Người trẻ 'đánh thức' tranh Đông Hồ bằng công nghệ và sáng tạo mới

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống dần lùi xa khỏi đời sống thường nhật, tranh dân gian Đông Hồ đang được người trẻ tiếp cận bằng những cách mới mẻ hơn qua sự kiện "Hồn trên giấy mộc". Không chỉ gìn giữ di sản, các bạn trẻ còn đưa nét vẽ dân gian bước vào đời sống hôm nay bằng trải nghiệm sáng tạo, công nghệ số và các sản phẩm ứng dụng hiện đại, góp phần viết tiếp câu chuyện di sản theo tinh thần của thế hệ mới.

Nhắc đến tranh Đông Hồ, nhiều người nhớ đến những gam màu mộc mạc được tạo nên từ điệp trắng, lá tre hay sỏi son; nơi lưu giữ những câu chuyện bình dị của làng quê Việt qua từng nét khắc dân gian. Thế nhưng, với không ít bạn trẻ hôm nay, dòng tranh ấy chủ yếu chỉ còn hiện diện trong sách vở, bảo tàng hay các không gian trưng bày mang tính hoài niệm.

Từ mong muốn đưa tranh Đông Hồ trở lại gần hơn với đời sống đương đại, dự án "Họa Ký Đông Hồ" đã được triển khai với nhiều hoạt động sáng tạo dành cho giới trẻ. Tâm điểm của hành trình ấy là sự kiện "Hồn trên giấy mộc" diễn ra tại Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam, nơi truyền thống và hiện đại gặp gỡ qua nhiều hình thức trải nghiệm mới mẻ.

Không gian sự kiện được thiết kế như một cuộc đối thoại giữa di sản và người trẻ. Từ các tiết mục nghệ thuật lấy cảm hứng từ văn hóa dân gian, những cuộc trò chuyện cùng nghệ nhân tranh Đông Hồ Nguyễn Đăng Tâm, cho tới hoạt động in tranh, tô màu hay tự tay hoàn thiện một tác phẩm Đông Hồ theo phong cách riêng… tất cả đã mang đến cho người tham dự cơ hội tiếp cận di sản theo cách gần gũi và sinh động hơn.

Bạn Phan Nguyễn Tâm Anh, Trưởng Ban tổ chức dự án "Họa Ký Đông Hồ", chia sẻ rằng trước đây tranh Đông Hồ từng là hình ảnh quen thuộc trong nhiều gia đình Việt, đặc biệt mỗi dịp Tết đến xuân về. Tuy nhiên, ngày nay dòng tranh này xuất hiện ngày càng ít trong đời sống thường nhật. Chính vì vậy, dự án được thực hiện với mong muốn giúp thế hệ trẻ có cơ hội trải nghiệm, khám phá và lan tỏa giá trị của tranh Đông Hồ theo cách riêng của mình.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Quý An, Giảng viên bộ môn, Bí thư Liên chi đoàn Khoa Công tác Thanh thiếu niên, những hoạt động như vậy không chỉ giúp sinh viên thực hành chuyên môn mà còn góp phần để các bạn trở thành những "đại sứ" lan tỏa giá trị văn hóa và bản sắc dân tộc. Đồng thời, đây cũng là cách để thế hệ trẻ thêm hiểu, thêm yêu và có ý thức gìn giữ văn hóa truyền thống.

Điểm đặc biệt của sự kiện nằm ở việc ứng dụng công nghệ số vào không gian trải nghiệm. Người xem có thể sử dụng điện thoại thông minh để khám phá ý nghĩa các tác phẩm hoặc tương tác với những nhân vật bước ra từ tranh dân gian. Sự kết hợp giữa thủ công truyền thống và công nghệ hiện đại đã tạo nên cách tiếp cận mới mẻ, giúp văn hóa dân gian trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, những sản phẩm ứng dụng họa tiết Đông Hồ như sổ tay, túi vải hay quạt giấy cũng cho thấy di sản hoàn toàn có thể hiện diện tự nhiên trong đời sống hôm nay, không chỉ nằm trong bảo tàng hay ký ức.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Tâm cho biết, nghề tranh dân gian Đông Hồ hiện đã được UNESCO đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây là cơ hội để dòng tranh truyền thống được quan tâm và gìn giữ lâu dài hơn. Theo ông, chính người trẻ đang mang đến nhiều ý tưởng sáng tạo, giúp tranh Đông Hồ được lan tỏa mạnh mẽ hơn thông qua các hình thức trải nghiệm cá nhân hóa và ứng dụng công nghệ hiện đại.

Là một trong những người tham gia sự kiện, bạn Vũ Ngọc Huy, sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, cho biết bản thân hiểu sâu hơn về giá trị văn hóa dân tộc sau khi trực tiếp trải nghiệm các hoạt động và lắng nghe nghệ nhân chia sẻ về quy trình làm tranh cũng như ý nghĩa của từng tác phẩm.

Mỗi bức tranh Đông Hồ không chỉ là sản phẩm thủ công được tạo nên từ đôi bàn tay nghệ nhân, mà còn là ký ức văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Và hôm nay, bằng sự sáng tạo cùng tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, người trẻ đang tiếp tục viết tiếp câu chuyện trên giấy điệp bằng ngôn ngữ của thời đại mình.

Sự hào hứng của các bạn sinh viên tại không gian trải nghiệm cho thấy, di sản không hề cũ kỹ hay xa cách. Chỉ cần được tiếp cận bằng những hình thức phù hợp với đời sống hiện đại, những giá trị truyền thống vẫn có thể tiếp tục được "đánh thức" và lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Xem thêm thông tin Văn hóa TẠI ĐÂY