Tăng cường các giải pháp tiết kiệm điện trong cao điểm nắng nóng

Nắng nóng gay gắt kéo dài tại nhiều địa phương khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên hệ thống điện quốc gia. Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện không còn là khuyến nghị mang tính vận động mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm giảm nguy cơ quá tải, bảo đảm sinh hoạt, sản xuất và góp phần bảo vệ sức khỏe người dân trước những diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan.

Nắng nóng kéo dài, áp lực lớn lên hệ thống điện và đời sống người dân

Những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6, nhiều khu vực trên cả nước bước vào đợt nắng nóng diện rộng với nền nhiệt liên tục duy trì ở mức cao. Tại nhiều tỉnh, thành phố miền Bắc và miền Trung, nhiệt độ ngoài trời vào buổi trưa có thời điểm vượt ngưỡng 39-40 độ C, cảm giác thực tế còn cao hơn do hiệu ứng bê tông hóa tại đô thị.

Thời tiết oi bức khiến nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện, tủ lạnh tăng mạnh. Tại nhiều gia đình, điều hòa hoạt động gần như liên tục cả ngày lẫn đêm để chống nóng. Các trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng, cơ sở dịch vụ cũng gia tăng công suất vận hành hệ thống làm mát để phục vụ nhu cầu của người dân.

Theo các chuyên gia ngành điện, mỗi khi xuất hiện các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, sản lượng điện tiêu thụ sinh hoạt thường tăng rất mạnh, có thời điểm tăng từ 20-50% so với ngày bình thường. Đặc biệt, vào các khung giờ cao điểm từ 11 giờ-15 giờ và 20 giờ-23 giờ, nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến khiến nguy cơ quá tải cục bộ tại nhiều khu vực gia tăng.

Áp lực không chỉ đặt lên hệ thống điện quốc gia mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Việc sử dụng điện tăng cao khiến chi phí sinh hoạt của nhiều hộ gia đình tăng mạnh trong mùa hè. Không ít người lo ngại hóa đơn tiền điện tăng đột biến khi điều hòa phải hoạt động liên tục trong điều kiện thời tiết cực đoan.

Đáng chú ý, nắng nóng kéo dài còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền và lao động ngoài trời là những nhóm dễ bị tổn thương nhất. Nhiều trường hợp phải nhập viện do kiệt sức, say nắng, sốc nhiệt hoặc các bệnh về hô hấp, tim mạch liên quan đến thời tiết nắng nóng.

Trong khi đó, việc sử dụng điều hòa ở mức nhiệt quá thấp trong thời gian dài cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe. Chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa môi trường bên ngoài và trong phòng dễ dẫn đến tình trạng sốc nhiệt, đặc biệt ở người già và trẻ em. Ngoài ra, hệ thống điện hoạt động quá tải trong thời gian dài còn làm gia tăng nguy cơ chập cháy, mất an toàn điện tại khu dân cư.

Những áp lực từ thời tiết cực đoan cho thấy tiết kiệm điện không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan trực tiếp tới an ninh năng lượng, an toàn hệ thống điện và chất lượng cuộc sống của người dân trong mùa nắng nóng.

Tiết kiệm điện từ thay đổi thói quen sử dụng năng lượng

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện tăng cao, các chuyên gia cho rằng giải pháp hiệu quả và bền vững nhất vẫn là sử dụng điện tiết kiệm, hợp lý và khoa học hơn trong từng hộ gia đình, cơ quan, doanh nghiệp.

Một trong những thiết bị tiêu thụ điện năng lớn nhất hiện nay là điều hòa nhiệt độ. Nhiều người có thói quen cài đặt điều hòa ở mức quá thấp để làm mát nhanh, song điều này không chỉ gây tiêu hao điện năng lớn mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe. Các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì nhiệt độ điều hòa ở mức từ 26-28 độ C kết hợp sử dụng quạt điện để tăng hiệu quả làm mát và lưu thông không khí.

Theo tính toán của ngành điện, chỉ cần tăng nhiệt độ điều hòa thêm 1 độ C cũng có thể giúp tiết kiệm khoảng 2-3% điện năng tiêu thụ. Đây là thay đổi nhỏ nhưng nếu được thực hiện đồng loạt sẽ tạo ra hiệu quả rất lớn đối với toàn hệ thống điện.

Bên cạnh đó, người dân được khuyến cáo hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong giờ cao điểm. Các thiết bị như máy giặt, bình nóng lạnh, bếp điện hoặc bàn là nên ưu tiên sử dụng vào khung giờ thấp điểm để giảm áp lực lên lưới điện.

Việc tận dụng ánh sáng và thông gió tự nhiên cũng là giải pháp tiết kiệm điện hiệu quả trong mùa hè. Vào sáng sớm hoặc chiều tối, các gia đình có thể mở cửa để lưu thông không khí thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào điều hòa. Sử dụng rèm chống nắng, trồng thêm cây xanh quanh nhà hoặc trên ban công cũng giúp giảm nhiệt độ trong không gian sống.

Nhiều hộ gia đình hiện nay cũng chủ động thay thế các thiết bị điện cũ bằng sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Các loại đèn LED, điều hòa inverter hay tủ lạnh công nghệ mới dù có chi phí đầu tư ban đầu cao hơn nhưng lại giúp giảm đáng kể điện năng tiêu thụ trong quá trình sử dụng lâu dài.

Ngoài ra, việc vệ sinh điều hòa định kỳ, kiểm tra hệ thống dây dẫn điện, ổ cắm và các thiết bị điện trong gia đình cũng rất quan trọng. Thiết bị hoạt động ổn định không chỉ giúp tiết kiệm điện mà còn hạn chế nguy cơ chập cháy trong mùa cao điểm nắng nóng.

Tiết kiệm điện không đồng nghĩa với cắt giảm nhu cầu thiết yếu mà là sử dụng năng lượng đúng lúc, đúng nhu cầu và tránh lãng phí. Thực tế cho thấy, chỉ với những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày như tắt thiết bị khi không sử dụng, rút nguồn các thiết bị điện chờ hay hạn chế mở cửa phòng điều hòa liên tục, mỗi gia đình đã có thể giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ mỗi tháng.

Chung tay bảo đảm an ninh năng lượng

Không chỉ các hộ gia đình, các cơ quan, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất cũng cần triển khai mạnh mẽ các giải pháp nhằm giảm tiêu thụ điện trong mùa nắng nóng.

Tại nhiều công sở, việc điều chỉnh nhiệt độ điều hòa phù hợp, tắt bớt thiết bị chiếu sáng không cần thiết, sử dụng ánh sáng tự nhiên hoặc bố trí thời gian vận hành thiết bị hợp lý vừa giúp cắt giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp vừa góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất để tránh tiêu thụ điện quá lớn vào giờ cao điểm. Các trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn cũng được khuyến khích sử dụng hệ thống chiếu sáng tiết kiệm điện, kiểm soát nhiệt độ điều hòa ở mức hợp lý và tăng cường các giải pháp quản lý năng lượng thông minh nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia trong những tháng cao điểm mùa hè.

Trong những năm gần đây, xu hướng sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời mái nhà cũng ngày càng được nhiều hộ dân và doanh nghiệp quan tâm. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng góp phần đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào nguồn điện truyền thống và hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh, bền vững.

Các chuyên gia nhận định, biến đổi khí hậu đang khiến thời tiết ngày càng cực đoan hơn, các đợt nắng nóng có xu hướng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn trước. Điều này đồng nghĩa với việc áp lực lên ngành điện sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ từ quản lý, đầu tư hạ tầng cho tới thay đổi hành vi sử dụng năng lượng trong cộng đồng.

Yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cũng đã được đặt ra trong Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Một trong năm quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết nhấn mạnh việc “khuyến khích đầu tư và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, giảm phát thải, bảo vệ môi trường”, đồng thời coi đây “vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm của toàn xã hội”. Nghị quyết cũng “khuyến khích đầu tư, sử dụng công nghệ và trang thiết bị tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường” nhằm thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu điện liên tục tăng cao do nắng nóng cực đoan và tác động của biến đổi khí hậu, tiết kiệm điện cần được nhìn nhận không chỉ là giải pháp tình thế trong mùa hè mà còn là yêu cầu lâu dài nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Điều này đòi hỏi sự chung tay của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và mỗi người dân trong việc hình thành thói quen sử dụng điện hợp lý, hiệu quả và bền vững hơn.

Tiết kiệm điện hôm nay không chỉ giúp giảm chi phí sinh hoạt trước mắt mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và tạo nền tảng cho phát triển xanh trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.