“Tết chiến sĩ Điện Biên - Xuân 1954”: Khi ký ức lịch sử sống dậy giữa mùa Xuân hôm nay

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên), không gian "Tết chiến sĩ Điện Biên - Xuân 1954" được tái hiện sống động, đưa người dân, du khách trở về thời khắc lịch sử cách đây hơn bảy thập kỷ, khi quân và dân ta đón Tết giữa núi rừng Tây Bắc trong điều kiện vô cùng gian khổ nhưng tràn đầy niềm tin tất thắng.

Giữa không khí rộn ràng của mùa Xuân mới, những hiện vật gắn liền với Chiến dịch Điện Biên Phủ được bố trí giản dị mà chân thực. Những chiếc xe đạp thồ, hòm đạn, gùi, bi đông… đặt bên cạnh bánh chưng, bánh gù, hoa đào, cây chuối và lương thực từ hậu phương chi viện đã gợi lại bức tranh sinh động về Tết đặc biệt của Xuân Giáp Ngọ 1954. Đó là cái Tết không có sự đủ đầy về vật chất nhưng chứa đầy tinh thần cách mạng, ý chí quyết tâm và niềm tin sắt son vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn quyết định.

Xuân năm ấy, giữa mưa phùn rét buốt của núi rừng Tây Bắc, bộ đội ta đón Tết không phải để nghỉ ngơi mà để củng cố ý chí, siết chặt đội ngũ, sẵn sàng bước vào chiến dịch lịch sử. Trong thời khắc thiêng liêng ấy, thư chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tới toàn thể chiến sĩ mặt trận Điện Biên Phủ đã trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn, tiếp thêm sức mạnh và niềm tin cho quân và dân ta, góp phần hun đúc ý chí "quyết chiến, quyết thắng" trên toàn mặt trận.

Một trong những điểm nhấn của chương trình là hoạt động trải nghiệm gói bánh chưng, bánh gù, những món ăn truyền thống gắn liền với Tết của chiến sĩ Điện Biên năm 1954. Những chiếc bánh được gói bằng lá rừng, luộc trên bếp Hoàng Cầm, sáng kiến độc đáo của bộ đội ta trong kháng chiến không chỉ là món ăn ngày Tết mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, nghĩa tình đồng đội và sự sáng tạo vượt khó của Quân đội nhân dân Việt Nam. Hơn bảy thập kỷ trôi qua, hình ảnh ấy hôm nay được các chiến sĩ Điện Biên năm xưa cùng những người lính trẻ và đồng bào dân tộc Thái trân trọng tái hiện như một nhịp cầu nối liền ký ức lịch sử với hiện tại.

Đối với những người lính từng trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, trở lại không gian "Tết chiến sĩ Điện Biên - Xuân 1954" là hành trình trở về với những ký ức không thể nào quên. Ông Phạm Đức Cư, cựu chiến sĩ Điện Biên, xúc động chia sẻ rằng, khi được tham gia tái hiện không gian lịch sử, ông như sống lại những ngày Tết giữa chiến dịch năm xưa. Theo ông, Tết Xuân 1954 tuy thiếu thốn đủ bề nhưng tinh thần của bộ đội luôn vững vàng, lạc quan, bởi ai cũng tin rằng thắng lợi đang đến rất gần. Những chiếc bánh chưng gói vội trong lán trại, những nồi bánh nấu bằng bếp Hoàng Cầm ngày ấy không chỉ để ăn Tết mà còn là cách để động viên nhau vượt qua gian khó, giữ vững niềm tin vào ngày toàn thắng.

Sự khác biệt giữa Tết hôm nay đủ đầy, ấm áp và Tết năm xưa gian khổ càng khiến những người lính già thêm xúc động khi chứng kiến ký ức chiến tranh được thế hệ sau trân trọng gìn giữ. Theo ông Cư, điều khiến ông cảm động nhất là tinh thần tri ân và sự quan tâm của lớp trẻ hôm nay đối với lịch sử và những người đã trực tiếp làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Không chỉ là ký ức của những người lính năm xưa, không gian "Tết chiến sĩ Điện Biên - Xuân 1954" còn là nơi những người lính trẻ hôm nay được trực tiếp "chạm" vào lịch sử. Trong trang phục chiến sĩ năm 1954, cùng gói bánh, nhóm bếp Hoàng Cầm bên các cựu chiến binh, nhiều chiến sĩ trẻ cảm nhận rõ hơn sự thiêng liêng của truyền thống mà mình đang tiếp nối.

Chiến sĩ Giàng A Lu, Trung đoàn 82, Quân khu 2 cho biết, việc được hóa thân thành chiến sĩ Điện Biên năm xưa và cùng tham gia các hoạt động trải nghiệm để lại trong anh những cảm xúc sâu sắc. Qua từng câu chuyện, kỷ niệm được các cựu chiến binh chia sẻ, lịch sử không còn là những trang sách khô cứng mà trở thành ký ức sống động, giúp anh và đồng đội hiểu rõ hơn trách nhiệm của người lính hôm nay trong việc rèn luyện, cống hiến và giữ gìn truyền thống anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Chương trình cũng để lại ấn tượng sâu sắc đối với đông đảo người dân và du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ, những người sinh ra và lớn lên trong hòa bình. Em Ngô Tường Minh, phường Điện Biên Phủ cho rằng, việc được trực tiếp tham quan, trải nghiệm không gian Tết chiến sĩ giúp em hiểu rõ hơn cuộc sống, sinh hoạt và tinh thần chiến đấu của bộ đội ta trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Theo Minh, những hình ảnh, câu chuyện được tái hiện giúp thế hệ trẻ cảm nhận sâu sắc hơn sự gian khổ, hy sinh của cha ông để có được cuộc sống yên bình hôm nay, từ đó, thêm trân trọng lịch sử và ý thức hơn về trách nhiệm của bản thân.

Bên cạnh hoạt động trải nghiệm, chương trình còn tổ chức trưng bày lương thực, thực phẩm của hậu phương kháng chiến, tái hiện hình ảnh hậu phương tuy giản dị, thiếu thốn nhưng giàu tinh thần trách nhiệm với tiền tuyến, thấm đượm khẩu hiệu "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng". Đặc biệt, hoạt động tri ân, thăm hỏi và tặng quà các cựu chiến binh Điện Biên, những người đã trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Theo bà Vũ Thị Tuyết Nga, Giám đốc Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, việc tổ chức chương trình "Tết chiến sĩ Điện Biên - Xuân 1954" không chỉ nhằm trưng bày hiện vật hay kể lại lịch sử mà hướng tới tái hiện lịch sử một cách sinh động và chân thực nhất thông qua các hoạt động trải nghiệm. Bảo tàng mong muốn người dân và du khách không chỉ "xem" lịch sử mà còn "cảm" được lịch sử, hiểu rõ hơn những gian khổ, ý chí và tinh thần chiến đấu kiên cường của quân và dân ta trong mùa Xuân lịch sử năm 1954. Qua đó, chương trình góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và thu hút sự quan tâm của nhân dân, du khách đối với Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ cũng như tỉnh Điện Biên.

"Tết chiến sĩ Điện Biên - Xuân 1954" không chỉ là sự tái hiện Tết lịch sử mà còn là nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại để từ ký ức gian khổ của cha ông, mỗi người hôm nay thêm trân trọng giá trị của độc lập, tự do và hòa bình đã được đánh đổi bằng biết bao hy sinh, xương máu của các thế hệ đi trước.