Phim trường số: Đổi mới công nghệ, mở rộng giá trị phim Việt Nam

Ứng dụng công nghệ số để tái hiện bối cảnh lịch sử, giảm áp lực về chi phí và thời gian sản xuất, đồng thời mở rộng khả năng khai thác giá trị của tác phẩm là hướng đi được đặt ra từ sáng kiến Phim trường số, qua đó phát huy vai trò của doanh nghiệp công nghệ trong đổi mới sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa.

Trong 17 sáng kiến được giới thiệu tại lễ ra mắt Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, Phim trường số được kỳ vọng mở ra hướng ứng dụng công nghệ vào sản xuất điện ảnh, đặc biệt là phim lịch sử, thể loại đòi hỏi kinh phí lớn và quy trình thực hiện phức tạp.

Không chỉ hỗ trợ tái hiện bối cảnh, những trận đánh quy mô lớn, sáng kiến còn hướng tới kết nối các khâu sáng tạo, sản xuất, phát hành và khai thác giá trị tác phẩm, góp phần mở rộng chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của điện ảnh Việt Nam.

Phim trường số mở rộng không gian sáng tạo cho điện ảnh Việt Nam

Việt Nam có nguồn chất liệu phong phú từ lịch sử và văn hóa dân tộc, song việc đưa những câu chuyện ấy lên màn ảnh vẫn đặt ra nhiều thách thức, nhất là với phim lịch sử, phim dã sử. Chi phí dựng bối cảnh, tái hiện không gian và những trận đánh quy mô lớn thường rất cao, trong khi điều kiện phim trường, kỹ xảo và nguồn lực đầu tư trong nước còn hạn chế. Đây là một trong những bài toán mà các nhà làm phim phải giải quyết khi theo đuổi những dự án có quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ 3D, kỹ xảo điện ảnh và các phương thức sản xuất mới như Virtual Production (sản xuất ảo) có thể mở rộng không gian sáng tạo, giúp nhà làm phim chủ động hơn trong việc xây dựng những bối cảnh phức tạp, đồng thời tối ưu thời gian và chi phí thực hiện. 

Từ yêu cầu thực tiễn này, sáng kiến Phim trường số được giới thiệu tại lễ ra mắt Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, hướng tới nâng cao năng lực sản xuất và tạo thêm điều kiện để điện ảnh trong nước tiếp cận các phương thức làm phim hiện đại.

Gắn với CinePlus, đơn vị thuộc Công ty CP Phát triển Công nghệ Minh Việt, Phim trường số được định hướng như một mô hình giải pháp tổng thể, thay vì chỉ tập trung vào trường quay ảo hay xử lý đồ họa. 

Mô hình hướng tới kết nối nhiều khâu trong chuỗi giá trị điện ảnh, từ sáng tạo nội dung, tổ chức sản xuất, hoàn thiện tác phẩm đến phát hành và phát triển các sản phẩm phái sinh.

Ông Hà Anh Sơn, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phát triển Công nghệ Minh Việt, cho biết một trong những ứng dụng quan trọng của Phim trường số là sử dụng công nghệ để xây dựng bối cảnh, tái hiện những trận đánh lớn, trong khi diễn viên vẫn trực tiếp thể hiện vai diễn trong không gian được thiết lập. Cách làm này mở ra thêm lựa chọn cho các nhà sản xuất khi thực hiện những cảnh quay phức tạp, đòi hỏi nhiều nguồn lực. 

Theo định hướng này, Phim trường số Việt Nam hướng tới xây dựng hệ thống phục vụ nhiều công đoạn của quá trình làm phim, gồm trường quay ảo, hệ thống xử lý đồ họa, phục trang, đạo cụ, bối cảnh, âm nhạc, âm thanh, tiếng động, sáng tạo nội dung và phát hành. 

Từ một tài sản trí tuệ văn hóa gốc, doanh nghiệp có thể phát triển các sản phẩm phái sinh như mô hình nhân vật, trang phục, áo giáp, gươm, đồ lưu niệm; xa hơn là các sản phẩm thời trang hoặc trò chơi điện tử. 

Qua đó, điện ảnh có thêm cơ hội kết nối với các lĩnh vực sáng tạo khác, hình thành chuỗi giá trị rộng hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào doanh thu từ việc phát hành phim.

Kết nối nguồn lực, đưa sáng kiến vào thực tiễn

Để một mô hình như Phim trường số phát huy hiệu quả, công nghệ và nguồn vốn đầu tư là những điều kiện quan trọng, nhưng chưa đủ. Sự tham gia của các nhà sản xuất, đội ngũ sáng tạo, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt thị trường sẽ góp phần quyết định khả năng vận hành và mở rộng mô hình. 

Đây cũng là mục tiêu của Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam: kết nối nguồn lực, thúc đẩy hợp tác và tạo điều kiện để những sáng kiến có tiềm năng được triển khai trong thực tế.

Ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, nhấn mạnh sự cần thiết phải huy động sức mạnh của cộng đồng, doanh nghiệp và các nhà sáng tạo trong phát triển công nghiệp văn hóa. Theo ông, từ những định hướng và bài toán lớn, cần từng bước thu hút các doanh nghiệp có vai trò dẫn dắt, qua đó tạo cơ hội để nhiều doanh nghiệp khác cùng tham gia và phát triển.

Thực tế triển khai bước đầu của CinePlus cho thấy Phim trường số còn có thể kết nối với hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Doanh nghiệp đã phối hợp với Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên (ICTU) xây dựng mô hình Phim trường số tại trường, với văn phòng, hệ thống xử lý đồ họa và trường quay chuyên dụng. 

Sinh viên được tham gia các khâu sản xuất và truyền thông cho bộ phim "Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới Xóm Lầy Lội" dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia CinePlus.

Mô hình tạo điều kiện để doanh nghiệp tối ưu chi phí sản xuất, đồng thời giúp sinh viên tiếp cận quy trình làm phim trong môi trường thực tế, gắn kiến thức chuyên môn với yêu cầu nghề nghiệp. 

Sự phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo cũng mở ra hướng phát triển đội ngũ nhân lực có khả năng tiếp cận và làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất của điện ảnh trong nước.

Trong giai đoạn 2026-2027, các dự án gắn với sáng kiến Phim trường số gồm Thiên Mạc Hùng Ca, Hoàng Quý Muội, Lý Nam Đế và Dấu Lửa. Những dự án này nằm trong kế hoạch phát triển hạ tầng công nghệ phục vụ sản xuất phim, đồng thời mở rộng khả năng khai thác tài sản trí tuệ từ tác phẩm điện ảnh sang các sản phẩm văn hóa khác. 

Chẳng hạn, từ dự án Thiên Mạc Hùng Ca, tài sản trí tuệ Tinh Thần Thánh Dực được định hướng phát triển thành các sản phẩm phái sinh như mô hình nhân vật, trang phục, binh khí và đồ lưu niệm. Trong tương lai, những giá trị này còn có thể được khai thác qua các sản phẩm thời trang, trò chơi điện tử và hình thức sáng tạo khác. 

Nếu được triển khai đồng bộ, hướng đi này không chỉ mở rộng khả năng thương mại hóa tác phẩm mà còn tạo thêm cơ hội để các yếu tố lịch sử, văn hóa tiếp cận công chúng qua nhiều hình thức.

Demo Bản sao số - xe tăng 377 (T59) - Dự án phim tài liệu điện ảnh "Dấu Lửa". 

Ảnh: Công ty CP Phát triển Công nghệ Minh Việt 

Ông Hà Anh Sơn cho rằng công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận như một ngành kinh tế thực thụ, đòi hỏi đầu tư bài bản và các giải pháp tổng thể. Với vai trò là doanh nghiệp công nghệ, Công ty CP Phát triển Công nghệ Minh Việt kỳ vọng những kết nối được hình thành từ Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam sẽ tạo thêm điều kiện để triển khai các giải pháp, từng bước tháo gỡ khó khăn và mở rộng thị trường.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của doanh nghiệp trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Với sáng kiến Phim trường số, định hướng này cần được hiện thực hóa thông qua những dự án cụ thể, hiệu quả sản xuất thiết thực và khả năng tạo ra các sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường.

Từ ứng dụng công nghệ trong sản xuất đến xây dựng hệ sinh thái sáng tạo và khai thác giá trị tác phẩm, Phim trường số mở ra hướng tiếp cận mới cho điện ảnh Việt Nam. Khi công nghệ không chỉ giúp tái hiện những bối cảnh phức tạp, tối ưu chi phí mà còn tạo điều kiện để một tác phẩm phát triển thành nhiều sản phẩm văn hóa có giá trị, đổi mới sáng tạo sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy công nghiệp điện ảnh phát triển chuyên nghiệp và bền vững./.