Mạng lưới Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam: Kết nối nguồn lực, thúc đẩy sáng tạo

Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa ngày càng được xác định là động lực tăng trưởng mới, việc kết nối nguồn lực Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp được kỳ vọng mở rộng cơ hội đầu tư, thúc đẩy sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm văn hóa Việt Nam. Ngày 12/10, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công bố Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, đồng thời công bố 17 sáng kiến phát triển văn hóa năm 2026.

Sự kiện diễn ra trước thềm Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, dưới sự chủ trì của Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh. Mạng lưới được hình thành nhằm tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các chủ thể sáng tạo, thúc đẩy hợp tác thực chất thay vì triển khai các dự án riêng lẻ.

Kết nối nguồn lực, đưa sáng tạo ra thị trường

Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh yêu cầu hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa kết nối văn hóa, thể thao, du lịch với công nghệ, lấy bản sắc Việt Nam làm giá trị cốt lõi và nâng cao sức cạnh tranh quốc tế. Theo Bộ trưởng, Mạng lưới cần trở thành cầu nối để người có ý tưởng gặp gỡ những người có công nghệ, vốn và thị trường; kết nối doanh nghiệp với nghệ sĩ, nhà trường và các thiết chế văn hóa nhằm phát triển những sản phẩm mà từng đơn vị khó có thể thực hiện riêng lẻ. Quan trọng hơn, các định hướng cần được chuyển thành hành động cụ thể, gắn với sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Ngay trong năm 2026, các nhóm hợp tác cần hướng tới việc đưa sản phẩm ra thị trường, tạo doanh thu cho doanh nghiệp, thu nhập cho người sáng tạo và mở rộng cơ hội thụ hưởng văn hóa của người dân.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh vai trò của việc hoàn thiện thể chế trong tạo động lực phát triển ngành. Với mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030, Nhà nước cần phát huy vai trò kiến tạo môi trường phát triển, doanh nghiệp chủ động đầu tư, còn các chủ thể sáng tạo tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra giá trị.

Gửi thông điệp tới cộng đồng doanh nhân và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh yêu cầu phát huy vai trò của công nghiệp văn hóa trong giai đoạn phát triển mới, gắn với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo định hướng này, doanh nghiệp không chỉ tham gia thị trường mà còn giữ vai trò đầu tư, phát triển sản phẩm, khai thác tài sản trí tuệ và mở rộng không gian sáng tạo. Doanh nhân công nghiệp văn hóa được kỳ vọng góp phần chuyển hóa tài nguyên di sản và trí tuệ dân tộc thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế, đồng thời tạo sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Mô hình hợp tác "1 + 1 + N" được đặt ra trên cơ sở phát huy thế mạnh của từng chủ thể: Nhà nước kiến tạo thể chế và hạ tầng nền tảng; doanh nghiệp dẫn dắt về nguồn lực, công nghệ và thị trường; cộng đồng đóng góp tri thức, tài năng và cùng thụ hưởng giá trị. Cách tiếp cận này hướng tới giải quyết những vấn đề thiết thực như bảo hộ quyền tác giả, chia sẻ dữ liệu số, phát triển tài sản trí tuệ và mở rộng thị trường cho các sản phẩm văn hóa.

Điểm đáng chú ý của sự kiện là việc công bố 17 sáng kiến phát triển văn hóa năm 2026, được đặt ra như những bài toán mở để doanh nghiệp, nhà đầu tư, nghệ sĩ, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo cùng tham gia. Các sáng kiến trải rộng từ xây dựng hạ tầng số, ứng dụng công nghệ trong sáng tạo đến khai thác giá trị văn hóa truyền thống và phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới.

Trong lĩnh vực dữ liệu và nền tảng số, các sáng kiến gồm xây dựng "Kho dữ liệu văn hóa số", phát triển "Sàn giao dịch công nghiệp văn hóa" nhằm kết nối người sáng tạo với nhà đầu tư, hỗ trợ thương mại hóa tài sản trí tuệ. Trong điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn, các đề xuất tập trung vào phát triển "Phim trường số", ứng dụng "Công nghệ điều khiển nghệ thuật biểu diễn"; trong đó, sáng kiến "Kỳ Yến" hướng tới phục vụ du lịch đêm và các hoạt động dịp APEC 2027.

Trong khi đó, các dự án game "Hào khí Đông A", "Cội Nguồn" và "Sơn Hà Dị lục" đặt mục tiêu đưa lịch sử, văn hóa Việt Nam vào thế giới trò chơi hiện đại.

Các nền tảng Vietnam.Travel và Visit Vietnam hướng tới kết nối dữ liệu du lịch, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; VNSport thúc đẩy kết nối người tập, câu lạc bộ và các hoạt động kinh tế thể thao.

Với văn hóa ẩm thực và thủ công truyền thống, các sáng kiến như "Sao Chọn", "Men Việt", "Dáng Việt", "Hương Phở" và "Hương Trà" hướng tới phát triển thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng trải nghiệm văn hóa. Bên cạnh đó, các đề xuất về dịch vụ xuất bản cá nhân hóa và Tủ sách Công nghiệp văn hóa tìm kiếm cách tiếp cận mới để đưa tri thức, sản phẩm sáng tạo đến gần hơn với công chúng.

Việc công bố các sáng kiến cho thấy định hướng phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ dừng ở khuyến khích ý tưởng mà còn chú trọng khả năng triển khai, thương mại hóa và mở rộng thị trường. Để đạt được mục tiêu này, các bên cần phối hợp chặt chẽ, đồng thời bảo đảm nguồn lực, công nghệ, nhân lực và cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa

Việc ra mắt Mạng lưới và công bố các sáng kiến nằm trong định hướng huy động nguồn lực xã hội, tạo môi trường và động lực phát triển mới cho công nghiệp văn hóa Việt Nam. Mục tiêu đóng góp tối thiểu 7% GDP vào năm 2030 đặt ra yêu cầu vừa hoàn thiện cơ chế, chính sách, vừa khuyến khích doanh nghiệp đầu tư dài hạn, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng thương hiệu. Trong đó, việc xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được kỳ vọng tạo thêm cơ sở pháp lý cho ngành phát triển bền vững.

Mạng lưới được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối các nguồn lực, chia sẻ cơ hội hợp tác và thúc đẩy những sáng kiến mới, góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế. Hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các định hướng thành chương trình hợp tác cụ thể, đưa ý tưởng thành sản phẩm có giá trị và tạo chỗ đứng trên thị trường trong nước, quốc tế.