(TT&VH) - Với hơn 10 ngàn lọ gốm có niên đại khoảng một đến vài trăm năm, gom góp được từ những cuộc đập nhà cổ, nhà xưa ở tỉnh Ninh Thuận, có thể đánh giá bộ sưu tập của họa sĩ Phan Trọng Văn là kỳ lạ và đồ sộ, vì ít có ai để tâm đến các lọ gốm bình thường này.
10 năm 10 ngàn lọ
Họa sĩ Phan Trọng Văn hiện là chuyên viên của Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, nên trong cách nhìn của anh, có những điểm khác biệt.
Trong khoảng 10 năm qua, cứ mỗi khi ở quê có ai phải phá bỏ nhà rường, thì anh lại đến xin hoặc mua rẻ các lọ gốm - vốn dùng thay gạch để xây dựng vách tường - vì nếu không thì người ta cũng đập bỏ đi. Đến nay Phan Trọng Văn đã gom được hơn 10 ngàn lọ, và công việc vẫn đang tiếp diễn, vì đây được xem là “giai đoạn cuối” của việc đập bỏ nhà xưa ở Ninh Thuận, trong khi người dân thì chẳng mấy “xót xa” với những cái lọ này. “Người ta đập nhà, tôi sưu tập lọ gốm”, đấy là phát biểu và cũng là “tôn chỉ” sưu tập lọ gốm của Phan Trọng Văn.
Họa sĩ Phan Trọng Văn bên các lọ gốm
Sinh ra và lớn lên tại làng Thuận Hòa (Phước Thuận, Ninh Phước, Ninh Thuận) - cùng huyện với làng gốm Bàu Trúc nổi tiếng của người Chăm, Phan Trọng Văn nói rằng không hiểu vì sao từ Bình Định vào đến Phan Rang, Phan Thiết... ở hơn 100 năm trước, người ta lại hay lấy lọ gốm thay cho gạch để xây nhà, trong khi xây gạch thì thuận tiện hơn.
Nhà nghiên cứu văn hóa Huỳnh Ngọc Trảng khi tiếp xúc với những lọ gốm này, có nhận xét ban đầu: “Các lọ gốm thủ công này có một diện mạo giống nhau, nhưng kích cỡ thì không bằng nhau, lại có hoa văn và những cái mấu trên miệng để có thể cột dây lạt, rất giống với các hũ đựng mắm cá cơm ở miền Trung. Những năm 1990, trong một khai quật ở sông Đồng Nai có thấy những lọ gốm này, giả thiết cho rằng chiếc thuyền chở những lọ gốm vào miền Nam để đựng đường thốt nốt (?). Nên mục đích ban đầu của nó chắc không phải làm ra để thay thế gạch xây dựng, mà là đồ gia dụng. Quan sát kỹ những vách nhà, có thể thấy những lọ gốm thuộc “hàng dạt”, không đạt chất lượng, nên người dân tận dụng để xây dựng; như ở Lái Thiêu cũng vậy, những đồ gốm bị hư do nung nấu, cũng được tận dụng xây hàng rào, vách nhà”.
Khoảng 10 ngàn lọ gốm thì không nhiều so với một giai đoạn gốm trong lịch sử, hay so với một lò gốm hiện nay, nhưng nếu nhìn từ góc độ cá nhân, thì con số này cũng thuộc diện kỷ lục của Việt Nam.
Lọ gốm nằm trong vách của một nhà rường
Muốn tặng một phần cho bảo tàng
Người dân ở Ninh Thuận gọi những lọ gốm này là “ống ghè”, chúng thường chỉ cao 20cm, miệng rộng 12cm, nhưng cũng có lọ cao 12cm hoặc 20cm. Hiện nay tại Ninh Thuận và các tỉnh lân cận, các lọ gốm này không còn được sản xuất nữa. Các bảo tàng ở Việt Nam, ví dụ như Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM cũng có sưu tập, nhưng số lượng rất ít, chỉ khoảng vài chục lọ.
Họa sĩ Phan Trọng Văn nói rằng anh thấy xót mà sưu tập vậy thôi, chứ đây là công việc nằm ngoài khả năng về kinh phí và hiểu biết của bản thân. Hiện những lọ gốm này được anh chất đống ở quê, chưa biết phải xử lý thế nào. Anh nói mình rất cần sự tiếp sức của những nhà nghiên cứu và nhà sưu tập, để có thể làm một hồ sơ, hay tìm chỗ trưng bày bài bản hơn.
Theo Phan Trọng Văn, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Ninh Thuận sắp khánh thành, anh nói sẽ tuyển lựa ra vài trăm lọ gốm tiêu biểu để trao tặng. “Tôi không biết thủ tục của việc tặng lọ gốm này thế nào, nhưng ước muốn của tôi là gốm của Ninh Thuận nên được lưu trữ, trưng bày, giới thiệu ở Ninh Thuận. Giá trị và ý nghĩa nghệ thuật của các lọ gốm thế nào thì còn cần phải có thời gian nghiên cứu, nhưng lưu giữ là việc cần thiết, vì nếu không, sau này có kết quả nghiên cứu rồi, chẳng còn đủ để mà trưng bày nữa”, Phan Trọng Văn nói.
Nhà sưu tập bất đắc dĩ này cũng cho biết rằng anh sẵn sàng chia cái ngôi vị “ông vua ống ghè” với bất kì ai, miễn người ấy có ý định lưu giữ và giới thiệu những lọ gốm đã thuộc về ký ức. Phan Trọng Văn nói thêm, xét về mặt kiến trúc, những nhà rường xây vôi với lọ gốm cũng đã có tuổi thọ hơn 100 năm, nghĩa là sức bền vật liệu của loại này khá tốt, cũng nên có một nghiên cứu chuyên sâu và bài bản hơn. Sau này có điều kiện, anh nói rằng mình muốn cất một cái nhà rường từ những vật liệu đã sưu tập được ở quê nhà, đặc biệt là vách tường thì sẽ xây bằng lọ gốm xưa nhưng để lộ thiên, như một nét riêng của kiến trúc ở mấy tỉnh Nam Trung bộ.
Cầu thủ này từng được HLV Louis van Gaal đánh giá cao, từng vô địch Châu Âu nhưng thất nghiệp suốt 1 năm qua và đến giờ vẫn chưa tìm được CLB mới dù chỉ 27 tuổi.
Carlo Ancelotti chính thức trở thành HLV trưởng mới của tuyển Brazil và trong bản danh sách triệu tập sơ bộ đầu tiên, ông đã gây bất ngờ khi điền tên một loạt ngôi sao kỳ cựu như Neymar, Casemiro và Richarlison.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa có Công điện số 68/CĐ-TTg ngày 20/5/2025 về việc triển khai sắp xếp, xử lý trụ sở, cơ sở vật chất khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.
"Là người con sinh ra và lớn lên ở xứ Nghệ, tôi luôn tự hào là thế hệ con cháu của Bác Hồ. Đã bao lần hát về Người trên nhiều sân khấu khác nhau, nhưng khi đứng hát bên Lăng Bác, tôi xúc động vô cùng" - Huyền Trang Sao Mai bày tỏ cảm xúc khi biểu diễn trong chương trình "Người là Hồ Chí Minh".
Cựu số 1 thế giới người Ba Lan Swiatek là ĐKVĐ Roland Garros và cô đã vô địch giải này 3 năm liên tiếp. Liệu năm nay cô có thể đăng quang lần thứ 5 ở Paris khi sa sút phong độ suốt thời gian qua?
Tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam sẽ tham dự giải quốc tế quan trọng sau đây hơn 1 tháng nữa. Các đối thủ của Trần Thị Thanh Thúy, Bích Tuyền và đồng đội đã được xác định.
Chính phủ và nhân dân kỳ vọng, các kiến trúc sư tiếp tục là những người tiên phong, kiến tạo công trình mang dấu ấn Việt Nam, không chỉ là niềm tự hào quốc gia mà còn là biểu tượng của sự vươn mình sánh vai với các cường quốc năm châu.
Nghệ sĩ trẻ Hà Quỳnh Như đã tạo dấu ấn đặc biệt khi liên tiếp được mời biểu diễn mở màn trong ba chương trình nghệ thuật lớn hướng tới kỷ niệm 135 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2025.
Chiều tối ngày 20/5, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, đã chủ trì cuộc họp với các bộ ngành, đơn vị liên quan để rà soát việc triển khai các dự án đường sắt.
Trong tháng 4/2025, Trung Quốc đã nhập khẩu lượng vàng cao nhất trong gần một năm bất chấp mức giá kỷ lục. Nhu cầu tăng cao đối với kim loại quý này đã thúc đẩy Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC, ngân hàng trung ương) nới lỏng các hạn chế đối với dòng chảy vàng vào nước này.
Trước làn sóng gia tăng ảnh khiêu dâm giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) gây chấn động nước Mỹ và thế giới, ngày 19/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký ban hành Đạo luật "Gỡ bỏ" (Take It Down Act) nhằm xử lý hành vi phát tán hình ảnh riêng tư mà không có sự đồng thuận của nạn nhân, trong đó có cả các hình ảnh được tạo ra từ công nghệ deepfake.
Chiều 20/5, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long làm việc với tỉnh Hà Nam về việc triển khai thực hiện Đề án xây dựng Khu Đại học Nam Cao, tỉnh Hà Nam.
Hành khách tại châu Âu đã chi hơn 10 tỷ euro (11,2 tỷ USD) trong năm 2024 chỉ để mang hành lý xách tay lên cabin của 7 hãng hàng không giá rẻ lớn nhất lục địa. Đây là một con số "khủng" cho thấy các hãng hàng không đã biến phụ phí hành lý thành "bí mật" kinh doanh sinh lời khổng lồ, thậm chí vượt qua cả doanh thu bán vé chính.
Từ nhiều năm nay, đa dạng sinh học đã trở thành vấn đề toàn cầu vì hiện có hàng triệu loài động, thực vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do những tác động của con người gây ra. Việt Nam được đánh giá là 1 trong 25 quốc gia có sự đa dạng sinh học cao.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã Quyết định tổ chức chuỗi sự kiện, triển lãm và Giải thưởng truyền thông về quyền con người tại Việt Nam 2025 (Việt Nam hạnh phúc - Happy Vietnam 2025).
Trong trận chung kết Europa League 2024-2025 tại Bilbao, Manchester United sẽ đối đầu Tottenham trong một cuộc chiến mang tính cứu vãn mùa giải thảm họa, khi cả hai đội lần lượt đứng thứ 16 và 17 tại Premier League.
Các đại biểu Quốc hội đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng và không bỏ hình phạt tử hình đối với tội ma túy, tham nhũng, tránh tác động tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa và xử lý tội phạm.