Phó Giám đốc điều hành Bảo tàng Chứng tích chiến tranh: "Chuyển đổi số giúp nâng cao trải nghiệm của công chúng"

Đại diện của Bảo tàng Chứng tích chiến tranh tại TP HCM nói rằng chính việc đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới cách trưng bày nhờ công nghệ đã giúp nâng cao các trải nghiệm cho công chúng.

Năm 2025, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh đón hơn 1,6 triệu lượt khách, đứng đầu danh sách 10 địa điểm du lịch hàng đầu Việt Nam, đạt danh hiệu Best of the Best của Travellers' Choice. Từ 10/2/2026, bảo tàng này chính thức vận hành hệ thống bán vé trực tuyến, linh hoạt hơn và đa dạng trong các chọn lựa, nên càng thu hút công chúng quốc tế. Hết quý 1/2026, lượng khách đến với bảo tàng đã cao hơn cùng kỳ năm ngoái, một tín hiệu rất đáng mừng. Tính đến thời điểm này, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh là nơi đầu tiên áp dụng bán vé trực tuyến trong 444 điểm/điều thú vị cần tham quan khi đến TP.HCM. Trong bối cảnh ngành văn hóa đang đẩy mạnh triển khai Đề án "Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" (đã được Chính phủ phê duyệt ngày 4/4/2026), những kết quả này là một điển hình đáng ghi nhận.

Ông Lâm Ngô Hoàng Anh (Phó Giám đốc điều hành Bảo tàng Chứng tích chiến tranh) chia sẻ với báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) về thực tế chuyển đổi số của đơn vị.

* Thưa ông, trước yêu cầu chung về chuyển đổi số, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh quan niệm và thực hiện điều này như thế nào?

- Ngay từ lúc thành lập, ngày 4/9/1975, tầm nhìn của Bảo tàng Chứng tích chiến tranh là liên tục cập nhật về mọi mặt để theo kịp quá trình đổi mới, hội nhập của đất nước và phục vụ công chúng, đặc biệt là khách quốc tế. Từ năm 1998, bảo tàng đã tham gia Mạng lưới bảo tàng vì hòa bình thế giới (INMP), nên việc cập nhật về hiện vật, về cách trưng bày và đổi mới mô hình hoạt động là yêu cầu tiên quyết. Chính vì vậy, chuyển đổi số trở thành một nhu cầu tự thân của bảo tàng, nên khi có định hướng và chỉ đạo từ Nhà nước, chúng tôi càng tiến hành mạnh mẽ hơn.

Bảo tàng Chứng tích chiến tranh xác định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào quản lý, lưu trữ, mà còn là giải pháp quan trọng để đổi mới trưng bày, nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan và đưa nội dung lịch sử đến gần công chúng hơn, trực quan hơn, dễ tiếp cận hơn.

Các kết quả bước đầu trong quý 1/2026 và định hướng triển khai trong quý 2/2026 cho thấy Bảo tàng đang từng bước chuyển từ mô hình trưng bày truyền thống sang mô hình kết hợp giữa hiện vật, dữ liệu số và các trải nghiệm tương tác.

* Hai trưng bày chuyên đề trong quý 1/2026 là "Thời thanh xuân trên tuyên đường 1C huyền thoại" và "Nguyễn Thị Bình" đang thu hút đông đảo công chúng. Bảo tàng đã áp dụng công nghệ và chuyển đổi số như thế nào với 2 trưng bày chuyên đề này?

- Chúng tôi đã đầu tư hệ thống phim hiệu ứng, âm thanh và màn hình tương tác nhằm tái hiện không gian, ký ức và tư liệu về tuyến đường 1C một cách sinh động hơn. Nhờ đó khách tham quan không chỉ xem hiện vật theo cách thông thường, mà còn có thể nghe, quan sát, tương tác và tiếp cận tư liệu theo hướng trực quan hơn, giàu trải nghiệm hơn. Đây là cách làm cho thấy ứng dụng công nghệ đã bắt đầu đi vào chiều sâu của công tác trưng bày, hỗ trợ nội dung lịch sử, để việc truyền tải được rõ ràng hơn và hấp dẫn hơn đối với công chúng.

Đối với chuyên đề về nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình, Bảo tàng tổ chức không gian theo hướng hiện đại, tái hiện lại bàn ký Hiệp định Paris năm 1973 và ứng dụng kính thực tế ảo VR để giúp du khách có cảm giác như trực tiếp bước vào không gian của cuộc đàm phán, ký kết năm xưa. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng của Bảo tàng trong năm 2026 là tăng cường công nghệ tương tác, từng bước chuyển trải nghiệm của khách tham quan từ "xem" sang "tham gia".

Bên cạnh đổi mới trong trưng bày, Bảo tàng cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong phục vụ công chúng thông qua việc mở rộng lắp đặt máy thu phí, soát vé tự động tại cổng Lê Quý Đôn và vận hành hệ thống bán vé trực tuyến. Đây là các bước đi cụ thể, cho thấy chuyển đổi số tại Bảo tàng không chỉ phục vụ quản lý nội bộ, mà đã trực tiếp tạo thuận lợi cho khách tham quan, giúp công chúng có thể tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, đồng thời mở ra hướng phát triển nguồn thu phù hợp với yêu cầu tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập.

* Áp dụng cái mới lúc nào cũng gặp nhiều khó khăn hơn việc làm theo thói quen hoặc cái cũ. Những thách thức mà Bảo tàng Chứng tích chiến tranh gặp phải khi bước mạnh vào chuyển đổi số là gì?

- Chúng tôi luôn xác định: Chuyển đổi số giúp nâng cao trải nghiệm của công chúng. Vì vậy mà, nếu có khó khăn và thách thức, cũng chính là ở khía cạnh này, đó là làm sao để Bảo tàng luôn mới mẻ, cập nhật trong việc trưng bày, nhằm gia tăng sự trải nghiệm, tương tác của công chúng.

Chúng tôi tự hào vì đã có rất nhiều công chúng quay trở lại với Bảo tàng, nghĩa là phải có điều gì đó mới mẻ, khác biệt để thu hút. Chính công nghệ và chuyển đổi số đã giúp chúng tôi giới thiệu hiệu quả hơn những điều mới mẻ, cập nhật đến với đông đảo công chúng.

* Về định hướng chung là vậy, còn cụ thể trong quý 2/2026 này, Bảo tàng sẽ làm gì với chuyển đổi số?

- Trong quý 2/2026, chúng tôi tiếp tục xác định chuyển đổi số là một trục quan trọng trong đổi mới hoạt động. Theo định hướng này, không gian trưng bày mới không chỉ dừng ở việc để du khách quan sát hiện vật, mà sẽ tăng cường yếu tố tham gia, tương tác và cảm nhận sâu hơn câu chuyện lịch sử. Nói cách khác, Bảo tàng đang hướng tới việc biến không gian trưng bày thành nơi công chúng có thể nhập vai, trải nghiệm, kết nối trực tiếp và trực tuyến nhiều hơn với ký ức lịch sử.

Song song đó, Bảo tàng tiếp tục tăng cường hạ tầng công nghệ phục vụ trưng bày và truyền thông. Từ cuối năm 2025 và trong quý 1/2026, Bảo tàng đã từng bước trang bị thêm các thiết bị trình chiếu, màn hình và hạ tầng kỹ thuật phục vụ truyền thông, trưng bày; sang quý 2/2026 sẽ tiếp tục triển khai theo hướng thiết lập trung tâm điều khiển nội dung (media center). Thay vì mỗi màn hình, mỗi thiết bị trình chiếu hoặc hệ thống âm thanh hoạt động rời rạc, Bảo tàng sẽ có một đầu mối kỹ thuật chung để quản lý, cập nhật, lên lịch và phát đồng bộ hình ảnh, video, âm thanh cho các không gian trưng bày và các khu vực phục vụ khách. Khi cần thay đôi nội dung theo từng chuyên đê, từng sự kiện hoặc theo yêu cầu tuyên truyền, việc điều khiển sẽ nhanh hơn, thống nhất hơn và chuyên nghiệp hơn. Đây là bước tiến quan trọng để Bảo tàng hướng tới số hóa dữ liệu di sản, đồng thời đưa thông tin lịch sử đến công chúng bằng hình thức trực quan, dễ tiếp cận và phù hợp hơn với xu hướng tiếp nhận hiện nay.

Chúng tôi xác định chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu đổi mới về hoạt động của Bảo tàng trong giai đoạn hiện nay, mà còn là bước chuẩn bị cần thiết để di sản lịch sử được tiếp cận rộng rãi hơn, sinh động hơn và bền vững hơn trong tương lai.

* Trân trọng cảm ơn ông.