Trong gần hai thập kỷ qua, thế giới bóng đá đã quen với việc chứng kiến Leo Messi làm những điều tưởng như không thể: rê bóng qua hàng loạt hậu vệ trong phạm vi hẹp, tung ra những đường chuyền mà người khác không nhìn thấy, ghi bàn từ những góc sút phi lý và duy trì đỉnh cao với sự ổn định chưa từng có.

Nhưng sự nghiệp của Messi không chỉ được tạo nên bởi tài năng thiên bẩm. Điều khiến anh trở thành biểu tượng đặc biệt của bóng đá hiện đại còn nằm ở hành trình vượt qua thất bại, áp lực và cả sự nghi ngờ từ chính quê hương mình. World Cup 2022 tại Qatar chính là chương cuối cùng hoàn hảo cho câu chuyện ấy.

Thiên tài được sinh ra để chơi bóng

Messi từng được Jorge Valdano mô tả là "thiên tài đầu tiên của bóng đá thế kỷ XXI". Đó không phải lời khen xã giao. Trong mắt những người từng chơi bóng đỉnh cao, Messi là trường hợp gần như không thể giải thích bằng logic thông thường.

Ông Fernando Signorini, cựu HLV thể lực của Argentina, từng nói rằng Messi sở hữu "sự phối hợp thần kinh - cơ bắp mang tính vũ trụ". Ở tốc độ cao nhất, anh vẫn có thể thực hiện hai nhịp chạm bóng liên tiếp chỉ bằng một chân, giữ trái bóng dính sát như bị hút vào cơ thể. Điều đó khiến những pha rê dắt của Messi trở thành thứ gần với bản năng hơn là kỹ năng.

Không phải ngẫu nhiên mà Javier Mascherano nói: "Messi là hai hoặc ba cầu thủ trong một". Anh vừa là người tổ chức lối chơi, vừa là chân kiến tạo, vừa là cây săn bàn. Trong bóng đá hiện đại, nơi các vị trí ngày càng chuyên biệt, Messi lại làm tất cả cùng lúc.

Điều đáng nói hơn là Messi không ngừng tiến hóa. Phiên bản cầu thủ chạy cánh tốc độ ở những năm đầu tại Barcelona khác hoàn toàn "số 9 ảo" dưới thời Pep Guardiola. Và khi tuổi tác khiến khả năng bứt tốc giảm đi, Messi lại biến mình thành một nhà kiến thiết lùi sâu với nhãn quan chiến thuật siêu hạng.

Sự thích nghi ấy là lý do khiến anh duy trì đỉnh cao quá lâu. Messi không chỉ giỏi hơn người khác. Anh còn thay đổi chính khái niệm về một cầu thủ tấn công toàn diện.

GOAT của bóng đá

Tranh luận về GOAT luôn mang tính chủ quan. Bóng đá khác biệt giữa các thời đại, chiến thuật, điều kiện thi đấu và môi trường cạnh tranh. Nhưng nếu nhìn vào toàn bộ di sản, Messi có lẽ là trường hợp hiếm hoi hội tụ gần như đầy đủ mọi tiêu chí của sự vĩ đại.

Trước hết là tính toàn diện trong phong cách chơi bóng. Messi không chỉ ghi bàn. Anh tạo ra trận đấu. Anh điều khiển nhịp độ, kéo giãn hệ thống phòng ngự và mở ra khoảng trống cho đồng đội. Rất ít cầu thủ trong lịch sử vừa có thể ghi hơn 900 bàn thắng, vừa sở hữu hàng trăm kiến tạo và đồng thời là trung tâm sáng tạo của đội bóng.

Thứ hai là sự ổn định ở mức phi thực tế. Trong gần 20 năm, Messi gần như không có giai đoạn sa sút kéo dài. Từ Barcelona tới Paris Saint-Germain rồi Inter Miami, từ đội tuyển Argentina tới Copa America và World Cup, anh luôn duy trì ảnh hưởng trực tiếp lên trận đấu.

Những con số ở World Cup 2022 cho thấy điều đó rõ ràng. Messi trở thành cầu thủ đầu tiên ghi bàn ở vòng bảng, vòng 1/8, tứ kết, bán kết và chung kết trong cùng một kỳ World Cup. Anh khép lại giải đấu với 7 bàn thắng, 3 kiến tạo, 5 danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất trận, kỷ lục chưa từng có trong lịch sử World Cup.

Messi cũng là cầu thủ có tổng số lần tham gia trực tiếp vào bàn thắng nhiều nhất lịch sử World Cup kể từ năm 1966 với 21 lần, gồm 13 bàn và 8 kiến tạo. Chỉ có Diego Maradona năm 1986 và Messi năm 2022 vừa ghi từ 5 bàn trở lên vừa tạo hơn 20 cơ hội trong một kỳ World Cup.

Đó không chỉ là thống kê. Đó là sự chi phối tuyệt đối lên giải đấu lớn nhất hành tinh.

Vượt qua định kiến

Điều nghịch lý lớn nhất trong sự nghiệp Messi là anh từng bị nghi ngờ nhiều nhất ở chính Argentina.

Messi rời Rosario sang Barcelona năm 13 tuổi. Anh trưởng thành ở La Masia, nói giọng Catalan nhiều hơn chất đường phố Buenos Aires và không mang vẻ nổi loạn kiểu Diego Maradona. Với một bộ phận người Argentina, Messi dường như "không đủ chất Argentina".

Những thất bại liên tiếp càng làm áp lực tăng lên. Argentina thua Đức ở chung kết World Cup 2014 sau bàn thắng của Mario Götze trong hiệp phụ. Sau đó là hai thất bại liên tiếp trước Chile ở chung kết Copa America 2015 và 2016. Messi bật khóc, rồi tuyên bố giã từ đội tuyển quốc gia.

Đó là thời điểm khoảng cách giữa Messi và quê hương trở nên lớn nhất.

Người ta đặt câu hỏi về lòng trung thành của anh. Vì sao Messi chơi bùng nổ ở Barcelona nhưng không thể mang Argentina tới vinh quang? Vì sao anh không hát quốc ca? Vì sao anh trầm lặng và ít bộc lộ cảm xúc?

Nhưng thực tế, chính những thất bại ấy đã thay đổi Messi.

Từ sau Copa America 2019, Messi trở nên gai góc hơn. Anh phản ứng mạnh mẽ với trọng tài, thể hiện vai trò thủ lĩnh rõ rệt hơn và gắn kết sâu sắc với tập thể. Đó là phiên bản "Messi đường phố", như nhiều cây bút Argentina mô tả.

Quan trọng hơn, Argentina cũng thay đổi dưới thời Lionel Scaloni. Thay vì xây dựng đội bóng phụ thuộc hoàn toàn vào Messi, Scaloni tạo ra một tập thể cân bằng, giàu năng lượng và sẵn sàng chiến đấu vì thủ lĩnh của mình.

Copa America 2021 là bước ngoặt. Chức vô địch trước Brazil giải tỏa áp lực kéo dài gần hai thập kỷ cho Messi. Và tại Qatar 2022, Argentina bước vào giải đấu với niềm tin chưa từng có.

Ngay cả thất bại sốc trước Saudi Arabia ở trận mở màn cũng không đánh gục họ. Messi ghi bàn quan trọng trước Mexico, dẫn dắt đội bóng vượt qua Australia, Hà Lan và Croatia trước khi bước vào trận chung kết kinh điển với Pháp.

Trận chung kết tại Lusail có lẽ là trận đấu giàu cảm xúc nhất lịch sử World Cup hiện đại.

Argentina dẫn 2-0, bị gỡ 2-2, rồi lại vượt lên trong hiệp phụ trước khi Kylian Mbappé kéo Pháp trở lại bằng cú hat-trick lịch sử. Nhưng cuối cùng, sau loạt luân lưu nghẹt thở, Messi đã có điều còn thiếu duy nhất trong sự nghiệp.

Anh nâng cao chiếc cúp vàng ở tuổi 35.

World Cup 2022 cũng là đỉnh cao cá nhân của Messi tại sân chơi này. Anh ghi 7 bàn, kiến tạo 3 lần và trực tiếp dẫn dắt Argentina qua mọi thời khắc khó khăn.

Messi trở thành cầu thủ lớn tuổi nhất ghi cú đúp trong một trận chung kết World Cup. Anh cũng vượt qua Ronaldo Nazário để trở thành cầu thủ Nam Mỹ ghi nhiều bàn nhất ở World Cup và Copa America cộng lại.

Quan trọng hơn, Messi cuối cùng đã có được sự công nhận tuyệt đối từ quê hương. Không còn những tranh cãi về việc anh "không đủ chất Argentina". Từ Buenos Aires tới Rosario, cả đất nước nhìn anh như biểu tượng lớn nhất của bóng đá nước này kể từ Maradona.

Vô số kỷ lục chờ Messi

Sau Qatar 2022, nhiều người tin rằng Messi sẽ khép lại sự nghiệp quốc tế. Nhưng anh vẫn tiếp tục chơi bóng, tiếp tục tạo khác biệt và nhiều khả năng sẽ dự World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico.

Nếu điều đó xảy ra, Messi có thể tiếp tục phá thêm nhiều kỷ lục lịch sử.

Trước hết, anh sẽ trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử tham dự 6 kỳ World Cup. Hiện Messi và Cristiano Ronaldo cùng có 5 lần dự giải.

Messi cũng đang nắm kỷ lục số trận thi đấu nhiều nhất lịch sử World Cup với 26 trận. Con số này chắc chắn còn tăng nếu Argentina tiến sâu tại World Cup 2026.

Một cột mốc khác rất đáng chú ý là kỷ lục ghi bàn mọi thời đại ở World Cup. Messi hiện có 13 bàn, chỉ kém Miroslav Klose 3 bàn. Nếu duy trì phong độ, khả năng anh vượt qua huyền thoại Đức là hoàn toàn khả thi.

Ngoài ra, Messi cũng có thể trở thành đội trưởng đầu tiên trong lịch sử vô địch World Cup liên tiếp. Chỉ Italy và Brazil từng bảo vệ thành công danh hiệu, nhưng chưa có đội trưởng nào làm được điều đó ở hai kỳ World Cup liên tiếp.

Ở tuổi gần 39 vào mùa hè 2026, Messi khó có thể chơi với cường độ như thời đỉnh cao. Nhưng điều khiến anh đặc biệt nằm ở chỗ: anh luôn biết cách tái định nghĩa bản thân.

Ngay cả khi không còn bùng nổ trong từng pha đi bóng, Messi vẫn sở hữu thứ quan trọng nhất của bóng đá hiện đại: khả năng quyết định trận đấu bằng tư duy.

Điều lớn nhất Messi để lại cho bóng đá có lẽ không phải là số danh hiệu hay bàn thắng.

Di sản lớn nhất của anh nằm ở cảm giác mà anh mang lại cho người xem. Trong gần 20 năm, mỗi khi Messi có bóng, người ta luôn tin rằng điều đặc biệt có thể xảy ra.

Một pha chạm bóng, một cú ngoặt người, một đường chuyền xé toang hàng phòng ngự hay một bàn thắng từ góc sút không tưởng.

Messi khiến bóng đá trở nên đẹp hơn theo cách giản dị nhất.

World Cup 2022 không tạo ra sự vĩ đại cho Messi. Nó chỉ hoàn thiện câu chuyện còn dang dở của một cầu thủ vốn đã đứng ở đỉnh cao lịch sử môn thể thao này từ rất lâu trước đó.

Và có lẽ đó là lý do khiến hàng triệu người trên khắp thế giới đã vui mừng khi anh nâng cúp tại Lusail. Không chỉ vì Argentina vô địch. Mà bởi sau quá nhiều thất bại, quá nhiều hoài nghi và quá nhiều áp lực, bóng đá cuối cùng cũng trao cho Lionel Messi cái kết xứng đáng nhất.