Ngày Thể thao Việt Nam được tổ chức hàng năm vào ngày 27/3 để tôn vinh sự phát triển của thể thao, tri ân những người làm công tác thể dục thể thao và khuyến khích toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại.
Ngày này cũng đánh dấu sự kiện vào năm 1946 khi Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi toàn dân tập thể dục, đặt nền móng cho nền Thể dục thể thao (TDTT) cách mạng nước nhà.
1. Cách mạng tháng Tám thành công, đất nước giành được độc lập dân tộc nhưng còn gặp nhiều khó khăn thách thức bởi thù trong giặc ngoài, cộng thêm với nền kinh tế do chế độ cũ để lại rất nghèo nàn lạc hậu, nhân dân nhiều nơi đói rét, dịch bệnh hoành hành, sức khỏe giảm sút nghiêm trọng, thất học và mù chữ nặng nề.
Trong hoàn cảnh đó Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với Đảng ta đề ra nhiều chủ trương hết sức đúng đắn, kịp thời nhằm đẩy lùi những khó khăn trở lực và Người kêu gọi đồng bào cả nước chống giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Đồng thời, nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của vai trò sức khỏe con người, sức khỏe nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm ký Sắc lệnh thành lập ngành Y tế và ngành TDTT của nước Việt Nam mới.
Theo đó, vào ngày 31/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 14, thành lập Nha Thể dục Trung ương thuộc Bộ Thanh niên, tiền thân của ngành TDTT ngày nay. Ngành TDTT mới ra đời nhiệm vụ là liên lạc mật thiết với Bộ Y tế và Bộ Giáo dục để nghiên cứu phương pháp và thực hành thể dục trong toàn quốc nhằm tăng bổ sức khỏe quốc dân và cải tạo nòi giống Việt Nam.
Đến ngày 27/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp của Hội đồng Chính phủ bàn về nhiều nội dung quan trọng: Tổ chức các bộ như Bộ Xã hội, Bộ Ngoại giao; Sắc lệnh tự do cá nhân, Sắc lệnh tạm thời về tự do báo chí, tình hình tài chính... Trong ngày này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 33 thành lập Nha Thanh niên và Thể dục thuộc Bộ Quốc gia Giáo dục để tăng cường và mở rộng các hoạt động TDTT và trực tiếp chỉ đạo công tác giáo dục thể chất cho thế hệ trẻ.
Cùng ngày 27/3/1946, báo Cứu quốc đăng bài "Sức khỏe và thể dục" truyền bá lời kêu gọi toàn dân rèn luyện của Bác. Những sắc lệnh và bài báo Sức khỏe và thể dục đã đặt nền móng thể chế cho nền TDTT cách mạng, lần đầu tiên Việt Nam có cơ quan chuyên trách về TDTT, chứng tỏ tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi đưa mục tiêu nâng cao thể lực dân tộc lên ngang hàng với nhiệm vụ cứu quốc.
2. "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công.
Mỗi một người dân yếu ớt, tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần; mỗi một người dân mạnh khỏe, tức là góp phần cho cả nước mạnh khỏe.
Vậy nên tập luyện thể dục, bồi bổ sức khỏe, tức là góp phần cho cả nước mạnh khỏe.
Vậy nên tập luyện thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi một người dân yêu nước.
Việc đó không tốn kém, khó khăn gì, gái trai, già trẻ ai cũng nên làm và ai cũng làm được. Mỗi người lúc ngủ dậy, tập ít phút thể dục, ngày nào cũng tập thì khí khuyết lưu thông, tinh thần đầy đủ. Như vậy là sức khỏe.
Dân cường thì quốc thịnh. Tôi mong đồng bào ai cũng gắng tập thể dục.
Tự tôi ngày nào cũng tập".
"Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục" chỉ khoảng 170 chữ nhưng chứa đựng ba thông điệp chính: Sức khỏe là điều kiện của mọi thành công. Hồ Chí Minh viết: "Việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm thành công". Đặt trong bối cảnh đất nước vừa giành độc lập, lời nhắc này mang hàm ý sâu sắc: Muốn xây dựng dân chủ, dựng nước và cải tạo đời sống mới, không thể dựa vào một dân tộc ốm yếu. Người phân tích - Mỗi người dân yếu ớt làm đất nước yếu ớt một phần; ngược lại, mỗi người dân mạnh khỏe đồng nghĩa với việc cả nước mạnh khỏe.
Luyện tập thể dục là nghĩa vụ của mỗi công dân yêu nước. Người nhấn mạnh luyện tập không tốn kém, dễ thực hiện, phù hợp mọi lứa tuổi và coi đó là "bổn phận của mỗi một người dân yêu nước". Hồ Chí Minh không chỉ kêu gọi mà còn nêu gương, Người viết "Tự tôi ngày nào cũng tập".
Không chỉ tập luyện, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn coi sức khỏe là "cái quý nhất của con người". Trong thư gửi học sinh năm 1955, Người khuyến khích "cố gắng tập thể dục" và kết hợp các mặt thể dục, trí dục, mỹ dục và đức dục, cho thấy rèn luyện thân thể phải đi đôi với bồi dưỡng trí tuệ, thẩm mỹ và đạo đức.
Trong thư gửi Hội nghị cán bộ thể dục thể thao toàn miền Bắc ngày 31/3/1960, Người khẳng định: "Muốn lao động sản xuất tốt, công tác và học tập tốt thì cần có sức khỏe" và "nên thường xuyên thể dục, thể thao". Những chỉ dẫn cụ thể ấy thể hiện nhận thức sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa sức khỏe và hiệu quả lao động, học tập.
"Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục" và tấm gương sáng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về rèn luyện thân thể đã nhanh chóng tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ. Năm 1946, phong trào "Khỏe vì nước" đã bùng nổ khắp miền Bắc và những năm sau đó, phong trào "Khỏe để kháng chiến kiến quốc" và "Khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" lan rộng. Đến nay, cuộc vận động "Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại" vẫn tiếp tục lan tỏa góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
3. "Dân cường thì nước thịnh" - Hôm nay, thông điệp ấy càng đúng theo nghĩa rất thực tế bởi sức khỏe cộng đồng không phải "chuyện riêng của mỗi người", mà là nền tảng của năng suất, sáng tạo và sức bền quốc gia, đóng vai trò rất quan trong khi Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc để đạt các mục tiêu phát triển đến 2030 và tầm nhìn 2045.
Sức khỏe gắn với cạnh tranh quốc gia qua một từ khóa: Không thể kỳ vọng "tăng trưởng cao, bền vững" nếu lực lượng lao động thường xuyên kiệt sức, căng thẳng và bệnh mạn tính; ngược lại, vận động đều kết hợp dinh dưỡng – nghỉ ngơi hợp lý giúp tăng khả năng tập trung, giảm ngày công mất vì bệnh, nâng chất lượng học tập và làm việc. Tổ chức Y tế Thế giới cũng nhấn mạnh hoạt động thể lực giúp phòng và quản lý các bệnh không lây nhiễm, duy trì cân nặng hợp lý và cải thiện sức khỏe tinh thần, chất lượng sống.
Điểm sáng là Việt Nam đã có nhiều "đòn bẩy" để biến khẩu hiệu thành hành vi: Lấy 27/3 làm Ngày Thể thao Việt Nam; triển khai Đề án phát triển thể lực, tầm vóc người Việt (2011–2030), Chương trình Sức khỏe Việt Nam; các đề án tăng cường dinh dưỡng và hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên; cùng Chiến lược phát triển thể dục, thể thao đến 2030, tầm nhìn 2045. Ở cộng đồng, các hoạt động như Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân lan tỏa rộng; riêng năm 2024, số người tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên ước đạt 37,5% và số gia đình tập luyện thường xuyên ước đạt 28,3%.
"Dân cường" trong kỷ nguyên mới vì thế cần được hiểu rộng: Khỏe thể chất đi cùng khỏe tinh thần, rèn luyện bền bỉ chứ không theo phong trào. Mỗi người thêm một thói quen vận động mỗi ngày là đất nước thêm một phần năng lực cạnh tranh. Khi dân ta thật sự cường tráng, có tri thức, có kỷ luật và tinh thần nhân văn, nước Việt Nam mới có thể đạt đến sự cường thịnh mà Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong ước.
Ngày 29/1/1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) ban hành Quyết định số 25/CT, chính thức lấy ngày 27/3 hàng năm làm "Ngày Thể thao Việt Nam". Đây là dấu mốc quan trọng nhằm ghi nhận vai trò của thể dục thể thao trong đời sống xã hội, đồng thời khuyến khích mọi tầng lớp nhân dân tích cực rèn luyện thân thể, nâng cao sức khỏe.
Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành TDTT Việt Nam (27/3/1946 – 27/3/2026), điểm nhấn đáng chú ý và nhận được sự quan tâm đặc biệt chính là "Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân – Vì an ninh tổ quốc năm 2026" - sự kiện dự kiến đồng loạt diễn ra trên khắp toàn quốc vào sáng ngày 22/3. Đây là một trong số sự kiện trọng điểm dự kiến thu hút gần 5.000 người tham gia trực tiếp tại khu vực không gian văn hóa tượng đài Lý Thái Tổ (Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội) và cùng kết nối với 34 điểm cầu, tỉnh thành trên cả nước cùng hưởng ứng tham gia ngày chạy.
Hoạt động này không chỉ góp phần tạo không khí thi đua sôi nổi chào mừng Ngày truyền thống ngành TDTT mà còn đẩy mạnh phong trào "Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại". Việc tổ thành công Ngày chạy mang ý nghĩa quảng bá hình ảnh một Việt Nam năng động, yêu thể thao và luôn rộng mở vòng tay đón bạn bè quốc tế.
