Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Hoàn thiện xây dựng trường liên cấp các xã biên giới trước năm học mới

Sáng 14/8, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu họp Ban Chỉ đạo xây dựng trường liên cấp các xã biên giới, theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, việc xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đang được các địa phương tập trung đẩy nhanh tiến độ, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để đưa các trường vào hoạt động từ năm học 2026-2027.

Trong đợt 1, có 108 trường tại 19 tỉnh, thành phố được khởi công từ năm 2025. Đối với 99 trường sử dụng ngân sách Trung ương, tính đến ngày 9/8, có 51 trường đạt từ 80% khối lượng trở lên, 47 trường đạt từ 50% đến dưới 80%.

Tiến độ giải ngân nhìn chung còn thấp so với yêu cầu và chưa tương xứng với khối lượng xây dựng. Trong 99 trường sử dụng ngân sách Trung ương, 72 trường đã giải ngân từ 50% trở lên; Bộ yêu cầu các địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán, bảo đảm tiến độ giải ngân gắn với tiến độ dự án.

Với đợt 2 năm 2026, phần lớn dự án đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, thiết kế, thẩm định và lựa chọn nhà thầu. Nhu cầu vốn thực hiện 121 trường tại 17 tỉnh, thành phố khoảng 30.128 tỷ đồng; đến ngày 11/8, 16/17 địa phương đã được giao đủ dự toán ngân sách Trung ương năm 2026.

Để bảo đảm khai giảng năm học mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương tập trung hoàn thành trước các hạng mục thiết yếu như phòng học, khu nội trú, bếp ăn, nhà ăn, nước sạch; những hạng mục phụ tiếp tục hoàn thiện sau khi trường đi vào hoạt động.

Đến đầu tháng 8, 100/108 trường đã có quyết định thành lập và kiện toàn tổ chức bộ máy, 84/108 trường hoàn thành tuyển sinh. Quy mô dự kiến của 108 trường là hơn 108.000 học sinh, trong đó hơn 71.000 học sinh nội trú. Các địa phương đang tiếp tục bổ sung giáo viên, nhân viên quản sinh, cấp dưỡng, y tế; hoàn thiện phương án ăn, ở, chăm sóc và bảo đảm an toàn cho học sinh.

Theo kế hoạch đề xuất, các trường khởi công năm 2025 sẽ đồng loạt tổ chức khánh thành và khai giảng sáng 5/9/2026, kết hợp trực tiếp và trực tuyến trên phạm vi toàn quốc.

Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc cho biết, tỉnh có 17 trường được xây dựng, hiện đã có 6 trường cơ bản làm xong phần thô và đang trong quá trình hoàn thiện, 2 trường đã xây dựng xong chờ khai trương. Theo lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang, do điều kiện địa hình và thời tiết nên việc thi công trường học ở khu vực biên giới gặp nhiều khó khăn phát sinh khiến tiến độ bị kéo dài ngoài ý muốn. Lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang kiến nghị Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính cho phép điều chỉnh đơn giá vì hiện nay giá vật liệu biến động rất lớn so với trước.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Cao Bằng, thời gian qua, lãnh đạo tỉnh thường xuyên theo dõi và chỉ đạo chia nhỏ các hạng mục để thi công song song với mục đích đẩy nhanh tiến độ. Với điều kiện thời tiết tốt sẽ cơ bản hoàn thành để học sinh đến trường với đủ 3 tiêu chí: ăn, học, nghỉ. Tỉnh Cao Bằng cũng sẽ thực hiện quy trình vận hành thử trước khi khai trương để có những kinh nghiệm cho các trường sau hoàn thiện tốt hơn.

Tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương cũng báo cáo tiến độ thực hiện, phương án triển khai, cũng như kế hoạch chuẩn bị các điều kiện cần thiết, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, nhân viên đảm bảo chất lượng để các trường học vận hành lâu dài; đồng thời khẳng định, tiến độ thực hiện luôn bám sát yêu cầu đề ra của Chính phủ; đề xuất phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ghi nhận và chia sẻ với những khó khăn mà các địa phương đã nỗ lực vượt qua trong thời gian qua. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý tiến độ triển khai tại một số nơi vẫn còn chậm, cần có giải pháp quyết liệt hơn để sớm hoàn thiện cơ sở vật chất, đáp ứng yêu cầu phục vụ năm học mới.

Khẳng định đây là chủ trương đúng đắn, kịp thời của Chính phủ nhưng được triển khai trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, Phó Thủ tướng cho biết nhiều địa phương, dù điều kiện hạn chế, vẫn nỗ lực hoàn thành các nhiệm vụ theo kế hoạch. Tuy vậy, vẫn còn một số địa phương có tiến độ thi công rất chậm.

Nhấn mạnh mục tiêu hoàn thành việc xây dựng trường học vào đúng dịp 5/9 là nhiệm vụ chính trị không được trì hoãn, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đề cao trách nhiệm, rà soát khối lượng công việc để hoàn thành đúng tiến độ, chất lượng và điều kiện vận hành theo chủ trương đã đề ra.

"Đúng tiến độ nhưng phải đảm bảo an toàn và các điều kiện, tiêu chí về chất lượng", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng lưu ý Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ động tổ chức các đoàn công tác làm việc với các địa phương đang chậm tiến độ để có phương án chỉ đạo kịp thời; rà soát, điều chỉnh ngay nếu có những bất cập phát sinh trong thực tiễn. Sau khi khai giảng, Bộ Giáo dục và Đào tạo phải họp sơ kết, rút kinh nghiệm cho giai đoạn 1, từ đó đề ra kế hoạch thực hiện tốt giai đoạn 2.

Về giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu các địa phương thực hiện theo tinh thần hoàn thành đến đâu, nghiệm thu và thanh toán đến đó, bảo đảm tỷ lệ giải ngân tương xứng với khối lượng thi công thực tế. Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước cần hướng dẫn rõ ràng, tạo thuận lợi cho thanh toán nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, tránh tình trạng yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần gây kéo dài thời gian.

Đối với những vấn đề còn bất cập, cấp ủy, chính quyền địa phương và nhà trường phải đối thoại, tham vấn người dân và phụ huynh, không máy móc, hành chính hay áp đặt; tuyên truyền rõ chính sách, lắng nghe nguyện vọng để điều chỉnh phương án ăn, ở, sinh hoạt phù hợp. Việc tiếp nhận học sinh nội trú chỉ được thực hiện khi các điều kiện về an toàn thực phẩm, chăm sóc sức khỏe, quản lý học sinh đã hoàn thành, được kiểm tra và xác nhận.

Các địa phương khẩn trương hoàn thành việc thành lập trường, kiện toàn bộ máy, tuyển sinh và bố trí nhân lực. Trong đó, các vị trí quản sinh, y tế, cấp dưỡng, bảo vệ phải được bảo đảm trước khi đón học sinh. Với học sinh đang sinh sống thực tế tại xã biên giới nhưng chưa đăng ký thường trú, cần linh hoạt tạo điều kiện tiếp nhận trong năm học 2026-2027, đồng thời hoàn thiện thủ tục cư trú, bảo đảm công khai, minh bạch, không để trẻ em mất cơ hội học tập vì thủ tục hành chính.

Đối với giai đoạn 2, 16 địa phương đã được giao vốn ngân sách Trung ương phải khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, phê duyệt dự án, giải phóng mặt bằng để phấn đấu khởi công đồng loạt trong quý IV/2026. Việc xác định quy mô trường phải sát nhu cầu thực tế, bảo đảm hiệu quả, tránh lãng phí.

Về tổ chức khánh thành, khai giảng, Phó Thủ tướng yêu cầu thực hiện trang trọng, tiết kiệm, an toàn tuyệt đối, tạo thành ngày hội của đồng bào các dân tộc vùng biên giới; đổi mới cách tổ chức theo hướng lấy học sinh, người học làm trung tâm, để mỗi học sinh cảm nhận được sự quan tâm của gia đình, nhà trường và xã hội…