Từ kho dữ liệu hơn 6,3 triệu người dân được sàng lọc, TP HCM bước đầu nhận diện mô hình bệnh tật theo độ tuổi và phân tầng nguy cơ sức khỏe chính xác. Theo tinh thần thực hiện Nghị quyết 57-NQTW, đây là bước ngoặt chiến lược giúp ngành y tế tối ưu hóa y tế dự phòng, đưa chăm sóc sức khỏe chủ động tiến sâu vào từng cộng đồng.
Phân tầng nguy cơ và nhận diện nhóm ưu tiên trong chăm sóc sức khỏe chủ động
Muốn chăm sóc sức khỏe chủ động, ngành y tế không chỉ cần đưa người dân đi khám mà còn phải biết những vấn đề sức khỏe nào đang nổi bật, nhóm nào có nguy cơ cao để ưu tiên theo dõi và can thiệp. Đây là một trong những giá trị mà dữ liệu từ chương trình khám sức khỏe toàn dân tại TP HCM đang từng bước mang lại.
Người dân xã Bắc Tân Uyên (TP.HCM) được bác sĩ thăm khám bệnh tại nhà- Ảnh H.Y
Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, tính đến ngày 19-10-2026, thành phố ghi nhận 6.318.764 người được khám sức khỏe, sàng lọc. Từ nguồn dữ liệu này, ngành y tế bước đầu nhận diện mô hình bệnh tật theo nhóm tuổi và phân tầng một số nguy cơ sức khỏe.
Theo PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP HCM, ở nhóm từ 6 đến dưới 18 tuổi, các vấn đề về thị lực và sức khỏe răng miệng được ghi nhận đáng chú ý. Trong nhóm từ 18 đến dưới 60 tuổi, các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường típ 2 và rối loạn lipid máu nổi bật hơn; ở người từ 60 tuổi trở lên, các bệnh mạn tính là nhóm vấn đề cần quan tâm.
Không chỉ nhận diện mô hình bệnh tật, việc phân tích dữ liệu còn giúp ngành y tế bước đầu phân tầng nguy cơ. Kết quả phân tầng có giá trị hỗ trợ sàng lọc, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Tuy vậy, đây là cơ sở để xác định những người cần tư vấn thay đổi lối sống, kiểm tra bổ sung hoặc đánh giá chuyên sâu.
Từ kết quả phân tích đến chăm sóc thực tế là bước tiếp theo. Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP HCM), người dân sau khám được phân thành bốn nhóm: người khỏe mạnh được tư vấn dinh dưỡng, vận động và khám định kỳ; người có yếu tố nguy cơ được theo dõi, tư vấn tại y tế cơ sở; trường hợp nghi ngờ bệnh lý được hướng dẫn khám chuyên sâu; người mắc bệnh mạn tính được quản lý, điều trị lâu dài.
Theo BSCK2 Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, cách phân nhóm này giúp xác định hướng chăm sóc phù hợp sau khám. Tuy nhiên, để quản lý sức khỏe hiệu quả, ngành y tế không chỉ cần phát hiện nguy cơ mà còn phải tiếp cận được những người gặp khó khăn trong việc đến cơ sở khám, chữa bệnh.
Kết nối dữ liệu khám sức khỏe toàn dân, đưa y tế dự phòng đến gần người dân
Phát hiện nguy cơ qua dữ liệu khám sức khỏe chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được tư vấn, theo dõi và tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp. Bên cạnh việc quản lý tại bệnh viện và trạm y tế, chủ động tìm đến những người khó khăn trong đi lại, ít có điều kiện khám sức khỏe cũng là cách để hạn chế nguy cơ bệnh tật bị bỏ sót.
Tại xã Bắc Tân Uyên, mô hình này được triển khai với 6 đội chăm sóc sức khỏe phụ trách 18 ấp. Sau hơn 5 tháng, các đội đã khám, lập hồ sơ và quản lý sức khỏe cho 429 người cao tuổi, đạt 107,5% chỉ tiêu.
Từ 1/7/2026 người dân có thể tra cứu hồ sơ sức khỏe điện tử trên ứng dụng Công dân số, theo dõi các chỉ số sức khỏe và lịch sử khám bệnh ngay trên điện thoại- Ảnh H.Y
Đã 68 tuổi nhưng số lần đi khám của bà Lê Thị Tình (ngụ xã Bắc Tân Uyên) chỉ đếm trên đầu ngón tay. Hoàn cảnh khó khăn khi người con trai duy nhất bị hạn chế về thần kinh, khả năng lao động giảm sút nên mọi việc một tay bà cáng đáng. Bà Tình cho biết trước đó, bà từng điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Bình Dương nhưng gần 2 năm nay không có điều kiện tái khám.
Biết được hoàn cảnh của bà, đội chăm sóc sức khỏe bám sát địa bàn dân cư của xã đã đến tận nhà thăm khám. Với bà Tình, việc được bác sĩ đến nhà không chỉ giúp bớt vất vả đi lại mà còn tạo cơ hội để tiếp tục quan tâm đến sức khỏe của mình. "Mong rằng cứ có bác sĩ đến khám như thế này, tôi đỡ phải đi xa" - bà Tình chia sẻ.
Từ mô hình tại cộng đồng có thể thấy, chăm sóc chủ động không dừng ở một lần thăm khám mà cần có quá trình theo dõi liên tục. Muốn mở rộng cách làm này, thông tin sức khỏe phải được ghi nhận và cập nhật qua nhiều lần khám, đồng thời có thể sử dụng liên thông giữa các cơ sở y tế.
Thực hiện Nghị quyết 57-NQTW, theo định hướng của ngành y tế TP HCM, hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ được hình thành từ hai nguồn: dữ liệu sức khỏe theo vòng đời, tích lũy qua các lần khám định kỳ; và dữ liệu bệnh tật theo vòng đời, hình thành trong quá trình khám, chữa bệnh. Thành phố đang xây dựng kho dữ liệu ngành y tế, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, làm cơ sở từng bước chuẩn hóa và liên thông thông tin giữa các cơ sở.
Sở Y tế TP HCM đang tiếp tục phát triển hệ thống bảng điều khiển phân tích dữ liệu sức khỏe, phối hợp với chuyên gia và các bệnh viện để hoàn thiện phương pháp phân tích, kiểm chứng kết quả và từng bước đưa thông tin phân tầng nguy cơ vào hoạt động của y tế cơ sở- Ảnh H.Y
PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng cho biết, chương trình hướng tới mục tiêu mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm, kết quả được chuẩn hóa và cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Khi các chỉ số về thể trạng, huyết áp, đường huyết, mỡ máu và yếu tố nguy cơ được tích lũy qua nhiều lần khám, cơ sở y tế có thêm thông tin để theo dõi sát sao sự thay đổi sức khỏe của từng người.
Khi kết nối với dữ liệu khám, chữa bệnh, thông tin về bệnh lý, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và quá trình điều trị có thể giúp bác sĩ đánh giá tình trạng người bệnh xuyên suốt hơn. Ở cấp độ quản lý, dữ liệu tổng hợp cũng hỗ trợ theo dõi mô hình bệnh tật và phân bố nguy cơ theo nhóm tuổi, địa bàn, từ đó xác định các vấn đề cần ưu tiên dự phòng.
Giá trị của chuyển đổi số không chỉ nằm ở việc số hóa hồ sơ hay thống kê kết quả khám, mà ở khả năng sử dụng dữ liệu để nhận diện người cần chăm sóc, lựa chọn biện pháp can thiệp phù hợp và duy trì theo dõi lâu dài. Khi kết quả phân tích được kết nối với hoạt động tại bệnh viện, trạm y tế
