Trong vòng 35 năm qua, chỉ có 2 tay vợt tuổi teen từng giành Grand Slam là Rafael Nadal và Carlos Alcaraz, trong khi điều này lại khá phổ biến ở thập niên 80. Tại sao vậy?
Moise Kouame vừa gây bất ngờ khi đánh bại cựu vô địch Grand Slam Marin Cilic với tỷ số 7-6 (4), 6-2, 6-1. Cậu cần thắng thêm 6 trận nữa để đăng quang Grand Slam đầu tiên trong sự nghiệp. Khi ấy, Moise sẽ chỉ 17 tuổi, 3 tháng và 1 ngày, trẻ hơn 17 ngày so với Michael Chang, nhà vô địch Grand Slam trẻ nhất lịch sử tại Roland Garros 1989.
Môi trường cạnh tranh khắc nghiệt hơn rất nhiều
Dĩ nhiên, đó gần như chỉ là câu chuyện đùa vui, là giấc mơ đẹp nhất mà người ta có thể hy vọng cho học trò cưng của Richard Gasquet. Nhưng nếu ở thập niên 1980, điều đó có lẽ chẳng quá bất ngờ. Khi ấy, những tay vợt tuổi teen như Mats Wilander (1982-1983), Stefan Edberg (1985), Boris Becker (1985-1986), trước cả Pete Sampras (1990), từng vô tư nâng cao những chiếc cúp Grand Slam lớn nhất.
Một thời đại đã qua, chỉ còn 2 ngoại lệ hiếm hoi là Rafael Nadal tại Roland Garros 2005 và Carlos Alcaraz tại US Open 2022. Vậy điều gì đã thay đổi, khiến những hiện tượng không quá lạ lẫm giờ gần như trở thành chuyện "siêu nhiên"?
Tại Australian Open 2016, Roger Federer từng khuyên các tay vợt trẻ phải kiên nhẫn.
"Ngày nay, để vươn lên đỉnh cao nhanh chóng khó hơn nhiều. Bạn phải làm việc chăm chỉ hơn trước rất nhiều. Có nhiều tay vợt chuyên nghiệp hơn bao giờ hết. Mặt bằng trình độ cao hơn và tài năng thôi là chưa đủ", huyền thoại người Thụy Sĩ nhận định. "Vì vậy, giờ đây bạn không thể kỳ vọng sẽ vô địch Grand Slam ở tuổi 16, 17 hay 18, hoặc thăng tiến thần tốc trên bảng xếp hạng, trừ khi bạn thực sự phi thường".
Nadal và Alcaraz là 2 nhà vô địch Grand Slam trẻ tuổi hiếm hoi trong 35 năm qua
Theo nhận định chung của các cựu huyền thoại thống trị tennis thập niên 1980 và 1990, hệ thống thi đấu ngày ấy ít đồng đều hơn và cũng chưa mang tính toàn cầu hóa mạnh mẽ như hiện tại.
Tuổi thọ sự nghiệp của các tay vợt cũng ngắn hơn nhiều. Ngày nay, những tay vợt hàng đầu có thể duy trì đỉnh cao suốt 15-20 năm. Trong khi đó, ở giải năm nay chỉ có 4 tay vợt dưới 20 tuổi góp mặt ngay từ đầu giải. Đó là Rafael Jodar (19 tuổi, hạng 29 trẻ), Joao Fonseca (19 tuổi, hạng 30 trẻ), Federico Cina (19 tuổi, hạng 238 ATP) và cậu út Moise Kouame (17 tuổi, hạng 318 ATP)
Huyền thoại John McEnroe tóm gọn: "Các tay vợt trẻ ngày nay bước vào một môi trường khắc nghiệt hơn nhiều so với thập niên 1980". Và ông có lý. Khi nhóm tuổi 25-35, độ tuổi đạt đỉnh về thể chất lẫn chuyên môn, hiện diện đông đảo hơn bao giờ hết ở nhóm đầu thế giới, việc một thiếu niên chen chân tới danh hiệu Grand Slam gần như là nhiệm vụ bất khả thi.
Tennis hiện đại đòi hỏi nền tảng thể chất vượt xa trước đây
Chỉ cần xem lại những đoạn highlight trên YouTube của thập niên 1980 cũng đủ thấy yêu cầu thể chất của tennis hiện đại đã vượt xa một trời một vực.
Michael Chang, khi được hỏi năm ngoái tại French Open liệu kỷ lục vô địch Grand Slam trẻ nhất lịch sử của ông có thể bị phá hay không, đã nhận xét: "Các tay vợt hiện đại sử dụng thế hệ vợt tiên tiến hơn rất nhiều, làm gia tăng đáng kể tốc độ trận đấu, độ xoáy cũng như sức mạnh của những cú đánh. Bạn cần một nền tảng thể chất cực tốt để kiểm soát tất cả những yếu tố đó. Mà ở tuổi 17, phần lớn các tay vợt vẫn chưa phát triển hoàn thiện về thể chất. Vì thế, tôi không nói là bất khả thi, nhưng xác suất xảy ra là rất thấp".
Người cùng thời với Chang, Jim Courier, cũng thường nhấn mạnh rằng khác biệt ở đỉnh cao hiện nay đến từ những phẩm chất được tích lũy theo thời gian: "Một phần là bẩm sinh, nhưng phần còn lại được hình thành qua trải nghiệm".
Khi trả lời phỏng vấn tại Laureus World Sports Awards hồi tháng 4, Boris Becker lại nhìn nhận khái niệm "thần đồng" theo hướng khác: "Vô địch Grand Slam ở tuổi 20, 21 hay 22 vẫn là rất trẻ. Nhưng cuối cùng, tennis không quan tâm bạn quá trẻ hay quá già. Bạn hoặc đủ giỏi, hoặc không đủ giỏi. Chỉ vậy thôi.
Nếu vô địch giải đấu năm nay, Moise Kouame sẽ trở thành nhà vô địch Grand Slam nam trẻ nhất trong lịch sử
"Đó cũng là điều khiến tennis đẹp đến thế. Nếu không, Novak Djokovic đã chẳng còn được chơi ở tuổi 38. Và Moise Kouame cũng chẳng thể thi đấu khi mới 17 tuổi. Tennis rất đơn giản: Bước ra sân và người giỏi hơn sẽ thắng".
Thế hệ trẻ trưởng thành muộn hơn
Chỉ cần nghe Thierry Tulasne, người từng lọt Top 100 khi mới 17 tuổi, chia sẻ cũng đủ hiểu thế hệ Gen Z vận hành khác hẳn các thế hệ trước, cả trong cuộc sống lẫn trong quần vợt.
"Tôi có cảm giác rằng ngày trước chúng tôi tập trung vào tennis hơn", ông nói. "Tất nhiên môn thể thao này đã thay đổi: Mọi thứ nhanh hơn, mạnh hơn, giàu tính thể chất hơn. Nhưng chúng tôi chỉ nghĩ về tennis, về tập luyện và chuẩn bị chuyên môn. Mọi thứ khác, kể cả các vấn đề tài chính hay hợp đồng đều do người đại diện lo liệu. Theo những gì tôi biết về Boris hay Mats, họ cũng không bận tâm nhiều đến những chuyện đó".
Sau 20 năm làm huấn luyện viên, Tulasne nhận ra khác biệt rất lớn ở lớp trẻ hiện nay. "Khi tôi thấy gia đình xuất hiện quá nhiều trong cuộc sống của họ, đó là một trong những điều các tay vợt trẻ phải đối mặt. Rồi còn mạng xã hội cùng tất cả những tác động mà nó tạo ra. Các tay vợt muốn kiểm soát hình ảnh cá nhân, đặc biệt là người trẻ vốn rất quan tâm đến điều này.
"Nhưng đó vẫn là một ảnh hưởng tiêu cực. Nó khiến họ mất tập trung khỏi điều lẽ ra phải ưu tiên nhất: Tennis. Vì vậy, tôi có cảm giác rằng các tay vợt trẻ ngày nay kém trưởng thành hơn nhiều so với thời của Mats, Boris hay Sampras. Và sự trưởng thành đó chỉ đến theo tuổi tác và trải nghiệm".
Kiên nhẫn thôi, Moise! Kiên nhẫn!
