Thẩm tra dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa: Cơ bản tán thành với 6 nhóm chính sách

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, sáng 24/10, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh khẳng định Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành luật. Tuy nhiên, do đây là dự án luật mới mang nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành luật. Hồ sơ dự án luật được chuẩn bị đầy đủ, bảo đảm trình tự, thủ tục theo quy định. Dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với Hiến pháp, cơ bản bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan. Dự án luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn. Ủy ban ghi nhận, đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo đã chủ động xây dựng báo cáo đánh giá tác động chính sách.

Tuy nhiên, theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đây là dự án luật mới, xác lập nhiều nội dung, cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có các quy định về ưu đãi, hỗ trợ tài chính, đầu tư, tác động trực tiếp đến ngân sách nhà nước, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trên nhiều lĩnh vực, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Luật chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, không quy định lại những chính sách đã được các luật chuyên ngành khác quy định; đánh giá cụ thể hơn tác động, tính khả thi của các quy định, các chính sách mới, các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước.

Đồng thời tiếp tục rà soát các quy định về phân quyền, phân cấp: Những nội dung liên quan tới phạm vi cả nước, có yếu tố quốc tế cần giao Chính phủ và các Bộ quy định; chỉ phân quyền, phân cấp cho địa phương các nội dung phù hợp, khả thi; Bên cạnh đó, nghiên cứu bổ sung quy định về bình đẳng giới, chính sách dân tộc theo từng nội dung chính sách, trong đó có các quy định nhằm bảo vệ lao động nữ, trẻ em.

Về một số nội dung lớn của dự thảo Luật, ông Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, Ủy ban cơ bản nhất trí bố cục dự thảo luật, đề nghị rà soát, nghiên cứu quy định đầy đủ các nội dung gắn với chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa từ sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng đến tái đầu tư; đồng thời cơ bản tán thành với 6 nhóm chính sách của dự thảo luật.

Đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các chính sách ưu tiên đầu tư phát triển ngành công nghiệp văn hóa mà Việt Nam có thế mạnh, bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, lấy chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp làm trung tâm, ông Nguyễn Đắc Vinh cho  biết, Ủy ban lưu ý các vấn đề sau:

Thứ nhất, về phát triển hệ sinh thái, thử nghiệm có kiểm soát trong các ngành công nghiệp văn hóa (từ Điều 8 đến Điều 10): Đề nghị rà soát quy định thống nhất về chủ thể sáng tạo, bảo đảm tính mở, bao quát cộng đồng dân cư, hộ gia đình, làng nghề; không quy định nội dung ưu tiên đối với mô hình du lịch kết hợp chữa bệnh do không thuộc các ngành công nghiệp văn hóa. Chỉ quy định các nội dung đặc thù về thử nghiệm có kiểm soát trong các ngành công nghiệp văn hóa để tránh trùng lặp với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, về hỗ trợ sáng tạo, xác lập, xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa (Điều 11 và Điều 12): Ủy ban tán thành quy định dẫn chiếu pháp luật về doanh nghiệp, tín dụng, giao dịch bảo đảm đối với việc góp vốn bằng tài sản bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ tại Điều 11. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát quy định về phương án tiếp tục khai thác quyền sở hữu trí tuệ thông qua chuyển nhượng, chuyển quyền sử dụng hoặc hình thức khai thác hợp pháp khác để thống nhất với Luật Phục hồi, phá sản.

Thứ ba, về nhân lực công nghiệp văn hóa (từ Điều 13 đến Điều 15): Ủy ban cơ bản tán thành với quy định của dự thảo luật. Tuy nhiên, việc quy định công nhận Nghệ sĩ ưu tú, Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú tại Khoản 1 Điều 14 áp dụng với trình độ đào tạo là chưa hợp lý, vì đây là danh hiệu vinh dự nhà nước, khác với trình độ đào tạo theo pháp luật về giáo dục. Ủy ban cơ bản tán thành quy định về giảng viên đồng cơ hữu, tuy nhiên đề nghị chỉ áp dụng đối với trường hợp là Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú, Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú, đội ngũ chuyên gia được đào tạo chuyên sâu hoặc có thành tích nổi trội ở các ngành công nghiệp văn hóa, đồng thời có cơ chế kiểm soát để tránh lạm dụng chính sách.

Thứ tư, về hạ tầng công nghiệp văn hóa (từ Điều 16 đến Điều 22): Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về thành lập, điều chỉnh cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa để thống nhất với Luật Đất đai và Luật Quy hoạch; rà soát, cân nhắc kỹ lưỡng các quy định về thẩm quyền cho phép chấp thuận nhà đầu tư thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu đối với dự án có vai trò hình thành hoặc dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa; rà soát các quy định về sử dụng tài sản công dôi dư, hình thức đối tác công tư, sử dụng không gian công cộng để bảo đảm thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Đồng thời, nghiên cứu bổ sung quy định về chủ quyền văn hóa trên không gian mạng, về cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý văn hóa và cơ quan quản lý an ninh mạng, an ninh thông tin trong kiểm soát nền tảng xuyên biên giới, bảo vệ kho dữ liệu văn hóa số quốc gia tại Điều 22.

Thứ năm, về thị trường công nghiệp văn hóa: Ủy ban cơ bản thống nhất với dự thảo luật; đề nghị tiếp tục rà soát, sử dụng thống nhất các khái niệm, thuật ngữ về tác phẩm, sản phẩm lõi, sản phẩm trọng điểm, sản phẩm có bản sắc văn hóa Việt Nam, tiêu chí của sản phẩm công nghiệp văn hóa có bản sắc văn hóa Việt Nam.

Thứ sáu, về tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư: Ủy ban đề nghị làm rõ phạm vi, điều kiện bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng tại Khoản 3 Điều 29; bổ sung điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh, cơ chế hậu kiểm, thu hồi ưu đãi khi nhà đầu tư nước ngoài không thực hiện cam kết tại Điều 33. Đề nghị tiếp tục rà soát các quy định ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, hoàn thuế giá trị gia tăng, xác định nguyên tắc và khung trần mức hoàn thuế tại các Điều 35, 36, 37, bảo đảm đồng bộ với các luật về thuế đang trình Quốc hội xem xét.

Theo ông Nguyễn Đắc Vinh, ngoài ra, Ủy ban đã có ý kiến đối với 8 vấn đề cụ thể tại Báo cáo thẩm tra số 1218 ngày 12 tháng 10 năm 2026.