Nâng tầm hợp tác Việt Nam - Singapore vì một ASEAN vững bước trước mọi biến động thời đại

Từ những khu công nghiệp VSIP trải dài khắp Việt Nam đến các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, năng lượng xanh, công nghiệp bán dẫn và logistics thông minh, quan hệ Việt Nam - Singapore đang bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng hơn, không chỉ tạo động lực cho tăng trưởng của mỗi nước mà còn góp phần kiến tạo một ASEAN tự cường, phát triển bền vững. 

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng,  mở ra không gian hợp tác chiến lược mới giữa hai quốc gia.

Nền tảng vững chắc và khát vọng mới

Trải qua hơn nửa thế kỷ, quan hệ Việt Nam và Singapore đã trở thành một hình mẫu hợp tác thành công bậc nhất trong ASEAN. Việc hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên "Đối tác Chiến lược toàn diện" vào năm 2025 là bước tiến lịch sử, phản ánh sự tin cậy chính trị cao và tầm nhìn chung trong bối cảnh thế giới đầy biến động.

Phân tích sâu hơn về bối cảnh hợp tác hiện tại, Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh nhận định: "Sự phát triển của Việt Nam và Singapore cũng đang ở giai đoạn chuyển tiếp để bước vào một giai đoạn mới, mà đối với Việt Nam đó là giai đoạn kỷ nguyên vươn mình của dân tộc".

Thành quả của khát vọng đó được chứng minh bằng các con số thương mại và đầu tư ấn tượng. Tính đến cuối tháng 8/2025, Singapore tiếp tục giữ vị thế là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ hai tại Việt Nam với hơn 4.200 dự án còn hiệu lực, mang tổng vốn đăng ký lên tới 87,6 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, Việt Nam hiện đã vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ 8 của Singapore với kim ngạch tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt trong các nhóm hàng máy móc, thiết bị và linh kiện điện tử.

Bước chuyển mình chiến lược

Trọng tâm của sự phát triển theo chiều sâu chiến lược chính là kinh tế số, chuyển đổi xanh và sự mở rộng đầu tư ra nhiều địa phương mới. Làn sóng đầu tư của Singapore không chỉ tập trung ở các thành phố lớn mà đang vươn tới các tỉnh, thành phố giàu tiềm năng như Bắc Ninh, Vĩnh Long, Phú Thọ...

Tại Vĩnh Long, khi đánh giá về tiềm năng năng lượng tái tạo, ông Lawrence Chan, Trưởng Ban Quản lý Khu công nghiệp VSIP (Tập đoàn Sembcorp) đã khẳng định cam kết mạnh mẽ: Tập đoàn này sẵn sàng chia sẻ các kiến thức kỹ thuật và kinh nghiệm, các ý tưởng thí điểm về khu công nghiệp xanh, cung cấp điện tái tạo, giải pháp nước và kết nối số cho tỉnh". Trong khi đó, tại tỉnh công nghiệp phía Bắc là Bắc Ninh, ông Ang Wee Seng, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Singapore đã trực tiếp đến tìm hiểu cơ hội, bày tỏ mong muốn được tạo điều kiện thuận lợi nhất để các doanh nghiệp vi điện tử của quốc đảo sư tử khảo sát môi trường và thiết lập chuỗi sản xuất.

Để tối ưu hóa các dòng vốn mới này, tại Hội nghị Bộ trưởng về Kết nối kinh tế Việt Nam – Singapore (CMM) lần thứ 19, diễn ra vào tháng 10/2025, Bộ trưởng Thứ hai Bộ Công nghiệp và Thương mại Singapore Tan See Leng đã công bố hai sáng kiến then chốt: Thành lập "Đơn vị Đầu tư Singapore (SIU)" đóng vai trò như một trung tâm "một cửa" hỗ trợ doanh nghiệp, và ra mắt Chương trình Trao đổi Đổi mới và Nhân tài (ITES). Ngoài ra, việc đưa vào vận hành Kho hàng không kéo dài (OACT) tại Phú Thọ bởi liên doanh T&T Group và Tập đoàn logistics YCH (Singapore) cũng là minh chứng rõ rệt cho nỗ lực hiện đại hóa chuỗi cung ứng.

Nhìn lại những bước tiến này, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đánh giá: "Những kết quả này là bằng chứng rõ nét cho thấy mối quan hệ hợp tác kinh tế song phương đang đi vào chiều sâu và thực chất".

"Đồng kiến tạo" hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Để bứt phá khỏi bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những động lực then chốt. Đánh giá về dư địa hợp tác Việt Nam-Singapore trong lĩnh vực này, Phó Giáo sư-Tiến sĩ Dương Minh Hải (Đại học Quốc gia Singapore) cho rằng tiềm năng giữa hai nước mang tính bổ trợ cao: Singapore mạnh về hệ sinh thái quản trị và tài chính, trong khi Việt Nam có thị trường năng động và lực lượng lao động trẻ.

Phó Giáo sư-Tiến sĩ Dương Minh Hải nhận định, hợp tác trong giai đoạn tới cần chuyển từ "mua công nghệ" sang "đồng phát triển công nghệ". Khi hai nước cùng nghiên cứu, cùng thử nghiệm và cùng thương mại hóa công nghệ mới, giá trị tạo ra sẽ bền vững và có chiều sâu hơn rất nhiều.

Sự kết hợp này mang lại lợi ích khổng lồ trong các ngành mũi nhọn. Từ nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào trong nước như rơm rạ, bã mía, lá dứa..., việc ứng dụng công nghệ hiện đại của Singapore có thể giúp Việt Nam xây dựng ngành công nghiệp vật liệu xanh tự chủ, giải quyết bài toán phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Trong lĩnh vực công nghệ số, nền tảng "Tech Connect" đang được kỳ vọng sẽ kết nối 3 "nhà", gồm Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp để cùng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Kiến tạo cấu trúc ASEAN tự cường, phát triển bền vững

Mối quan hệ chặt chẽ giữa hai nước không chỉ mang lại lợi ích song phương mà còn góp phần củng cố vai trò trung tâm của ASEAN. Đại sứ Trần Phước Anh nhấn mạnh hai nước cần phối hợp chặt chẽ nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trong khu vực, đưa quan hệ Việt Nam-Singapore thành hình mẫu trong quan hệ hợp tác song phương... qua đó thúc đẩy tình đoàn kết trong ASEAN.

Sự tín nhiệm của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam càng thể hiện rõ nét khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23. Đánh giá sự kiện này, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cho biết điều này "thể hiện sự coi trọng và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với vai trò, vị thế và uy tín ngày càng tăng của Việt Nam".

Đại sứ Singapore Rajpal Singh cũng cho rằng đây là một dấu mốc rất quan trọng, là sự ghi nhận quan trọng đối với những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được. Việt Nam gia nhập ASEAN cách đây hơn 30 năm và kể từ đó đã trở thành một thành viên rất tích cực của ASEAN, đóng góp thúc đẩy ổn định chính trị, hội nhập kinh tế và xây dựng cộng đồng gắn kết giữa người dân trong ASEAN.

Việc lãnh đạo cao nhất của Việt Nam phát biểu tại Đối thoại Shangri-La cũng cho thấy Việt Nam đang sẵn sàng đảm nhận vai trò tích cực hơn trong việc giải quyết những bất định địa chính trị và địa kinh tế hiện nay.

Trên cơ sở đó, Đại sứ Singapore Rajpal Singh tái khẳng định Singapore ủng hộ Việt Nam đóng vai trò tích cực hơn trong lĩnh vực này, bởi hai nước chia sẻ nhiều nguyên tắc và quan điểm chung về các vấn đề quốc tế, như tôn trọng chủ quyền quốc gia, tuân thủ luật pháp quốc tế, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Trên nền tảng tin cậy chính trị sâu sắc, sự đồng điệu về khát vọng phát triển và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp hai bên, quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Singapore đang mở ra dư địa hợp tác. Không chỉ tạo động lực tăng trưởng cho mỗi quốc gia, mối quan hệ này còn góp phân củng cố một ASEAN năng động, tự cường và vững bước trước mọi biến động của thời đại.