'Quá ồn những nỗi cô đơn': Khai mở đối thoại về đứt gãy và kết nối trong văn chương

Trong khuôn khổ Những Ngày Văn học châu Âu 2026, tọa đàm "Quá ồn những nỗi cô đơn: Câm lặng, đè nén và khát vọng tái sinh" đã diễn ra tại Hà Nội, quy tụ các nhà văn đương đại châu Âu tiêu biểu.

Cô đơn trong thế giới siêu kết nối

Từ những trải nghiệm cá nhân và thế giới nghệ thuật riêng biệt, các nhà văn đương đại châu Âu gồm Sasha Marianna Salzmann, Miku Sophie Kühmel, Peter Simon Altmann và Rebecca Watson đã cùng mở ra những suy tư về nghịch lý của nỗi cô đơn trong xã hội hiện đại, nơi con người dường như luôn hiện diện giữa mạng lưới kết nối không ngừng, nhưng lại ngày càng xa cách với chính mình và với cộng đồng. 

Theo các nhà văn, cô đơn không chỉ là trạng thái nội tâm đứt gãy khi con người bị bỏ lại giữa những mối quan hệ rạn nứt và dần đánh mất khả năng đối thoại với bản thân, mà còn là hệ quả của việc đánh mất "thế giới chung", điểm tựa từng giúp con người cắm rễ vào thực tại và nhận diện bản ngã.

Nhà văn người Đức Miku Sophie Kühmel cho rằng văn học mở ra khả năng kết nối con người vượt qua không gian và thời gian. Trong các tác phẩm của mình, nỗi cô đơn luôn hiện diện như một phần tất yếu của đời sống con người. Tuy nhiên, các nhân vật của Miku Sophie Kühmel thường tìm thấy "gia đình do mình lựa chọn", từ đó tìm được sự sẻ chia và cảm giác được thuộc về. Theo nhà văn, đó cũng là điều có thể nâng đỡ độc giả trong những thời khắc cô độc.

Tọa đàm mang đến những tiếng nói đa dạng của các cây bút mà trong tác phẩm, nhân vật thường kìm nén cảm xúc để những tổn thương cá nhân âm thầm vang lên trong câm lặng. Nhưng ngay giữa lớp sương mù của đứt gãy và mất kết nối ấy, vẫn luôn le lói khát vọng được thấu hiểu, được gắn bó và tái sinh.

Nhà văn Anh Rebecca Watson nhấn mạnh, văn học có khả năng gắn kết con người thông qua cảm giác được đồng cảm. Khi nhìn thấy chính mình trên trang sách, con người nhận ra rằng họ không đơn độc trong những lo âu, lạc lõng hay tổn thương của mình. Theo cô, trong một thế giới dễ khiến con người bị cô lập, việc đọc giúp mỗi cá nhân hiểu rằng mình có một vị trí và đang tồn tại trong sự liên hệ với những người khác.

Qua cuộc đối thoại, các tác giả mang đến góc nhìn sâu sắc về văn chương đương đại – nơi những chuyển động nội tâm, đứt gãy cảm xúc và tổn thương tinh thần được cất lên bằng những hình thức tự sự mới mẻ, táo bạo. Nhân dịp này, độc giả Việt Nam cũng có cơ hội gặp gỡ trực tiếp Rebecca Watson khi tiểu thuyết đầu tay "little scratch" vừa được giới thiệu tại Việt Nam dưới tựa đề "Xước Xát".

"little scratch" và những thử nghiệm táo bạo của Rebecca Watson

Xuất bản năm 2021, cuốn sách nhanh chóng gây chú ý khi lọt vào danh sách đề cử Giải Goldsmiths và Giải Desmond Elliott, đồng thời được The New York Times Book Review lựa chọn là "Editor's Choice". Tác phẩm sau đó được chuyển thể sân khấu và công diễn tại London. Cuốn tiểu thuyết được đánh giá là một thử nghiệm táo bạo về hình thức tự sự, gợi nhắc tinh thần hiện đại của Ulysses và Mrs Dalloway khi chỉ tái hiện một ngày trong đời nhân vật nhưng mở ra cả dòng ý thức hỗn độn và những đứt gãy nội tâm của con người hiện đại.

Chia sẻ về lựa chọn hình thức viết cách tân, Rebecca Watson cho biết cô cần một cấu trúc mới để diễn tả chính xác cảm giác tồn tại bên trong tâm trí con người. Việc phá vỡ cách trình bày truyền thống trên trang giấy, theo cô, là cách để tái hiện sự ồn ào, hỗn loạn và đứt gãy trong thế giới nội tâm hiện đại. 

Nữ nhà văn cũng bày tỏ hy vọng độc giả Việt Nam, dù sống trong một bối cảnh văn hóa khác, vẫn có thể tìm thấy cảm giác được thấu hiểu từ cuốn sách, điều mà cô xem như một hình thức kết nối trong thế giới toàn cầu hóa hôm nay.

Không chỉ là một cuộc trò chuyện về văn chương, tọa đàm "Quá ồn những nỗi cô đơn: Câm lặng, đè nén và khát vọng tái sinh" còn mở ra không gian suy tư về cách con người tồn tại, kết nối và kiếm tìm sự đồng cảm trong một thế giới nhiều biến động. 

Qua những chia sẻ của các nhà văn, hành động viết hiện lên như một nỗ lực hàn gắn: nơi con người mổ xẻ những đứt gãy về thế hệ, giới tính và bản ngã, tìm lại khả năng đối thoại với chính mình, đồng thời mở ra sự kết nối với những nền văn hóa và những con người khác biệt.

Sự kiện là một phần của Những Ngày Văn học châu Âu 2026 do Mạng lưới các Viện Văn hóa Quốc gia của Liên minh Châu Âu (EUNIC) tổ chức thường niên tại Việt Nam.