(TT&VH) - Tuần này báo chí Nga và Pháp nói rằng chính quyền Moskva đã đạt được thỏa thuận mua tàu đổ bộ Mistral của Pháp, trong một thương vụ trị giá 1,2 tỷ euro. Tuy nhiên ngay sau đó hàng loạt câu hỏi đã xuất hiện xung quanh việc vì sao Nga lại mua tàu chiến từ Pháp, trong khi thừa khả năng tự đóng lấy và vũ khí mới được mua về sẽ sử dụng vào việc gì.
La Tribune là tờ báo đầu tiên nói rằng một thỏa thuận mua tàu Mistral đã đạt được giữa đại diện hai nước là công ty xuất khẩu vũ khí Rosoboronexport (Nga) và công ty DCNS (Pháp). Theo đó, một bản hợp đồng chính thức cuối cùng sẽ được thông qua vào ngày 21/6 tới tại hội chợ hàng không Le Bourget, với sự tham dự của Thủ tướng Nga Vladimir Putin.
Từ rắc rối chuyển giao bí mật công nghệ
Hoạt động thương thảo giữa đôi bên đã bắt đầu từ tháng 10/2009 và gặp phải trở ngại rất lớn liên quan tới trang thiết bị công nghệ trên tàu và việc chuyển giao công nghệ của các thiết bị này. Người Nga muốn sản phẩm tới tay họ phải có hệ thống quản lý chiến đấu SENIT-9 và hệ thống thông tin chỉ huy SIC-21.
Thực tế các cuộc đàm phán chỉ tập trung quanh SENIT-9. Hệ thống SIC-21 đã già cỗi và không gây những quan ngại mang tính chiến lược như SENIT-9. Do SIC-21 vẫn được dùng trên tàu sân bay duy nhất của Pháp là Charles De Gaulle nên người Pháp không muốn bán kèm nó vì vấn đề tự hào dân tộc. Rất nhiều người trong quân đội Pháp, vì thế, đã phản đối việc chuyển giao SIC-21 cho người Nga.
Trong khi đó SENIT-9 là một hệ thống lớn, bao gồm rất nhiều các hệ thống nhỏ khác như chỉ huy tác chiến, thông tin liên lạc, phòng thủ, giám sát từ xa... SENIT- 9 cho phép phân tích, xử lý các tình huống chiến đấu không chỉ của bản thân Mistral, mà còn của các máy bay, tàu chiến và tàu sân bay khác ở quanh nó.
Nó được thiết kế để phục vụ riêng cho các cuộc chiến ven bờ biển, chống lại các vũ khí đặt trên bộ và phản ứng nhanh với các mối đe dọa từ trên không. Nó cũng có hệ thống phát hiện, nhận dạng địch/ta và hệ thống kết nối dữ liệu hết sức hiện đại. Theo chuyên gia xuất khẩu vũ khí Nga Ruslan Pukhov, tàu Mistral sẽ bị “đui” và hoàn toàn vô giá trị nếu không có SENIT-9.
Chiếc tàu sẽ “lạc loài” khi về Nga
Nhưng nếu chỉ vì lý do sở hữu công nghệ tiên tiến, sẽ quá lãng phí khi Nga có ý định mua về tới 4 chiếc Mistral, với riêng 2 chiếc đóng tại Pháp đã có giá tới 1,2 tỷ euro. Câu hỏi đặt ra là Nga muốn đưa những chiếc tàu này về làm gì?
Trong bài bình luận đăng ngày 15/6, trang tin Ria Novosti nói rằng Mistral không phù hợp với cấu trúc và các nhiệm vụ của Hải quân Nga. Tàu đổ bộ của Pháp được thiết kế cho các hoạt động viễn chinh và đổ bộ, gồm các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình ở những nước châu Phi như Guinea, Senegal, Sierra Leone. Trong khi đó học thuyết quân sự của Nga không có những cuộc viễn chinh như thế. Hải quân Nga được xây dựng chỉ để bảo vệ đường bờ biển, vùng biển đặc quyền kinh tế cũng như các tuyến đường biển quan trọng, không dùng để xâm chiếm nước khác hoặc đổ quân đi bất kỳ nơi đâu.
Các câu hỏi khác là con tàu này có thể được sử dụng trong các chiến dịch quân sự nào? Mistral được vũ trang kém, với hệ thống tên lửa phòng không MBDA Simbad với tầm bắn chỉ 6km, 2 đội pháo phòng không hải quân Breda-Mauser 30mm và bốn súng máy 12,7mm. Nếu muốn tàu có hỏa lực tốt hơn, Nga sẽ phải thay thế hết các vũ khí này và trang bị những “đồ chơi” mới, một việc sẽ gây lãng phí tiền của và tốn nhiều công sức nghiên cứu.
Thêm vào đó, do kích cỡ lớn, các máy bay trực thăng của Nga sẽ khó có thể xếp gọn trong khoang chứa của con tàu, nghĩa là người ta sẽ phải dọn dẹp và thiết kế lại phần bên trong. Lại thêm một việc gây tốn kém khác. Ngoài ra, vỏ tàu chỉ được thiết kế để hoạt động ở vùng biển ấm và sẽ phải sửa đổi để chịu được nước lạnh ở Bắc Thái Bình Dương. Nếu quyết định thay thế được thông qua, vỏ tàu sẽ phải qua quá trình cải tiến vô cùng tốn kém nữa. Đây là những thách thức rất lớn bởi nhiều chuyên gia đã nói rằng việc thiết kế và đóng mới một con tàu đổ bộ có lẽ còn “dễ thở” hơn nhiều việc thiết kế lại và nâng cấp tàu Mistral. Đó là chưa kể tới việc người Nga phải xây dựng các căn cứ đặc biệt theo tiêu chuẩn NATO để đáp ứng nhu cầu bảo dưỡng khắt khe của Mistral. Cuối cùng là vấn đề phụ tùng thay thế. Ai sẽ chi trả cho các phụ tùng này và công ty nào, của Nga hay Pháp sẽ cung cấp phụ tùng cho con tàu?
“Lời cảm ơn” từ nước Nga?
Việc điện Kremlin không giải thích rõ ràng vai trò quân sự của những chiếc Mistral đã làm dấy lên nhiều phỏng đoán. Có người nói rằng việc thương thảo Mistral đã bắt đầu ngay khi Nga triển khai các hành động quân sự chống lại việc Gruzia tấn công Bắc Ossetia và Abkhazia.
Việc Pháp đứng ra thương thảo với Nga để giải quyết xung đột, trong bối cảnh nhiều nước phương Tây quay lưng với Moskva, đã được điện Kremlin đánh giá cao. Dựa vào đó, RIA cho rằng việc mua tàu Mistral giống như một cử chỉ thiện chí, một “lời cảm ơn” từ Tổng thống Nga với Tổng thống Pháp. Nó cũng thể hiện sự ủng hộ của Nga với ông Nicolas Sarkozy, trước cuộc bầu cử Tổng thống quan trọng sắp diễn ra.
Gia Bảo
