Nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ở cơ sở và giảm áp lực ngân sách, tỉnh Hà Tĩnh đang triển khai phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại hệ thống thôn, tổ dân phố trên phạm vi toàn tỉnh.
Với việc giảm hơn 1.000 đầu mối, đây được coi là cuộc cải cách hành chính ở cấp cơ sở sâu rộng nhất từ trước đến nay, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận cao từ phía nhân dân.
Sắp xếp 1.823 thôn, tổ dân phố, hình thành 749 đơn vị mới
Hiện Hà Tĩnh có 1.901 thôn, tổ dân phố, gồm 1.605 thôn và 296 tổ dân phố. Qua rà soát theo các tiêu chuẩn hiện hành, có tới 1.737 đơn vị chưa bảo đảm quy mô về diện tích và số hộ dân, chiếm 91,37% tổng số thôn, tổ dân phố toàn tỉnh. Việc tồn tại nhiều thôn, tổ dân phố quy mô nhỏ đã và đang đặt ra không ít khó khăn cho công tác quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển ở cơ sở.
Một góc phường Thành Sen - đô thị trung tâm của tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: Hữu Quyết/TTXVN
Trên cơ sở đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phan Thiên Định đã ký ban hành Quyết định số 1508/QĐ-UBND về "Phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh". Thường trực Tỉnh ủy Hà Tĩnh xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, hướng tới xây dựng các cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển đổi số, quản lý địa bàn và phát triển kinh tế - xã hội.
Để cụ thể hóa chủ trương của tỉnh, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng phương án thực hiện phù hợp với điều kiện thực tiễn. Tại phường Thành Sen - trung tâm kinh tế, văn hóa và hành chính của tỉnh, công tác sắp xếp đang được triển khai khẩn trương. Theo phương án dự kiến, địa phương sẽ sắp xếp 80 tổ dân phố hiện có để hình thành 36 tổ dân phố mới và phấn đấu hoàn thành trước ngày 25/6.
Ông Hồ Quốc Tuấn, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Thành Sen cho biết, việc sáp nhập được thực hiện theo nguyên tắc ghép từ 2 đến 4 tổ dân phố liền kề, bảo đảm quy mô từ 450 hộ dân trở lên. Điểm đáng chú ý là địa phương dự kiến đánh số thứ tự các tổ dân phố từ 1 đến 36, lấy khu vực vòng xuyến giao giữa đường Phan Đình Phùng và Quốc lộ 1A làm trung tâm, từ đó đánh số theo hướng từ trong ra ngoài. Cách làm này giúp thuận lợi cho công tác quản lý, nhận diện địa chỉ hành chính; đồng thời hạn chế tối đa những tác động đến đời sống người dân.
Tương tự, tại xã Cẩm Xuyên - địa phương có hơn 34.000 dân sinh sống tại 33 thôn, yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý hành chính cũng được đặt ra. Theo phương án dự kiến, xã sẽ giảm từ 33 thôn xuống còn 14 thôn, tương đương giảm 57,6% số thôn hiện có. Ông Phan Trọng Bình, Chủ tịch UBND xã Cẩm Xuyên cho biết, tại các diễn đàn lấy ý kiến từ cấp xã đến thôn, cán bộ và nhân dân đều bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ cao. Việc sắp xếp không đơn thuần là giảm đầu mối hành chính mà còn là cơ hội để tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao hiệu quả hoạt động của các thiết chế văn hóa, mở rộng không gian liên kết sản xuất và phát huy sức mạnh tự quản của cộng đồng.
Theo phương án tổng thể của UBND tỉnh Hà Tĩnh, tỉnh sẽ thực hiện sắp xếp, tổ chức lại 1.823 thôn, tổ dân phố để thành lập 749 thôn, tổ dân phố mới; giữ nguyên trạng 78 thôn, tổ dân phố đặc thù hoặc đã đủ tiêu chuẩn. Sau khi hoàn thành toàn bộ lộ trình, toàn tỉnh Hà Tĩnh sẽ chỉ còn lại 827 thôn, tổ dân phố (gồm 697 thôn và 130 tổ dân phố), giảm 1.074 đơn vị (tương đương giảm 56,50%).
Ảnh: Hữu Quyết/TTXVN
Giải quyết nhân sự dôi dư và sử dụng hiệu quả tài sản công
Việc cắt giảm hơn một nửa số lượng thôn, tổ dân phố đồng nghĩa với bài toán dôi dư nhân sự diện rộng. Thống kê dự kiến sau sắp xếp, số người hoạt động không chuyên trách tại các thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh sẽ giảm từ 4.106 người xuống còn 2.394 người, số lượng cán bộ dôi dư là 1.712 người.
Để giải quyết thấu đáo quyền lợi cho đội ngũ này, Thường trực HĐND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Văn bản số 421/HĐND ngày 8/6/2026, áp dụng trình tự thủ tục rút gọn để xây dựng Nghị quyết quy định mức phụ cấp, việc kiêm nhiệm cũng như các chế độ hỗ trợ đối với người hoạt động không chuyên trách và người trực tiếp tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố. Tỉnh chỉ đạo Sở Nội vụ khẩn trương hoàn thiện tham mưu để HĐND tỉnh thông qua, làm cơ sở áp dụng thống nhất, đảm bảo tính liên tục, ổn định của hệ thống tự quản cơ sở. UBND cấp xã có trách nhiệm chi trả đầy đủ, kịp thời các chế độ ngay khi quyết định có hiệu lực.
Song song với nhân sự, công tác quản lý tài sản công, đặc biệt là hệ thống nhà văn hóa, khu thể thao, thiết chế văn hóa cũ cũng được tính toán kỹ lưỡng. UBND tỉnh Hà Tĩnh giao chính quyền cấp xã tiến hành rà soát toàn bộ hiện trạng trước khi sáp nhập. Phương án xử lý tài sản dôi dư phải bám sát tiêu chí tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí. Các cơ sở không còn phù hợp sẽ được điều chuyển phục vụ các mục đích công cộng khác hoặc xử lý nghiêm theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.
Theo kế hoạch đề ra, sau khi phương án tổng thể được phê duyệt, các địa phương sẽ đồng loạt tổ chức lấy ý kiến đại diện hộ gia đình bằng hình thức phát phiếu, trình HĐND cấp xã thông qua đề án trước ngày 30/6/2026. Với sự chuẩn bị bài bản, công khai và minh bạch, Hà Tĩnh đang tự tin hướng tới mục tiêu tinh gọn bộ máy vững chắc, tạo động lực mạnh mẽ để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.
