Phục hồi loạt công trình quan trọng của Kinh thành Huế

Thành phố Huế đã, đang và sẽ trùng tu, phục hồi nhiều công trình quan trọng dưới triều Nguyễn.

Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, dự kiến trong quý II/2026, đơn vị sẽ khởi công Dự án "Phục hồi Di tích Đại Cung Môn", với kinh phí hơn 64 tỷ đồng, thời gian thực hiện trong 4 năm. Đại Cung Môn là cổng chính của Tử Cấm Thành - khu vực sinh hoạt dành riêng cho Hoàng gia triều Nguyễn, thuộc Hoàng thành Huế. Đại Cung Môn nằm ở phía Bắc điện Thái Hòa và phía trước điện Cần Chánh, đồng thời là trung tâm mặt Nam của Tử Cấm Thành.

Công trình được xây dựng dưới triều vua Minh Mạng năm 1833, sau đó được triều đình quan tâm tu bổ. Tuy nhiên, chiến tranh đã khiến công trình bị phá hủy vào năm 1947, dấu tích còn lại là nền móng. Đại Cung Môn được phục hồi với quy mô năm gian, kết cấu nhà kiểu truyền thống Huế; hệ khung gỗ và mái được phục hồi bằng gỗ lim, tái tạo các chi tiết chạm khắc hoa văn trên bề mặt cấu kiện gỗ; phần mái được lợp ngói ống hoàng lưu ly.

Dự án "Tu bổ, phục hồi và tôn tạo Di tích điện Cần Chánh" trong Tử Cẩm Thành thuộc Hoàng thành Huế cũng đang được triển khai thi công. Dự án có kinh phí gần 200 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2029. Điện Cần Chánh có quy mô tiền điện 7 gian (mái hiên tiền điện có 9 gian), chính điện 5 gian, sẽ được tu bổ, phục hồi với lối kiến trúc và hình thức trang trí dưới thời vua Khải Định. Di tích này được xây dựng năm 1804 dưới thời vua Gia Long, là nơi nhà vua thiết triều vào các ngày 5, 10, 20 và 25 âm lịch hằng tháng. Đây cũng là nơi tổ chức tiếp sứ bộ ngoại giao, tổ chức yến tiệc của Hoàng gia và triều đình. Năm 1947, di tích bị phá hủy, chỉ còn lại nền móng.

Vào năm 2029, thành phố Huế dự kiến sẽ hoàn thành việc trùng tu Di tích Quốc Tử Giám, nằm ở bên trái Đại Nội Huế, sau khi công trình được khởi công trùng tu tháng 1/2026, với tổng kinh phí hơn 108 tỷ đồng. Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang tu bổ các công trình của Quốc Tử Giám như: Di Luân Đường, Nhà Học hữu, Nhà Học tả, Nhà Giám sinh tả, Nhà Giám sinh hữu, Bia Huỳnh Tự Thư Thanh, Cổng Tam quan.

Quốc Tử Giám được nhà Nguyễn xây dựng dưới thời vua Gia Long, có tên gọi là Đốc Học đường tại làng An Ninh Thượng, nay thuộc phường Kim Long. Quốc Tử Giám là một cơ quan giáo dục cấp nhà nước, được tổ chức tương đối có kỷ cương, với những công trình kiến trúc bề thế mang giá trị nghệ thuật cao. Năm 1908, vua Duy Tân nhận thấy vị trí Quốc Tử Giám đặt tại làng An Ninh Thượng, cách xa Kinh thành nên dời về bên trái Đại Nội trong Kinh thành Huế như hiện nay.

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang triển khai Dự án "Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi Di tích Văn Miếu" ở phường Kim Long với kinh phí hơn 132 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành cuối năm 2028. Dự án tu bổ, phục hồi các công trình như: Đại Thành Điện, Đại Thành Môn, Kim Thanh Môn, Ngọc Chấn Môn; Văn Miếu Môn... Văn Miếu được xây dựng cách đây hơn 200 năm nên đã xuống cấp; một số công trình không còn, chỉ còn lại nền móng.