Sau gần 7 năm bị liệt hoàn toàn nửa mặt trái do biến chứng sau phẫu thuật u não, nam thanh niên 26 tuổi ở Sơn La đã có thể cười cân đối, chủ động và cải thiện rõ rệt khả năng nhắm mắt nhờ các kỹ thuật vi phẫu phục hồi vận động cơ mặt.
Liệt mặt kéo dài sau phẫu thuật u não
N.P.N. (26 tuổi, Sơn La) từng được phẫu thuật lấy một khối u lớn ở vùng góc cầu tiểu não. Đây là vị trí nằm gần dây thần kinh số VII, đảm nhiệm chức năng vận động các cơ biểu cảm trên khuôn mặt.
Tình trạng liệt mặt kéo dài gần 7 năm khiến người bệnh phải đối mặt với nhiều ảnh hưởng cả về chức năng lẫn tâm lý. Ảnh: BVCC
Do khối u nằm sát dây thần kinh, quá trình phẫu thuật gặp nhiều khó khăn. Sau mổ, người bệnh bị liệt hoàn toàn nửa mặt trái. Miệng lệch khi cười, mắt không thể nhắm kín, khuôn mặt mất cân đối rõ rệt. Tình trạng kéo dài gần 7 năm khiến các cơ vùng mặt bên liệt bị teo, gần như mất khả năng vận động. Việc mắt không nhắm kín kéo dài cũng làm tăng nguy cơ khô giác mạc và tổn thương bề mặt nhãn cầu.
“Qua thăm khám chúng tôi đánh giá đây là trường hợp liệt mặt mạn tính kéo dài, các cơ mặt đã teo nhiều, khiến việc phục hồi trở nên đặc biệt khó khăn”, TS.BS Bùi Mai Anh, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học, bác sĩ khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết.
Phục hồi nụ cười bằng phẫu thuật vi phẫu
Sau khi được tư vấn, gia đình quyết định lựa chọn phương pháp phẫu thuật phục hồi vận động cơ mặt bằng các kỹ thuật vi phẫu.
TS.BS Bùi Mai Anh phẫu thuật cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC
Theo TS.BS Bùi Mai Anh, ở những trường hợp liệt mặt kéo dài, các cơ có thể bị teo và mất khả năng vận động. Khi đó, phương pháp treo tĩnh chủ yếu giúp cải thiện sự cân đối của khuôn mặt khi nghỉ ngơi. Trong khi đó, mục tiêu của ê-kíp điều trị trong trường hợp này là phục hồi vận động chủ động.
Trong lần phẫu thuật đầu tiên, các bác sĩ chuyển một cơ có khả năng vận động để thay thế chức năng của nhóm cơ vùng miệng. Đồng thời, hệ thống thần kinh xuyên mặt được đặt nhằm chuẩn bị cho quá trình phục hồi vận động.
Sau khoảng 3 tháng, người bệnh bắt đầu xuất hiện dấu hiệu vận động ở bên mặt bị liệt. Đến tháng thứ 9, anh đã có thể cười cân xứng và chủ động.
Theo các bác sĩ, phục hồi một nụ cười chủ động là mục tiêu khó trong điều trị liệt mặt mạn tính, bởi động tác này đòi hỏi sự phối hợp của nhiều nhóm cơ và khả năng điều khiển vận động.
Phục hồi khả năng nhắm mắt
Bên cạnh phục hồi nụ cười, bảo vệ mắt là một mục tiêu quan trọng ở người bị liệt dây thần kinh số VII.
Khi dây thần kinh này bị tổn thương, cơ vòng mi có thể mất chức năng, khiến mắt không thể nhắm kín. Tình trạng hở mi kéo dài làm nước mắt bốc hơi nhanh, gây khô giác mạc và có thể dẫn đến tổn thương bề mặt nhãn cầu.
Sau khi hệ thống thần kinh được chuẩn bị, các bác sĩ tiếp tục thực hiện phẫu thuật chuyển cơ nhằm hỗ trợ phục hồi chức năng nhắm mắt.
Trước điều trị, người bệnh bị hở mi khoảng 5-6 mm khi nhắm mắt. Sau phẫu thuật và 5-6 tháng tập phục hồi chức năng, khe hở giảm còn khoảng 1-2 mm khi nhắm nhẹ. Khi chủ động dùng lực, người bệnh có thể nhắm kín hoàn toàn.
Thêm cơ hội điều trị cho người bị liệt mặt lâu năm
Theo các bác sĩ, với người bị liệt mặt mạn tính, mục tiêu điều trị không chỉ là cải thiện sự cân đối của khuôn mặt khi nghỉ ngơi. Việc phục hồi vận động chủ động giúp người bệnh có thể cười, biểu lộ cảm xúc và giao tiếp tự nhiên hơn.
Người bệnh là một trong những trường hợp đầu tiên tại Việt Nam được áp dụng kỹ thuật chuyển cơ vùng cổ để phục hồi vận động mi mắt. Ảnh: BVCC
TS.BS Bùi Mai Anh cho biết: “Kết quả của phương pháp không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng người bệnh, trường hợp này còn đánh dấu bước tiến quan trọng của chuyên ngành phẫu thuật Tạo hình và Vi phẫu tại Việt Nam”.
Trường hợp này thuộc nhóm những người bệnh đầu tiên tại Việt Nam được áp dụng kỹ thuật chuyển cơ vùng cổ để phục hồi vận động mi mắt. Kết quả bước đầu cho thấy phương pháp có thể cải thiện chức năng ở những trường hợp liệt mặt đã kéo dài nhiều năm.
PGS.TS Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức nhận định: “Thành công của ca bệnh cho thấy khả năng làm chủ các kỹ thuật vi phẫu tiên tiến của chuyên ngành Phẫu thuật tạo hình, đồng thời mở ra thêm nhiều cơ hội điều trị cho các bệnh nhân liệt mặt mạn tính trong nước”.
Sau nhiều năm sống chung với khuôn mặt mất cân đối và khó nhắm mắt, việc có thể chủ động cười và cải thiện chức năng nhắm mắt giúp người bệnh thuận lợi hơn trong giao tiếp, sinh hoạt và trở lại công việc.
