Phát triển kinh tế nông nghiệp Việt Nam, không chỉ là nâng cao năng suất hay đa dạng hóa cây trồng, mà là tư duy dám làm lớn – đưa nông nghiệp sang quỹ đạo công nghiệp hóa, tích hợp và bền vững. Hình mẫu tiêu biểu cho tinh thần đó là Thaco Agri với hai Khu liên hợp (KLH) Snuol và Koun Mom tại Campuchia, một dự án cho thấy doanh nhân Việt hoàn toàn có thể kiến tạo những hệ sinh thái nông nghiệp quy mô rất lớn, bài bản và mang chuẩn mực quốc tế.
Những ai từng được ghé thăm KLH Snuol (tỉnh Kratie) đều kinh ngạc khi đi qua những cánh đồng chuối thẳng tắp mà chiếc xe chạy miệt mài cũng chưa hết. Hai bên là những rặng chuối xanh rì, các buồng chuối đang được công nhân đưa lên ròng rọc chạy về nhà máy.
Âm thanh bánh ròng rọc đều đặn hòa cùng tiếng gió xào xạc tán lá, mùi đất ẩm và hương chuối chín tạo nên bức tranh lao động sôi động, vừa kỷ luật vừa tràn sức sống. Lên trên thượng nguồn là những hồ nhân tạo rộng hàng chục ha, được các kênh dẫn nước đưa về phục vụ tưới tiêu.
Ở KLH Snuol, Thaco Agri đầu tư 495 triệu USD trên diện tích 10.708 ha, chuyên canh chuối, sầu riêng và kết hợp chăn nuôi bò – một cấu trúc sản xuất theo triết lý tuần hoàn, nơi chất thải chăn nuôi trở thành phân hữu cơ cho cây trồng, còn phụ phẩm cây trồng quay lại làm thức ăn chăn nuôi. Diện tích chuối năm 2025 đạt 2.700 ha và kế hoạch đến năm 2027 sẽ mở rộng lên 5.600 ha, đàn bò tại Snuol năm 2025 đạt 32.892 con và kế hoạch đến năm 2027 sẽ tăng lên 79.892 con. Nhân sự làm việc hiện tại là 10.152 người và dự kiến đến năm 2027 sẽ đạt 16.967 người. Những con số kế hoạch chi tiết đến từng con bò và từng con người cho thấy quy trình làm việc cực kỳ tỉ mỉ, đồng thời phản ánh tính khoa học và công nghiệp trong tổ chức sản xuất nông nghiệp của Thaco Agri.
Song song đó, KLH Koun Mom – năm 2025 diện tích chuối đạt 1.600 ha, kế hoạch đến năm 2027 mở rộng lên 8.200 ha; tổng đàn bò hiện nay là 44.693 con và dự kiến đến năm 2027 sẽ tăng lên 153.563 con.
Hai Khu liên hợp này hứa hẹn tạo thành cặp "cánh đồng mẫu lớn" liên hoàn ở Đông Bắc Campuchia. Trên tổng thể, Thaco Agri theo đuổi chiến lược nông nghiệp tích hợp/tuần hoàn, hữu cơ, trên nền tảng công nghiệp – số hóa, triển khai đồng bộ từ vùng trồng chuối, dứa, sầu riêng, xoài… đến chăn nuôi bò, heo, thủy sản, nhà máy cơ khí – vật tư nông nghiệp, kho lạnh, chế biến, logistics và kho ngoại quan.
Để có những hồ chứa nước rộng hàng chục ha phục vụ tưới tiêu, Thaco Agri đã phải xây đập, đào núi và cải tạo địa hình, tạo nên một hệ thống thủy lợi nhân tạo quy mô lớn, vừa mang lại khả năng chủ động nguồn nước, giảm khai thác nước ngầm quá mức và hạn chế rủi ro hạn hán, vừa đặt ra yêu cầu quản lý sinh thái nghiêm ngặt. Đây là cách tiếp cận cân bằng giữa hiệu quả thủy lợi và bền vững môi trường trong mô hình tích hợp – tuần hoàn.
Điểm then chốt tạo nên đột phá là cách Thaco Agri thiết kế chuỗi giá trị khép kín để giảm tối đa lãng phí và hạ giá thành. Ở Snuol, mô hình nuôi bò sinh sản và nuôi bò thịt vận hành như một "nhà máy dinh dưỡng", nơi phân bò được chuyển hóa thành phân hữu cơ cho trang trại chuối; lá chuối, phụ phẩm trồng trọt quay lại làm thức ăn cho đàn bò.
Mô hình tích hợp – tuần hoàn được mở rộng sang lĩnh vực công nghệ, các xí nghiệp chế biến và kho lạnh đặt ngay trong KLH rút ngắn quãng đường từ nông trại tới thị trường, giảm hao hụt sau thu hoạch và nâng chuẩn chất lượng xuất khẩu.
Không chỉ ở khía cạnh công nghệ, đột phá còn nằm ở quản trị nhân lực và phúc lợi. Mô hình liên hợp đòi hỏi đội ngũ hàng chục nghìn lao động được tổ chức theo chuẩn công nghiệp, với nhà ở, y tế, tiện ích sinh hoạt ngay trong khu vực sản xuất. Thaco Agri đã đầu tư xây dựng hơn một nghìn căn hộ cho công nhân tại các KLH Snuol, Koun Mom, Ia Puch và HAGL Agrico (Lào), cùng hệ thống nước sạch, RO uống trực tiếp, tạo môi trường sống ổn định để lực lượng lao động gắn bó lâu dài.
Từ trồng trọt quy mô lớn đến chăn nuôi bò, nuôi cá, cá sấu và cả chim yến, mọi phụ phẩm đều được tái sử dụng để tạo giá trị mới. Hệ thống thủy lợi nhân tạo với hồ chứa và sông nội bộ đảm bảo nguồn nước ổn định, đồng thời phục vụ nuôi thủy sản. Nhà yến được thiết kế thông minh, tích hợp cột thu lôi chống sét và bể chứa nước điều hòa, vừa bảo vệ hạ tầng vừa hỗ trợ tưới tiêu. Việc tận dụng nhau bò và xử lý bò chết làm thức ăn cho cá sấu, hay để chim yến ăn côn trùng từ trại phân, cho thấy triết lý "không để gì trở thành rác thải – mọi thứ đều là tài nguyên". Đây không chỉ là mô hình sản xuất, mà là một hệ sinh thái nông nghiệp công nghiệp hóa, bền vững, và sáng tạo, mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Khi tinh thần dám làm lớn gặp công nghệ và quản trị hiện đại, nông nghiệp không còn là "ngành thời tiết" mà trở thành ngành công nghiệp giá trị cao. Những gì đang diễn ra tại Snuol và Koun Mom là minh chứng sống động khẳng định nông nghiệp Việt có thể tái định nghĩa chính mình nếu đủ khát vọng và kiên trì theo đuổi những mô hình quốc tế hóa, bền vững và sáng tạo.
