Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải bám sát mục tiêu phát triển nhanh, bền vững

Việc điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước, đồng thời bảo đảm giữ vững độc lập, tự chủ, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, bảo vệ môi trường và ổn định xã hội. 

Đây là yêu cầu của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng một số bộ, ngành về điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, diễn ra sáng 22/5, tại Trụ sở Chính phủ.

Bảo đảm an ninh lương thực quốc gia

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phương án điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia được xây dựng trên cơ sở các quan điểm, định hướng tại Nghị quyết 252/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2023/QH15 về Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; tổng hợp nhu cầu sử dụng đất của 34 tỉnh, thành phố và các quy hoạch ngành quốc gia có sử dụng đất, quy hoạch vùng; đồng thời bám sát các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Phát biểu tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành thống nhất, việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải đảm bảo thực chất, hiệu quả, dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Trong đó, các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt quỹ đất trồng lúa chất lượng cao để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương và Bộ Chính trị.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, việc quy hoạch đất trồng lúa phải dựa trên cơ sở rà soát khách quan, đảm bảo tuyệt đối an ninh lương thực quốc gia và phục vụ xuất khẩu, đặc biệt là bảo vệ quỹ đất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời linh hoạt chuyển đổi ở những vùng kém hiệu quả để nâng cao giá trị sử dụng đất.

Một số ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các chỉ tiêu về đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và đất quốc phòng, an ninh để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững; đánh giá thực chất tỷ lệ lấp đầy tại các khu, cụm công nghiệp để tránh quy hoạch "treo", lãng phí nguồn lực đất đai... Theo đó, quy hoạch mới phải giải quyết được các điểm nghẽn của địa phương, song vẫn phải tuân thủ nguyên tắc giữ vững tuyệt đối đất quốc phòng, an ninh; giữ đất lúa hiệu quả; linh hoạt trong việc hướng dẫn địa phương chuyển đổi các loại đất thương mại, dịch vụ, nhà ở (không liên quan đến nông nghiệp và quốc phòng) để tối ưu hóa nguồn lực đất đai...

Bên cạnh đó, các bộ, ngành cũng đề xuất đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giảm bớt thủ tục hành chính cho địa phương và hoàn thiện hồ sơ để kịp triển khai theo quy trình rút gọn, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất giữa quy hoạch sử dụng đất quốc gia với các quy hoạch ngành và quy hoạch tỉnh.

Khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng của quốc gia, cần được khai thác, sử dụng hiệu quả, tiết kiệm, tuyệt đối không để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

"Việc điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước, đồng thời bảo đảm giữ vững độc lập, tự chủ, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, bảo vệ môi trường và ổn định xã hội" - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng yêu cầu, việc điều chỉnh quy hoạch phải dựa trên đánh giá toàn diện, khách quan, thực chất hiện trạng sử dụng đất và nhu cầu sử dụng các loại đất; tính toán đầy đủ các yếu tố về phát triển khoa học-công nghệ, phương thức canh tác, xu hướng tiêu dùng lương thực, biến đổi khí hậu, gia tăng dân số, đô thị hóa, thiên tai, dịch bệnh và các biến động toàn cầu...

Bên cạnh đó, quy hoạch phải bảo đảm đồng bộ, thống nhất với hệ thống quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; bảo đảm tầm nhìn dài hạn, tránh chồng chéo, mâu thuẫn, hạn chế việc điều chỉnh nhiều lần làm phát sinh điểm nghẽn mới. Đồng thời, phải bảo đảm không gian phát triển hài hòa cho công nghiệp, đô thị, dịch vụ, hạ tầng, nông nghiệp, văn hóa, giáo dục, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường; không điều chỉnh quy hoạch tùy tiện, manh mún, thiếu tầm nhìn chiến lược. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu xác lập cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ, phòng ngừa tiêu cực trong quá trình tổ chức thực hiện quy hoạch.

Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu đầy đủ ý kiến tại cuộc họp để hoàn thiện dự thảo, trong đó, giải trình rõ kết quả thực hiện các chỉ tiêu sử dụng đất đã được Quốc hội phê duyệt giai đoạn trước; phân tích nguyên nhân khách quan, chủ quan đối với các chỉ tiêu đạt thấp... Đồng thời làm rõ phương án điều chỉnh quy hoạch kèm theo các cơ sở lý luận, cơ sở khoa học và thực tiễn, đánh giá tác động và giải pháp bảo đảm tính khả thi, lưu ý đến các ngưỡng an toàn về an ninh lương thực và phát triển bền vững.