Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ (AMPAS) – đơn vị tổ chức giải thưởng Oscar danh giá thường niên – đã lần đầu tiên chính thức đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào bộ quy định xét giải, trong bối cảnh công nghệ này đang làm thay đổi sâu sắc ngành công nghiệp điện ảnh toàn cầu.
Theo các quy định mới được công bố ngày 1/5, AI sẽ không bị cấm tại Oscar 2027, song AMPAS nhấn mạnh yếu tố “quyền tác giả của con người” vẫn là tiêu chí cốt lõi trong quá trình xét giải. Điều này đồng nghĩa việc sử dụng AI sẽ không tự động giúp hay gây bất lợi cho một bộ phim, nhưng các hội đồng chuyên môn sẽ đánh giá mức độ con người đóng vai trò trung tâm trong quá trình sáng tạo.
Giám đốc điều hành AMPAS Bill Kramer cho biết những thay đổi lần này được xem là bước điều chỉnh “thông minh và tiến bộ”, phản ánh thực tế ngành điện ảnh đang bước vào giai đoạn toàn cầu hóa và chịu tác động mạnh từ AI tạo sinh. Trong khi đó, Chủ tịch AMPAS nhấn mạnh: “Con người phải ở vị trí trung tâm của quá trình sáng tạo”. Theo bà, khi AI tiếp tục phát triển, các cuộc thảo luận về công nghệ này cũng sẽ thay đổi theo, nhưng Oscar vẫn sẽ ưu tiên giá trị sáng tạo của con người.
AI sẽ không bị cấm tại Oscar 2027. Nguồn: NDTV
Trong lĩnh vực diễn xuất, quy định mới nêu rõ chỉ những vai diễn “được con người thực hiện một cách rõ ràng và có sự đồng thuận” mới đủ điều kiện tranh giải. Điều này mở ra nhiều tranh luận đối với các nhân vật được tái tạo bằng AI hoặc công nghệ mô phỏng hình ảnh, trong đó có trường hợp cố diễn viên Val Kilmer đang được công nghệ AI tái hiện trong một dự án phim sắp ra mắt.
AMPAS cho biết sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể, tương tự cách ngành điện ảnh từng chấp nhận những màn trình diễn kết hợp công nghệ và diễn xuất thật như nhân vật Gollum do Andy Serkis thể hiện trong loạt phim The Lord of the Rings. Ở hạng mục kịch bản, quy định thậm chí còn chặt chẽ hơn khi xác định “kịch bản phải do con người viết” mới đủ điều kiện tranh giải Oscar.
Không chỉ siết quy định liên quan AI, AMPAS cũng thực hiện thay đổi lớn đối với hạng mục “Phim quốc tế xuất sắc nhất” – vốn nhiều năm bị chỉ trích là cứng nhắc và chịu ảnh hưởng chính trị.
Theo quy định mới, các tác phẩm giành giải cao nhất tại những liên hoan phim lớn như Cannes (Pháp), Venice (Italy) hay Toronto (Canada) sẽ có thể đủ điều kiện tham gia Oscar ngay cả khi không được quốc gia sở tại gửi đề cử chính thức. Điều này được xem là bước mở cửa đáng chú ý đối với các nhà làm phim độc lập hoặc các tác phẩm nhạy cảm. Một thay đổi đáng chú ý khác là từ nay giải thưởng “Phim quốc tế xuất sắc nhất” sẽ được trao trực tiếp cho êkíp sáng tạo thay vì chỉ ghi nhận quốc gia đại diện như trước đây. Tên đạo diễn cũng sẽ xuất hiện trên tượng vàng Oscar.
Những điểm đến ở Hoa Kỳ: Theo dấu các bộ phim đoạt giải Oscar
18/03/2026 19:15
Ngoài ra, Oscar cũng nới quy định ở hạng mục diễn xuất, cho phép một diễn viên có thể nhận nhiều đề cử trong cùng một hạng mục nếu có nhiều vai diễn nổi bật trong năm.
Các thay đổi mới cho thấy Hollywood đang bước vào giai đoạn phải tái định nghĩa ranh giới giữa công nghệ và sáng tạo con người. Sau thời kỳ âm thanh, phim màu hay kỹ xảo CGI (công nghệ tạo ra hình ảnh tĩnh hoặc động bằng phần mềm máy tính) từng làm thay đổi điện ảnh, AI giờ đây đang trở thành “bài kiểm tra” tiếp theo đối với giá trị cốt lõi của nghệ thuật thứ 7: đâu là sáng tạo của con người, và đâu là sản phẩm của máy móc.
