạp xe, tập gym, chơi pickleball, tham gia các lớp yoga ngoài trời hoặc hòa mình vào những lễ hội marathon kéo dài xuyên đêm.

Một xu hướng mới đang hình thành rõ nét trong đời sống đô thị hiện đại: Thể thao đêm.

Mảnh ghép mới của kinh tế đêm

Trong nhiều năm, khái niệm "kinh tế đêm" thường gắn với quán bar, pub, phố đi bộ hay các hoạt động ẩm thực, tiêu dùng giải trí. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia phát triển, cách tiếp cận đang thay đổi mạnh mẽ. Đời sống ban đêm không còn chỉ hướng đến tiêu thụ và vui chơi, mà chuyển dần sang mô hình "đời sống về đêm khỏe mạnh" một không gian sống lành mạnh, nơi vận động thể chất, sức khỏe tinh thần và kết nối cộng đồng trở thành trung tâm. Trong bức tranh đó, thể thao đêm đang nổi lên như một cấu phần quan trọng của kinh tế đô thị hiện đại.

Theo nhiều nghiên cứu quốc tế, các hoạt động kinh tế diễn ra từ khoảng 18h tối đến 6h sáng hôm sau có thể tạo ra nguồn doanh thu rất lớn cho các thành phố. Điều đáng chú ý là mức chi tiêu của du khách vào ban đêm thường cao hơn nhiều so với ban ngày nhờ sự kết hợp của lưu trú, ẩm thực, giao thông, giải trí và trải nghiệm đô thị.

Chính vì vậy, nhiều đô thị hiện nay không còn xem ban đêm đơn thuần là "khoảng thời gian nghỉ", mà là một phần quan trọng của chiến lược tăng trưởng kinh tế, phát triển du lịch và nâng cao chất lượng sống. Khác với trước đây, đời sống đêm hiện đại không còn chỉ là bar, pub, âm nhạc, ẩm thực và tiêu dùng, mà đang chuyển mạnh sang vận động, chăm sóc sức khỏe, kết nối cộng đồng và trải nghiệm đô thị lành mạnh. Thể thao vì vậy trở thành "động cơ mềm" cho kinh tế đêm của nhiều quốc gia.

Khi phòng gym thay thế hộp đêm

Một trong những ví dụ tiêu biểu nhất là London (Anh), thành phố từng nổi tiếng với văn hóa "pub" và "club" này đang chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong thói quen của giới trẻ. Nếu như trước đây đời sống về đêm gắn với rượu bia và tiệc tùng thì hiện nay, các câu lạc bộ chạy bộ, phòng gym 24/7 hay các lớp fitness kết hợp âm nhạc và ánh sáng lại trở thành điểm hẹn mới.

Theo nhiều báo cáo gần đây, số lượng phòng gym hoạt động xuyên đêm tại London hiện đã vượt xa số hộp đêm được cấp phép hoạt động muộn. Chính quyền thành phố thậm chí còn bổ nhiệm chức danh "Night Czar" (điều phối viên đời sống đêm) nhằm điều phối chiến lược phát triển kinh tế đêm. Sự thay đổi này phản ánh nhu cầu mới của xã hội hiện đại: Người trẻ muốn một đời sống đêm khỏe mạnh hơn, an toàn hơn, tích cực hơn và mang tính cộng đồng hơn.

Còn ở Nhật Bản, Tokyo được xem là "cỗ máy kinh tế" từ marathon, họ cũng đang xem thể thao như một phần của chiến lược phát triển kinh tế và quảng bá hình ảnh đô thị. Tokyo Marathon 2025 được nghiên cứu và công bố là mang lại tác động kinh tế lên tới khoảng 78,7 tỷ yên cho Nhật Bản, riêng thành phố thu về khoảng 56,2 tỷ yên từ lưu trú, ăn uống, giao thông, mua sắm và du lịch liên quan đến sự kiện.

Con số này cho thấy các hoạt động thể thao quy mô lớn không còn chỉ là phong trào vận động mà đã trở thành "công nghiệp sự kiện" thực thụ. Nhật Bản hiện cũng đẩy mạnh sân tập trên cao ốc, công viên thể thao mở xuyên đêm, đạp xe ban đêm, chạy bộ khám phá thành phố đêm và các hoạt động vận động kết hợp công nghệ ánh sáng. Trong cách tiếp cận mới này, thể thao không chỉ để thi đấu mà còn để quảng bá đô thị, kích thích tiêu dùng và xây dựng bản sắc thành phố.

Tại Luxembourg, giải ING Night Marathon Luxembourg là một ví dụ điển hình cho việc biến thể thao đêm thành sản phẩm văn hóa – du lịch. Sự kiện năm nay (2026) dự kiến thu hút khoảng 18.000 vận động viên từ hơn 60 quốc gia. Điều đặc biệt là giải chạy này không đơn thuần là thi đấu mà được tổ chức như một lễ hội đô thị xuyên đêm với hàng chục trạm âm nhạc, hàng trăm nghệ sĩ biểu diễn, không gian ẩm thực, hoạt động cộng đồng, và các trải nghiệm văn hóa.

Người tham gia không chỉ chạy mà còn "sống" cùng thành phố suốt đêm. Đây chính là mô hình mà nhiều đô thị hiện đại đang hướng tới, thể thao trở thành trải nghiệm tổng hợp của du lịch, văn hóa, giải trí và kinh tế.

Vì sao thể thao đêm thu hút được nhiều người?

Sự phát triển của thể thao đêm không phải là trào lưu ngẫu nhiên. Trong các đô thị lớn, phần lớn thời gian ban ngày, người ta dành cho công việc, học tập, di chuyển và áp lực kinh tế. Giờ tối mới là khoảng thời gian nhiều người thực sự có thể "sống cho bản thân".

Ngoài ra, yếu tố khí hậu cũng rất quan trọng. Ở các thành phố nhiệt đới như TP.HCM hay Bangkok, nhiệt độ ban ngày cao khiến việc vận động ngoài trời khá khó chịu. Ban đêm mát hơn, dễ chịu hơn và ít ô nhiễm nhiệt hơn. Về mặt sinh học, nhiều nghiên cứu cũng cho thấy hiệu suất vận động của cơ thể con người thường đạt trạng thái tốt hơn vào cuối chiều và đầu tối – thời điểm nhiệt độ cơ thể cao hơn, cơ bắp linh hoạt hơn và phản xạ thần kinh nhanh hơn. Điều này lý giải vì sao nhiều người cảm thấy cơ thể vận động trơn tru, cảm giác sức mạnh và phản xạ tốt hơn khi tập luyện buổi tối.

TS. Lý Đại Nghĩa, Chủ tịch Chi hội Y học giấc ngủ Thể thao Việt Nam cho biết: "Tập luyện buổi tối có thể làm tăng nhiệt độ cơ thể và trì hoãn "melatonin" (hóc-môn điều hòa giấc ngủ) nhưng không ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ nếu kết thúc ít nhất 30-120 phút trước giờ ngủ.

Tuy vậy, tập quá muộn với cường độ quá cao có thể khiến "cortisol" (hóc-môn tỉnh táo) và nhịp tim tăng, gây khó ngủ. Người tập thể thao đêm nên chọn thời gian phù hợp, tăng cường giãn cơ và phục hồi sau buổi tập để tránh ảnh hưởng đồng hồ sinh học".

TP.HCM và tiềm năng của "thành phố không ngủ"

Tại TP.HCM xu hướng thể thao đêm đang phát triển rất nhanh. Với dân số trẻ, nhịp sống năng động, khí hậu phù hợp và văn hóa vận động ngày càng phát triển, thành phố mang tên Bác có rất nhiều điều kiện để trở thành một trung tâm thể thao đêm của khu vực Đông Nam Á.

Những năm gần đây, hình ảnh hàng nghìn người chạy bộ vào ban đêm trên các tuyến đường trung tâm thành phố đã trở nên quen thuộc. Các giải chạy như VnExpress Marathon TP.HCM Midnight, HCM City Night Run, các cộng đồng chạy bộ đêm, đạp xe đêm, pickleball đêm… đang tạo nên một diện mạo rất mới cho đời sống đô thị.

Cụ thể, giải VnExpress Marathon TP.HCM Midnight 2026 đã thu hút hơn 13.000 vận động viên tham gia. Đường chạy đi qua nhiều biểu tượng của thành phố như: Dinh Độc Lập, Bitexco, cầu Ba Son, cầu Thủ Thiêm, Thảo Cầm Viên... Dưới ánh đèn đêm, thành phố hiện lên với một diện mạo rất khác, hiện đại hơn, lung linh hơn và đầy năng lượng. Không chỉ là một cuộc thi thể thao, sự kiện còn tạo ra hệ sinh thái tiêu dùng ban đêm gồm lưu trú, ẩm thực, giao thông, bán lẻ thể thao, truyền thông và hoạt động trải nghiệm cộng đồng. Tương tự, HCM City Night Run Eximbank cũng gây ấn tượng mạnh khi kết hợp thể thao, âm nhạc, ẩm thực đường phố, trải nghiệm văn hóa.

Thể thao tại TP.HCM đang dần chuyển từ "thi đấu đơn thuần" sang mô hình "lễ hội thể thao đô thị". Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM Nguyễn Nam Nhân nhận định đây là các sự kiện thể thao tiêu biểu của thành phố và là trải nghiệm đáng nhớ cho vận động viên lẫn du khách. Hình ảnh hàng chục nghìn người chạy dưới ánh đèn qua các biểu tượng đô thị đã lan tỏa mạnh trên mạng xã hội, quảng bá hình ảnh một Sài Gòn năng động.

Dù nhiều tiềm năng, TP.HCM vẫn còn không ít thách thức nếu muốn phát triển mạnh mô hình này. Đó là hạ tầng chiếu sáng, giao thông ban đêm, an ninh, y tế cứu hộ, tiếng ồn, bảo vệ môi trường sau sự kiện. Ngoài ra, hoạt động thể thao đêm hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào chạy bộ. Thành phố cần mở rộng thêm các loại hình như thể thao bãi biễn, đạp xe, sân tập trên cao ốc, yoga đêm, võ thuật biểu diễn, e-sports, pickleball đêm. Việc kết hợp thể thao với, công nghệ ánh sáng, âm nhạc, không gian văn hóa, AI quản lý đô thị… sẽ tạo ra sức hút lớn hơn cho du lịch và kinh tế đêm.